Αφθώδης Πυρετός: Κάποτε έσωζαν τα κοπάδια – σήμερα τα σφάζουν. Τι άλλαξε;
Την ώρα που η Λέσβος δοκιμάζεται από τον αφθώδη πυρετό και οι εικόνες σφαγών σοκάρουν την τοπική κοινωνία, η επιστροφή στο παρελθόν δεν είναι απλώς χρήσιμη – είναι αποκαλυπτική. Δύο ιστορικές επιδημίες, αυτή της περιόδου 1972–1981 και εκείνη του 2000 στον Έβρο, φωτίζουν με ψυχρή ακρίβεια τις επιλογές που έγιναν και τις στρατηγικές που επικράτησαν. Μέσα από αυτές, προκύπτει ένα σκληρό αλλά αναγκαίο συμπέρασμα: η διαχείριση των ζωονόσων δεν είναι μόνο επιστημονικό ζήτημα· είναι βαθιά πολιτική και οικονομική απόφαση, με άμεσο αντίκτυπο στην επιβίωση ολόκληρων κοινωνιών.
Γράφει ο Παναγιώτης Αυγουστίδης
Στο Περιοδικό της Ελληνικής Κτηνιατρικής Εταιρείας έχουν δημοσιευθεί εξαιρετικά ενδιαφέρουσες εκθέσεις για δύο μεγάλες επιδημίες αφθώδη πυρετού στη χώρα μας.
Η πρώτη αφορά στην επιδημία του 1972-1981.
Η δεύτερη αφορά σ' αυτήν του 2000 στον Έβρο.
Έχει ενδιαφέρον να δει κανείς τι μέτρα και μεθοδολογίες εφάρμοσαν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες σε κάθε περίπτωση. Μέσα απο τις σελίδες τους δίνονται απαντήσεις σε ερωτήματα που τίθενται σήμερα, από τους κτηνοτρόφους όσο και από τους απλούς πολίτες.
Διεθνώς, για την αντιμετώπιση του αφθώδη πυρετού στα ζώα αναπτύχθηκαν δύο στρατηγικές αντιμετώπισης:
Η πρώτη που εφαρμόστηκε και στη χώρα μας
τη δεκαετία 1972-1981, στηρίζεται στο συνδυασμό πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και άμεσης επέμβασης, με χρήση και μέτρων βιοασφάλειας αλλά και εμβολιασμών και μόνο των απόλυτα αναγκαίων σφαγών.
Η Ελλάδα τότε πρωτοστατούσε στη δημιουργία εμβολίων κατά του αφθώδη! Όπως αναφέρει η πρώτη έκθεση, το 1972 από εστία του Νομού Ξάνθης, απομονώθηκε το στέλεχος του ιού του Αφθώδους Πυρετού που χρησίμευσε για την παρασκευή ομολόγου εμβολίου, από το Κτηνιατρικό Ινστιτούτο Αφθώδους Πυρετού, που ονομάσθηκε μάλιστα διεθνώς, Α Ελλάς/1972
Η στρατηγική αυτή στόχο έχει, μέσα από πρόληψη - έγκαιρη διάγνωση - στοχευμένη παρέμβαση να περιορίσει τη νόσο χωρίς,
κατά το δυνατόν, να διαρρήξει τον παραγωγικό ιστό της αγροτικής υπαίθρου.
Αυτή την στρατηγική ακολουθεί σήμερα η Τουρκία και άλλες χώρες σε Ασία και Αφρική.
Η δεύτερη στρατηγική που ακολουθεί ευλαβικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, αποδέχεται σαν αναπόφευκτη τη θυσία (stamping out) έως και τον πλήρη αφανισμό των νοσούντων κοπαδιών, χαρακτηριστικά ακόμα και ζώων που έχουν αποθεραπευτεί και φέρουν προστατευτικά αντισώματα, αποδεχόμενη ως παράπλευρες απώλειες, την έξοδο από την ενεργό δραστηριότητα για σημαντικό χρονικό διάστημα των κτηνοτρόφων που έχασαν τα κοπάδια τους, καθώς και την εξαφάνιση του ζωικού κεφαλαίου στις πληγείσες περιοχές, αποσκοπώντας στην απόλυτη εξάλειψη της νόσου.
Η στρατηγική αυτή ενέχει σοβαρά τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης του πρωτογενή τομέα αλλά και του κοινωνικού και παραγωγικού ιστού των μικρών κοινωνιών, των κτηνοτροφικών χωριών, με ότι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία και κοινωνική συνοχή συνολικά του τόπου.
" .. Καταστρέφουν σήμερα ένα χωριό ολόκληρο, διαπράττουν έγκλημα μεγάλο..." τονίζει με πόνο ψυχής σε συνέντευξή της στις 26 Μάρτη, η πρόεδρος της Πελόπης.
Η έξοδος περίπου 2.500 κτηνοτρόφων από την παραγωγική διαδικασία στην ηπειρωτική Ελλάδα, λόγω της σφαγής των κοπαδιών τους που νόσησαν από ευλογιά τα δύο τελευταία χρόνια, δείχνει το εύρος των συνεπειών της πολιτικής αυτής. Δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι οι παραγωγοί αυτοί θα επιστρέψουν στην παραγωγική διαδικασία της κτηνοτροφίας.
Βλέποντας τις δύο εκθέσεις διαπιστώνει κανείς ότι, ήδη το 2000 είχε αρχίσει για τη χώρα η σταδιακή μετατόπιση από την πρώτη στρατηγική, κυρίαρχη την περίοδο 1972-81, στη δεύτερη
Με την πλήρη ενσωμάτωση της χώρας μας στην Ευρ. Ένωση και την υποχρέωση τήρησης των υπερεθνικών κανόνων και θεσμικών πλαισίων όπου κυριαρχεί η νεοφιλελεύθερη λογική, με κοινή αγροτική πολιτική που καθορίζεται από διατροφικά λόμπυ, συμφέροντα μεγαλοαγροτών και μεγάλων αγροτοβιομηχανικών ομίλων, εκμηδενίζεται κάθε δυνατότητα άσκησης μιας διαφορετικής εθνικής πολιτικής η οποία να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των βιοπαλαιστών αγροτών και κτηνοτρόφων, σε κρίσεις όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα.
Τελικά δεν είναι η επιστήμη που καθορίζει τις προτεραιότητες και στο τομέα των ζωονόσων αλλά η πολιτική σε συνάρτηση με την οικονομία.
Παρακάτω οι σύνδεσμοι για τις εκθέσεις:
(η πρώτη από τη σελίδα 176-185)
https://ejournals.epublishing.ekt.gr/.../issue/view/1317/364
