Ακροδεξιά οπισθοδρόμηση με «ηθικό» μανδύα: Πώς η Καρυστιανού άνοιξε ξανά ένα λήξαν δικαίωμα και προκάλεσε πολιτικό σεισμό
Από τη «δημόσια διαβούλευση» στη θεσμική οπισθοδρόμηση
Η δήλωση Καρυστιανού για τις αμβλώσεις και γιατί δεν είναι απλώς «προσωπική άποψη»
Η δημόσια συζήτηση για τις αμβλώσεις στην Ελλάδα άνοιξε ξανά – όχι από κοινωνική ανάγκη, όχι από νομικό κενό, αλλά από μια δήλωση που αμφισβητεί κάτι θεωρητικά λήξαν εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Η Μαρία Καρυστιανού, μιλώντας στο OPEN, χαρακτήρισε το δικαίωμα στην άμβλωση «θέμα δημόσιας διαβούλευσης». Και κάπου εκεί ήχησε συναγερμός.....
Γιατί η δήλωση δεν είναι ουδέτερη
Η φράση «ας αποφασίσει η κοινωνία» ακούγεται δημοκρατική. Είναι όμως παραπλανητική. Διότι τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα δεν τίθενται σε ψηφοφορία. Δεν είναι πολεοδομικό σχέδιο, ούτε ωράριο αγοράς. Είναι σκληρός πυρήνας του Συντάγματος και του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού.
Ακριβώς γι’ αυτό η αντίδραση του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλος Μαρινάκης ήταν κατηγορηματική:
«Κάθε γυναίκα αποφασίζει για το σώμα της. Τελεία και παύλα».
Όχι από ιδεολογική υπερβολή. Από θεσμική υποχρέωση.
Το 1986 δεν είναι «άποψη» – είναι νόμος
Η Ελλάδα έκλεισε το ζήτημα το 1986, επί κυβέρνησης Ανδρέας Παπανδρέου, με την καθιέρωση της νόμιμης τεχνητής διακοπής κύησης. Όπως υπενθύμισε ο Παναγιώτης Δουδωνής, αυτό δεν ήταν μια «χαλαρή πολιτική επιλογή», αλλά συνταγματικά θωρακισμένο δικαίωμα.
Ό,τι έρχεται μετά και το αμφισβητεί, δεν είναι προοδευτικός προβληματισμός. Είναι αναθεώρηση κατακτημένων ελευθεριών.
Είναι ακροδεξιές απόψεις; Ας μιλήσουμε καθαρά
Το ερώτημα τέθηκε ευθέως: είναι όσα είπε η Καρυστιανού ακροδεξιές απόψεις;
Η απάντηση δεν χρειάζεται συνθήματα, αλλά ανάλυση.
- Η εξίσωση «δικαιώματα γυναίκας – δικαιώματα εμβρύου» δεν αποτελεί ιατρικό ή νομικό δόγμα, αλλά βασικό αφήγημα συντηρητικών και ακροδεξιών κινημάτων διεθνώς.
- Η μεταφορά του ζητήματος από το πεδίο της αυτοδιάθεσης στο πεδίο της «ηθικής στάθμισης» είναι κλασική στρατηγική περιορισμού δικαιωμάτων, ντυμένη με ψευδο-βιοηθικό μανδύα.
- Όπως τόνισε η Έλενα Ακρίτα, τέτοιες προσεγγίσεις ιστορικά οδήγησαν σε θεοκρατικές και αυταρχικές πολιτικές, όχι σε κοινωνική πρόοδο.
Άρα ναι: δεν χρειάζεται να αυτοπροσδιοριστεί κάποιος ως «ακροδεξιός» για να αρθρώσει ακροδεξιά επιχειρήματα. Τα επιχειρήματα έχουν ιδεολογικό DNA. Και εδώ, το DNA είναι αναγνωρίσιμο.
Η ουσία: ποια διαγράφεται από την εξίσωση
Όπως επισήμανε και η Έφη Αχτσιόγλου, η εγκυμοσύνη και η άμβλωση δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι βιωμένες, σωματικές και ψυχικές εμπειρίες που αφορούν αποκλειστικά τη γυναίκα.
Όταν μπαίνουν στη ζυγαριά «ίσων δικαιωμάτων», αυτό που συμβαίνει στην πράξη είναι ένα: η γυναίκα εξαφανίζεται ως υποκείμενο δικαίου.
Η δήλωση Καρυστιανού δεν ήταν αθώα, ούτε απλώς «προσωπικός στοχασμός». Ήταν πολιτική τοποθέτηση με σαφές ιδεολογικό πρόσημο. Και σε μια εποχή που διεθνώς τα δικαιώματα των γυναικών δέχονται οργανωμένη επίθεση, τέτοιες τοποθετήσεις δεν είναι απλώς προβληματικές – είναι επικίνδυνες.Η δημοκρατία δεν μετριέται με το πόσα δικαιώματα ξανασυζητά.
Μετριέται με το πόσα προστατεύει, ακόμα κι όταν κάποιοι τα θεωρούν «διαπραγματεύσιμα». Και εδώ, η γραμμή είναι καθαρή. Όχι γκρίζα.
Τελεία. Παύλα.
