«Δεν ήταν όχλος, ήταν ο λαός της Λέσβου» – Η αγόρευση Χωριατέλλη που έβαλε στο εδώλιο την ποινικοποίηση της διαμαρτυρίας
Η αγόρευση υπεράσπισης για τον Δήμαρχο Δυτικής Λέσβου Ταξιάρχη Βέρρο στη δίκη της Καράβας: «πολιτική δίκη», «ποινικοποίηση διαμαρτυρίας», αιχμές για ΜΑΤ και νομιμότητα επιχειρήσεων. Η απόφαση: αθώοι οι 4 αιρετοί, ένοχοι 20 πολίτες.
Η δίκη για τα γεγονότα Καράβας – Διαβολόρεμα – Παγανή (25–27 Φεβρουαρίου 2020) έκλεισε με μια απόφαση που χαράζει διαχωριστικές γραμμές: ένοχοι οι κατηγορούμενοι πολίτες, αθώοι οι τέσσερις αιρετοί. Ανάμεσά τους και ο Δήμαρχος Δυτικής Λέσβου Ταξιάρχης Βέρρος, για τον οποίο ο δικηγόρος Νίκος Χωριατέλλης κατέθεσε μια αγόρευση που δεν έμεινε μόνο στη νομική τεκμηρίωση — έκανε επαναπροσδιορισμό της υπόθεσης: από ποινική δικογραφία, σε υπόθεση δημοκρατίας, αξιοπρέπειας και ορίων κρατικής βίας.
Και τα είπε χωρίς περιστροφές...
Η αγόρευση του κ. Χωριατέλλη περα από την υπεράσπιση ενός προσώπου ηταν κατηγορητήριο για την ποινικοποίηση της διαμαρτυρίας, έλεγχος νομιμότητας της κρατικής βίας, θεσμική κραυγή για το δικαίωμα του συνέρχεσθαι. Και γι’ αυτό σήμερα το Lesvosnews.net δημοσιεύει τα πιο σημαντικά αποσπάσματα.
«Να μη θυσιάσω την αλήθεια, να μη χάσω την ψυχή μου»
Η αγόρευση ανοίγει όχι με νομικό άρθρο, αλλά με ηθική δήλωση. Ο Νίκος Χωριατέλλης επιλέγει την Προσευχή του Thomas More – και δηλώνει εξαρχής τι διακυβεύεται:
«Κύριε, χάρισε μου ικανότητα στην επιχειρηματολογία,
ακρίβεια στην ανάλυση,
αυστηρότητα στη μελέτη,
ειλικρίνεια προς τους εντολείς
και ακεραιότητα έναντι των αντιπάλων.
Στάσου πλάι μου στο Δικαστήριο,
ώστε την ημέρα ταύτη μην τύχει,
για μια πρόσκαιρη νίκη, να θυσιάσω την αλήθεια, ή να χάσω την ψυχή μου.»
Δεν είναι ρητορικό τέχνασμα. Είναι δήλωση στάσης. Και αμέσως μετά, το κεντρικό πλαίσιο της υπόθεσης μπαίνει χωρίς περιστροφές:
«Στο εδώλιο δεν κάθονται μόνο αυτοί οι κατηγορούμενοι.
Κάθεται η Λέσβος ολόκληρη που τόλμησε να πει “όχι” στην επιβολή και τη βία.»
Τι έπρεπε να αποδειχθεί – και γιατί δεν αποδείχθηκε
Ο Χωριατέλλης ξεδιπλώνει αναλυτικά τα αδικήματα που αποδόθηκαν (στάση, διατάραξη κοινής ειρήνης, βία κατά υπαλλήλων) και θέτει τον θεμελιώδη κανόνα του ποινικού δικαίου: αν λείπει έστω ένα στοιχείο της αντικειμενικής ή υποκειμενικής υπόστασης, το αδίκημα δεν στοιχειοθετείται.
Και φτάνει στον πυρήνα της αποδεικτικής διαδικασίας:
«Οι εξετασθέντες αστυνομικοί μάρτυρες κατηγορίας κατέθεσαν ότι δεν γνωρίζουν, ή πάντως δεν δύνανται να θυμηθούν, και να καταθέσουν στο Δικαστήριο πέραν πάσης αμφιβολίας, τι ακριβώς έπραξε έκαστος των κατηγορουμένων.»
Και ακόμη πιο κοφτά:
«Για την απόδειξη των κατηγοριών δεν αρκεί τυχόν καταδικαστική απόφαση να εδραιώνεται καθ’ ολοκληρίαν σε αναγνωστέα δημοσιεύματα, αποσπασματικά βίντεο, φωτογραφίες ρεπορτάζ και κάποιες ένορκες καταθέσεις της προδικασίας.»
Το μήνυμα είναι σαφές: η συλλογική παρουσία δεν ισοδυναμεί με συλλογική ενοχή.
Για τον Δήμαρχο: «Δεν βρέθηκε καν στο λιμάνι – πήγε για ειρήνευση»
Η αγόρευση για τον Ταξιάρχη Βέρρο δεν αφήνει περιθώριο για “γκρίζες ζώνες”:
«Δεν βρέθηκε καν στα γεγονότα στο Λιμάνι της Μυτιλήνης.»
Και για την παρουσία του στο Διαβολόρεμα:
«Μετέβη στην περιοχή αμιγώς με τη θεσμική του ιδιότητα ως Δημάρχος, επιλαμβανόμενος μείζονος κατάστασης ανάγκης, προκειμένου να διαμεσολαβήσει για την ειρήνευση, για να αποτραπεί η κλιμακούμενη βία και να μην υπάρξουν θύματα.»
Ο Χωριατέλλης δεν υπερασπίζεται απλώς πράξεις. Υπερασπίζεται τον ρόλο του αιρετού ως θεσμικού αναχώματος ανάμεσα στην κοινωνία και την εκτροπή.
«Πρόκειται για πολιτική δίκη»
Εδώ η αγόρευση περνά από το νομικό στο πολιτειακό επίπεδο:
«Πρόκειται για πολιτική δίκη.
Ποινικοποιείται η ιδιότητα του κατηγορουμένου ως Δημάρχου.»
Και θυμίζει κάτι που δεν έχει προηγούμενο:
«Ουδέποτε στη μεταπολιτευτική ιστορία του τόπου ασκήθηκε ποινική δίωξη σε βάρος του συνόλου της ηγεσίας των αιρετών αρχών ενός τόπου.»
Γιατί λοιπόν μπήκαν στο κάδρο οι αιρετοί;
«Διότι οι Αρχές θεωρούν ότι ακέφαλο το πλήθος, χωρίς πρωτοστάτες και καθοδηγητές, δεν θα μπορούσε να συγκεντρωθεί και να αντιδράσει.»
Και έρχεται η φράση που συνοψίζει ολόκληρη τη Λέσβο του Φλεβάρη 2020:
«Δεν ήταν όχλος.
Ήταν ο λαός της Λέσβου.»
Το «μεγάλο ΟΧΙ»
Η αγόρευση μετατρέπεται σε ιστορικό αφήγημα. :
«Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα
που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο το Όχι να πούνε.»
Και η τελική δήλωση, που ακούστηκε βαριά στην αίθουσα:
«Σήμερα που δικάζετε τη Λέσβο, μην αμφιβάλετε:
Ο αρνηθείς δεν μετανιώνει.
Αν ρωτιούνταν πάλι, όχι θα ξαναέλεγε.»
Νομιμότητα αστυνομικών επιχειρήσεων – το άρθρο 11 στο προσκήνιο
Ο Χωριατέλλης δεν αρκείται στην άρνηση ευθύνης. Αμφισβητεί ευθέως τη νομιμότητα της ίδιας της βάσης του κατηγορητηρίου:
«Δεν αρκεί η αόριστη αναφορά ότι οι αστυνομικοί “εκτελούσαν διατεταγμένη υπηρεσία”.
Πρέπει να αποδεικνύεται ποια ακριβώς, με ποια αρμοδιότητα και με ποια νόμιμη εντολή.»
Και θέτει το κρίσιμο ερώτημα:
«Αποδείχθηκε διαταγή του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. για αποστολή ΥΑΤ και ΥΜΕΤ στη Λέσβο;
Όχι.»
Το συνταγματικό πλαίσιο μπαίνει καθαρά στο τραπέζι:
«Το δικαίωμα του συνέρχεσθαι κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 του Συντάγματος.
Δεν υπήρξε απόφαση απαγόρευσης της συνάθροισης.»
Όρκος, στολή και φιλότιμο
Η αγόρευση κορυφώνεται ηθικά, όχι νομικά:
«Σεις τι σκεπτόσασταν όταν χτυπούσατε στο ψαχνό τους συμπατριώτες σας;»
Και συνεχίζει χωρίς υπεκφυγές:
«Είναι φιλότιμο να επιτίθεσαι βάναυσα σε ανυπεράσπιστους πολίτες;
Είναι φιλότιμο να καθυβρίζεις έναν ολόκληρο λαό;»
Και η φράση που πάγωσε την αίθουσα:
«Ακούστηκαν κραυγές όπως “ΤΟΥΡΚΟΣΠΟΡΟΙ”.
Αυτό δεν είναι τήρηση όρκου.
Είναι προσβολή της στολής και του εθνόσημου.»
Το κάλεσμα στο Δικαστήριο
Η αγόρευση δεν τελειώνει με αίτημα αθώωσης ενός ανθρώπου, αλλά με επίκληση θεσμικής ευθύνης:
«Σας καλώ να αρθείτε στο ύψος της ιστορικής στιγμής
και να αθωώσετε τη Δικαιοσύνη, αποκαθιστώντας τους κατηγορουμένους.»
Και το επιτύμβιο – όχι για ανθρώπους, αλλά για μια εποχή:
«Ξένε, να αναγγείλεις σε όσους θα έρθουν
ότι δεκαεννέα νομικοί άνδρες
και ο λαός των Λεσβίων
αντιστάθηκαν για τις ελευθερίες και τον νόμο.»
--
Υπενθυμίζουμε ξανά ότι ένοχοι κρίθηκαν όλοι οι κατηγορούμενοι πλην των τεσσάρων αιρετών.
Μεταξύ των 24 κατηγορουμένων ήταν οι Κώστας Μουτζούρης, Ταξιάρχης Βέρρος, Στρατής Κύτελης, Στρατής Δαγκλής, οι οποίοι αθωώθηκαν, ενώ καταδικάστηκαν συνολικά 20 άτομα για διάφορα αδικήματα (με ποινές που διαφέρουν ανά περίπτωση).
