Οι 40 ημέρες που θα κρίνουν τα πάντα: Σχέδιο στήριξης, αυστηρά μέτρα και στο βάθος το “φάντασμα” του εμβολιασμού
Σε πλήρη ανάπτυξη βρίσκεται το κυβερνητικό σχέδιο για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, με τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα να παρουσιάζει από τη Μυτιλήνη το πλαίσιο στήριξης των παραγωγών, αλλά και τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να περιοριστεί η κρίση.
Το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τις διαδοχικές συσκέψεις με όλους τους εμπλεκόμενους είναι ότι η έκβαση της κατάστασης δεν θα κριθεί μόνο από τα μέτρα, αλλά κυρίως από την αυστηρότητα με την οποία αυτά θα εφαρμοστούν.
Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων, στις οποίες συμμετείχαν εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων, των τυροκόμων, των σφαγείων και της τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και στελέχη της κυβέρνησης και της Περιφέρειας, αναδείχθηκε η διπλή διάσταση της κρίσης: από τη μία πλευρά η ανάγκη άμεσης οικονομικής στήριξης και από την άλλη η υποχρέωση αυστηρής τήρησης των μέτρων βιοασφάλειας, ώστε να αποτραπεί η διασπορά της νόσου. Στις διαδοχικές συσκέψεις με τυροκόμους, εμπόρους κρέατος, εκπροσώπους σφαγείων και κτηνοτρόφους παρέστησαν, ο Περιφερειάρχης Κώστας Μουτζούρης, ο Βουλευτής ΝΔ Χαράλαμπος Αθανασίου, ο Γενικός Γραμματέας του ΥΠΑΑΤ, Σπύρος Πρωτοψάλτης, οι Δήμαρχοι Μυτιλήνης και Δυτικής Λέσβου, Παναγιώτης Χριστόφας και Ταξιάρχης Βέρρος. Στη σύσκεψη με τους κτηνοτρόφους παρούσα ήταν και η Βουλευτής του ΚΚΕ, Μαρία Κομνηνάκα.
Στο επίπεδο των οικονομικών παρεμβάσεων, ο υπουργός ανακοίνωσε ότι βρίσκονται ήδη σε ισχύ αυξημένες αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, οι οποίες φθάνουν έως τα 250 ευρώ ανά ζώο. Το ύψος αυτό, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, υπερβαίνει σημαντικά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια να στηριχθεί η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων. Παράλληλα, προβλέπεται αποζημίωση για την απώλεια εισοδήματος των κτηνοτρόφων, καθώς και κάλυψη του κόστους ζωοτροφών, το οποίο αυξάνεται λόγω των περιορισμών στη μετακίνηση και στη βόσκηση των ζώων.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στον χρόνο καταβολής των αποζημιώσεων, με τον υπουργό να ζητά από την Περιφέρεια και τις αρμόδιες υπηρεσίες των ΔΑΟΚ να κινηθούν με ταχύτητα, ώστε οι πληρωμές να ολοκληρώνονται εντός δύο μηνών. Η ταχύτητα αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι παραγωγοί καλούνται να διαχειριστούν άμεσες ταμειακές ανάγκες σε ένα περιβάλλον περιορισμένης δραστηριότητας.
Ωστόσο, η πλήρης επαναφορά της παραγωγής σε κανονικούς ρυθμούς δεν μπορεί να γίνει άμεσα. Σύμφωνα με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ανασύσταση των κοπαδιών επιτρέπεται μόνο μετά την πάροδο έξι μηνών από την καταγραφή του τελευταίου κρούσματος, γεγονός που παρατείνει την περίοδο αβεβαιότητας για τον πρωτογενή τομέα του νησιού.
Στο επιχειρησιακό σκέλος, ο υπουργός κατέστησε σαφές ότι η εκρίζωση της νόσου είναι εφικτή, υπό την προϋπόθεση ότι θα εφαρμοστούν απαρέγκλιτα τα μέτρα βιοασφάλειας για ένα διάστημα περίπου 40 ημερών. Το χρονικό αυτό όριο παρουσιάστηκε ως κρίσιμο, καθώς εντός αυτού θα κριθεί αν η νόσος θα περιοριστεί ή αν θα υπάρξει περαιτέρω διασπορά. Η εμπειρία από την ευλογιά των προηγούμενων μηνών χρησιμοποιήθηκε ως παράδειγμα προς αποφυγή, καθώς η χαλάρωση των μέτρων είχε οδηγήσει σε αναζωπύρωση των κρουσμάτων.
Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίστηκε ότι η ευθύνη για την εφαρμογή των μέτρων είναι επιμερισμένη. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης καθορίζει το κανονιστικό πλαίσιο και τα μέτρα, ενώ η εφαρμογή και η επιτήρησή τους ανήκει στις Περιφέρειες και στις υπηρεσίες των ΔΑΟΚ. Παράλληλα, σημαντικός είναι και ο ρόλος των ίδιων των παραγωγών, καθώς η καθημερινή τους πρακτική μπορεί είτε να περιορίσει είτε να επιταχύνει τη διασπορά του ιού.
Κεντρικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε και το ενδεχόμενο εμβολιασμού, το οποίο εξετάζεται ως εναλλακτική λύση σε περίπτωση που η νόσος δεν περιοριστεί. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάστηκαν, υπάρχουν δύο βασικές στρατηγικές: η μαζική θανάτωση ζώων σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων ή η στοχευμένη θανάτωση των μολυσμένων εκτροφών σε συνδυασμό με εμβολιασμό. Ωστόσο, η δεύτερη επιλογή συνοδεύεται από σοβαρές συνέπειες, καθώς οδηγεί στην απώλεια του καθεστώτος της χώρας ως «ελεύθερης από αφθώδη πυρετό», με αποτέλεσμα τον περιορισμό των εξαγωγών σε τρίτες χώρες και πιθανές πιέσεις στις τιμές των προϊόντων.
Η διάσταση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Λέσβο, η οποία αποτελεί σημαντικό παραγωγικό κέντρο γαλακτοκομικών προϊόντων και έχει ισχυρή παρουσία στις εξαγωγές. Η ενδεχόμενη απώλεια αγορών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτές της Αυστραλίας, του Καναδά και των Ηνωμένων Πολιτειών, θα είχε άμεσες επιπτώσεις τόσο στους παραγωγούς όσο και στη συνολική λειτουργία της αγοράς.
Στις τοποθετήσεις τους, οι εκπρόσωποι των παραγωγικών φορέων ανέδειξαν τη σημασία της αυστηρής τήρησης των μέτρων σε καθημερινό επίπεδο. Τόνισαν ότι η διασπορά του ιού συνδέεται άμεσα με τις μετακινήσεις και τη συνεργασία μεταξύ εκμεταλλεύσεων, επισημαίνοντας ότι η ατομική ευθύνη κάθε παραγωγού αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την εξέλιξη της κατάστασης. Παράλληλα, υπογράμμισαν ότι η νόσος μέχρι στιγμής παραμένει εντός της ζώνης προστασίας των τριών χιλιομέτρων, γεγονός που αφήνει περιθώριο ελέγχου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει χαλάρωση.
Το συνολικό πλαίσιο που διαμορφώνεται αποτυπώνει μια εύθραυστη ισορροπία. Από τη μία πλευρά υπάρχει η δέσμευση για οικονομική στήριξη και ενεργοποίηση μηχανισμών αποζημίωσης, από την άλλη όμως η επιτυχία του σχεδίου εξαρτάται απόλυτα από την εφαρμογή των μέτρων στο πεδίο. Σε ένα νησί όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομίας, η εξέλιξη των επόμενων εβδομάδων θα καθορίσει όχι μόνο τη διαχείριση της κρίσης, αλλά και τη βιωσιμότητα του παραγωγικού μοντέλου.
Σε δηλώσεις του ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας είπε:
Έχουμε ένα πολύ σαφές μήνυμα: Πρέπει πάση θυσία να περιορίσουμε τη μετάδοση του ιού, γνωρίζοντας ποια είναι τα πραγματικά δεδομένα και βεβαίως γνωρίζοντας από την άλλη πλευρά ποια είναι η πραγματική διακινδύνευση για την τοπική και την ελληνική κτηνοτροφία. Πρέπει με κάθε τρόπο, όντας και ευρισκόμενοι όλοι από την ίδια πλευρά, με μεγάλη προσπάθεια, με επιμονή, με συστηματική προσέγγιση, να δούμε την αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, για να μπορέσουμε να περιορίσουμε τη μετάδοση του ιού και να μη δημιουργήσουμε διακινδύνευση για την κτηνοτροφία της Λέσβου. Η κυβέρνηση, το έχουμε τονίσει εδώ και αρκετό καιρό, θα βρίσκεται δίπλα σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που θα υποστούν συνέπειες εξαιτίας της συγκεκριμένης νόσου, που αυτή τη στιγμή αφορά στην κτηνοτροφία της περιοχής. Από κει και πέρα όμως, είναι σημαντικό όλοι με πραγματική ευθύνη, να ορθώσουμε ένα τείχος και να ανασχέσουμε την περαιτέρω μετάδοση του ιού. Είναι ζήτημα επιβίωσης και της κτηνοτροφίας της Λέσβου, αλλά συνολικά και της ελληνικής κτηνοτροφίας.
Μανώλης Κωνσταντιδέλλης, Γενικός Διευθυντής του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μεσοτόπου:
Αν δεν πάρουμε μέτρα βιοασφάλειας δεν γίνεται. Δεν πάμε να κάνουμε εδώ πολιτικές καριέρες, να χτίζουμε, να κατεβάζουμε τον κόσμο εδώ πέρα. Υπάρχει κίνδυνος και πρέπει να το καταλάβουμε άπαντες. Ήδη η Περιφέρεια, οι Δήμοι έχουν αναλάβει πρωτοβουλίες, οι συνεταιρισμοί με το ίδιο, οι τυροκόμοι τα ίδια. Οι κτηνοτρόφοι όμως πρέπει να καταλάβουν και να πάρουν οι ίδιοι μέτρα βιοασφάλειας. Είναι πολύ απλό. Δεν χρειάζονται τσάμπα μετακινήσεις.
Το θέμα του εμβολιασμού δεν έχει πέσει ακόμα στο τραπέζι, διότι αν εμβολιαστούν αυτά τα πρόβατα αυτόματα όχι μόνο το νησί μας αλλά και η ίδια η χώρα μας βγαίνει εκτός αγορών, ευρωπαϊκών αγορών και παγκόσμιων αγορών κτλ.
Ιγνάτιος Θυμέλης, Πρόεδρος Τυροπαραγωγών Λέσβου.
Ο υπουργός ήταν σαφής: χρειάζονται μέτρα βιοασφάλειας. Θα πρέπει να αποφεύγονται οι συγκεντρώσεις κτηνοτρόφων, οι συναθροίσεις. Πρέπει τα τυροκομεία να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα. Πρέπει τα πρατήρια γάλακτος να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα. Η νόσος αυτή τη στιγμή έχει περιοριστεί προς το παρόν στη ζώνη των τριών χιλιομέτρων, στη ζώνη προστασίας. Εάν βγει έξω από τα τρία χιλιόμετρα, ίσως τεθεί και το θέμα του μαζικού εμβολιασμού. Μαζικός εμβολιασμός σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν θα μπορεί να εξάγει.
