Λέσβος σε «υψηλή κατηγορία κινδύνου» στο νέο Εθνικό Χάρτη Δασικών Πυρκαγιών – Κι όμως, στην καρδιά του δάσους χτίζεται η Βάστρια
Στη νέα εποχή της κλιματικής κρίσης, όπου κάθε καλοκαίρι μοιάζει να γίνεται λίγο πιο καυτό και κάθε δάσος λίγο πιο ευάλωτο, ο ανανεωμένος Εθνικός Χάρτης Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών έρχεται να βάλει επιτέλους την πραγματικότητα στο τραπέζι χωρίς ωραιοποιήσεις.
Και η Λέσβος, για ακόμα μία φορά, πρωταγωνιστεί εκεί που κανείς δεν θα ήθελε: στις περιοχές υψηλής επικινδυνότητας.
Με μια ματιά στον χάρτη, το νησί βάφεται σχεδόν ολόκληρο σε πορτοκαλί – το χρώμα που σημαίνει «υψηλός κίνδυνος». Από την Αγιάσο μέχρι τη Γέρα, από τον Μανταμάδο μέχρι τον Πολιχνίτο, η εικόνα είναι ξεκάθαρη: οι δασικές μας μάζες βρίσκονται σε εύθραυστη ισορροπία, οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν, η ξηρασία επεκτείνεται, η βλάστηση αλλάζει
.
Και μέσα σε αυτό το παζλ υψηλής επικινδυνότητας, υπάρχει μια λεπτομέρεια που δεν είναι καθόλου λεπτομέρεια:
Στην καρδιά αυτού του ευαίσθητου δασικού συστήματος, προχωρά η κατασκευή της δομής στη Βάστρια.
Η αντίφαση, εύγλωττη.
Ενώ το κράτος χαρτογραφεί, σωστά και επιστημονικά, τις περιοχές που χρειάζονται αυξημένη προστασία, το ίδιο το κράτος επιλέγει να φιλοξενήσει μια βαριά εγκατάσταση στο πιο πυκνό και δύσκολα προσβάσιμο κομμάτι του λεσβιακού δάσους.
Η λογική διαχείρισης κινδύνου λέει ότι, σε τέτοια σημεία, χρειαζόμαστε λιγότερη πίεση, όχι περισσότερη.
Η επιχειρησιακή εμπειρία των πυροσβεστικών δυνάμεων λέει ότι η πρόληψη αρχίζει από την αποφόρτιση.
Η ίδια η Πολιτική Προστασία, μέσα από τον νέο της χάρτη, το φωνάζει με χρώμα πορτοκαλί.
Το μήνυμα είναι καθαρό: η Λέσβος δεν είναι ένα νησί που “μπορεί να σηκώσει κι άλλα”. Είναι ένα νησί που θέλει προτεραιότητες, στρατηγική και σεβασμό στον φυσικό της πλούτο.
Ο νέος χάρτης είναι ένα χρήσιμο εργαλείο – και αυτό είναι αδιαμφισβήτητο. Χτίστηκε πάνω σε δεδομένα 20 ετών, διαβάζει τον κίνδυνο με τη λεπτομέρεια του δήμου, και επιτρέπει στο κράτος να στοχεύει καλύτερα στην πρόληψη.
Αλλά τα εργαλεία αποκτούν αξία όταν τα χρησιμοποιείς με συνέπεια.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα για τη Λέσβο:
Μπορεί να συνεχιστεί η εγκατάσταση μεγάλων δομών μέσα σε δάση που το ίδιο το κράτος χαρακτηρίζει “υψηλού κινδύνου”;
Η απάντηση δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική, περιβαλλοντική και βαθιά ανθρώπινη.
Γιατί κάθε κορμός που στέκεται όρθιος στο δάσος της Λέσβου δεν είναι δεδομένος. Είναι υπόσχεση, σκιά, ασπίδα.
Και αυτή την ασπίδα δεν μας παίρνει άλλο να την χαλαρώνουμε.
Ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, αναφέρει σε δήλωσή του:
«Η έγκριση του Εθνικού Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών αποτελεί μια ακόμη ουσιαστική μεταρρύθμιση στη νέα αντίληψη Πολιτικής Προστασίας που προωθούμε: μια Πολιτική Προστασία που δεν περιορίζεται στην επέμβαση, αλλά επενδύει στην πρόληψη και στη γνώση του κινδύνου με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια. Για πρώτη φορά μετά από τέσσερις δεκαετίες, η χώρα αποκτά ένα σύγχρονο, επιστημονικά τεκμηριωμένο εργαλείο που αντανακλά τις πραγματικές συνθήκες της κλιματικής κρίσης και μας επιτρέπει να σχεδιάζουμε στοχευμένα, με διαφάνεια και μετρήσιμα αποτελέσματα. Με αυτή την παρέμβαση, δίνουμε στους Δήμους της χώρας ένα ισχυρό και αντικειμενικό πλαίσιο για την ορθολογική ιεράρχηση των έργων πυροπροστασίας, ώστε οι απαραίτητοι πόροι να κατευθύνονται εκεί όπου ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος. Πρόκειται για ένα βήμα που ενισχύει τη συλλογική μας ανθεκτικότητα και μας φέρνει πιο κοντά σε μια Ελλάδα καλύτερα προετοιμασμένη απέναντι στις πυρκαγιές του μέλλοντος».
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου αναφέρει σε δήλωσή του:
«Σήμερα υλοποιούμε ένα ιστορικό βήμα για την προστασία των δασικών μας οικοσυστημάτων, του φυσικού μας πλούτου και των τοπικών κοινωνιών. Εγκρίνουμε επίσημα, μετά από σχεδόν πέντε δεκαετίες, έναν ολοκληρωμένο Εθνικό Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών - ένα απαραίτητο εργαλείο που αντανακλά την τεχνογνωσία, τα νέα επιστημονικά δεδομένα και την πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης. Ο Χάρτης υλοποιείται κατόπιν πρωτοβουλίας του Υπουργείου Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης και με την ενεργό συμμετοχή της Δασικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Ενέργειας και Περιβάλλοντος. Πλέον διαθέτουμε μια κοινή, σαφή, τεκμηριωμένη βάση, με ορθολογική ανάλυση κινδύνου ανά γεωγραφική ζώνη, που μας επιτρέπει να ενισχύσουμε την πρόληψη, να βελτιστοποιήσουμε τον σχεδιασμό μας να θωρακίσουμε τα δάση μας, οικισμούς και υποδομές, ενημερώνοντας ταυτόχρονα πολίτες και τοπική αυτοδιοίκηση για το βαθμό κινδύνου πυρκαγιάς κάθε περιοχής. Μαζί, διασφαλίζουμε το μέλλον των δασών μας, προστατεύουμε τις ζωές και τις περιουσίες των πολιτών και στηρίζουμε την ανθεκτικότητα της Πατρίδας μας απέναντι στις νέες προκλήσεις.»
Σχετικά με το χάρτη - αναλυτικό υπόμνημα:
Εθνικός Χάρτης Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών: Η Ελλάδα αποκτά επιτέλους το εργαλείο που έλειπε για 45 χρόνια
Μια από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της Πολιτικής Προστασίας παίρνει πλέον επίσημη μορφή: ο νέος Εθνικός Χάρτης Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, που υπέγραψε ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Κεφαλογιάννης, έρχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η χώρα προλαμβάνει και αντιμετωπίζει τις πυρκαγιές. Και δεν πρόκειται για μια τεχνική αναπροσαρμογή – αλλά για μια δομική τομή που διορθώνει μια παθογένεια, συνακόλουθη των μεταβολών που έχει επιφέρει η κλιματική κρίση.
Πρόκειται για την υλοποίηση μίας εκ των 25 εμβληματικών μεταρρυθμίσεων τις οποίες ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης έχει θέσει ως βασικό στόχο υλοποίησης προκειμένου να αποτελέσουν όχι μόνο τον κορμό του κυβερνητικού έργου αλλά και εθνική παρακαταθήκη.
Ο χάρτης καταρτίστηκε με σύγχρονα δεδομένα, αξιοποιώντας στοιχεία των τελευταίων είκοσι ετών, το είδος και τη δομή της βλάστησης, τις κλιματικές συνθήκες σε κάθε περιοχή της χώρας, καθώς και τη συχνότητα εμφάνισης υψηλών τιμών (3, 4 και 5) στον ημερήσιο Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς. Με αυτή την προσέγγιση, η χώρα αποκτά για πρώτη φορά, πλέον, μια στοχευμένη και αξιόπιστη εικόνα του πραγματικού κινδύνου σε κάθε γωνιά της Πατρίδας μας ξεφεύγοντας από την απλή χαρτογράφηση των περασμένων δεκαετιών.
Το αποτέλεσμα είναι μια αναλυτική κατάταξη των Δήμων σε τρεις κατηγορίες επικινδυνότητας – χαμηλή, μεσαία και υψηλή. Η ταξινόμηση γίνεται πλέον ανά δήμο, και όχι ανά νομό, όπως συνέβαινε στον παλιό χάρτη. Αυτό επιτρέπει ακρίβεια σχεδιασμού, εξειδικευμένες δράσεις πρόληψης και, κυρίως, δίκαιη και ορθολογική κατανομή πόρων. Με άλλα λόγια, οι περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο αποκτούν τα εργαλεία και τους πόρους που πραγματικά χρειάζονται.
Η αναβάθμιση αυτή δεν είναι μια τυπική επικαιροποίηση. Αποτελεί μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο Πολιτικής Προστασίας, που βασίζεται όχι μόνο στην επέμβαση, αλλά στην έγκαιρη γνώση του κινδύνου. Ο φετινός χάρτης αποτυπώνει την πραγματικότητα όπως έχει διαμορφωθεί από την κλιματική κρίση: συχνότεροι καύσωνες, αυξημένη ξηρασία, εκτεταμένες περιοχές με έντονη δασική βλάστηση και πολλαπλασιασμός των ημερών υψηλού κινδύνου.
Ο νέος Εθνικός Χάρτης λειτουργεί ως εργαλείο λήψης αποφάσεων για όλες τις βαθμίδες του κράτους, ενώ η πυροσβεστική μπορεί πλέον να αναδιατάσσει δυνάμεις με επιστημονικά κριτήρια. Αντίστοιχα, τα έργα καθαρισμού και αντιπυρικής προστασίας ιεραρχούνται όχι με βάση υποκειμενικές εκτιμήσεις, αλλά βάσει πραγματικών δεδομένων κινδύνου. Επιπροσθέτως οι δήμοι αποκτούν ξεκάθαρο πλαίσιο προτεραιοτήτων για έργα πρόληψης, υποδομές και ενίσχυση προσωπικού. Ενώ αξιοσημείωτο είναι ότι η χρηματοδότηση της Πολιτικής Προστασίας μπορεί επιτέλους να κατευθύνεται εκεί όπου ο κίνδυνος είναι υψηλότερος.
Αυτό το νέο πλαίσιο δεν αφορά μόνο τις πυρκαγιές. Στην πράξη, δημιουργεί μια βάση για ευρύτερη κλιματική ανθεκτικότητα, καθώς οι περιοχές που πλήττονται από πυρκαγιά είναι κατά κανόνα ευάλωτες και σε δευτερογενή φαινόμενα, όπως πλημμύρες ή φαινόμενα διάβρωσης. Η νέα χαρτογράφηση δίνει στο κράτος τη δυνατότητα να κινηθεί προληπτικά και σε αυτά τα πεδία.
Η Ελλάδα, με αυτήν τη μεταρρύθμιση, περνά σε μια εποχή όπου η Πολιτική Προστασία δεν λειτουργεί ακολουθώντας τις εξελίξεις. Η χώρα αποκτά ένα σύγχρονο εργαλείο που δίνει την πραγματική εικόνα του κινδύνου, επιτρέποντας τον σχεδιασμό δράσεων με τρόπο τεκμηριωμένο, αντικειμενικό και αποτελεσματικό. Είναι μια βαθιά αλλαγή φιλοσοφίας προς μια Ελλάδα καλύτερα προστατευμένη, καλύτερα προετοιμασμένη και πιο ανθεκτική απέναντι στις πυρκαγιές του μέλλοντος.
