Ελιά: Πριμ έως 1.000 ευρώ/στρέμμα

Σχέδια Βελτίωσης 2026: Πριμ έως 1.000 ευρώ/στρέμμα για νέες φυτεύσεις ελιάς

Ποιοι κερδίζουν, ποια συστήματα επιδοτούνται πραγματικά και πού χρειάζεται προσοχή

Σημαντικό παράθυρο χρηματοδότησης ανοίγει για την ελαιοκαλλιέργεια μέσω των Σχεδίων Βελτίωσης 2026, με τις νέες φυτεύσεις να επιδοτούνται με βάση επικαιροποιημένο πίνακα εύλογου κόστους, ο οποίος –εκτός απροόπτου– θα μεταφερθεί αυτούσιος από την πρόσκληση του 2023.

Η ελιά εντάσσεται στο πακέτο των δενδροκαλλιεργειών που μπορούν να χρηματοδοτηθούν για αγορά φυτικού υλικού και εγκατάσταση, με ποσοστό ενίσχυσης 50% για όλους τους παραγωγούς και 60% για τους νέους αγρότες, ενώ ξεχωριστή και αυξημένη επιδότηση προβλέπεται για τις δαπάνες άρδευσης, που φτάνει στο 70%.

Τα ανώτατα επιλέξιμα κόστη για την ελιά

Σύμφωνα με τον πίνακα εύλογου κόστους που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε προηγούμενες προσκλήσεις, για την ελαιοκαλλιέργεια ισχύουν τα εξής ανώτατα όρια ανά στρέμμα:

• Ελιά σε σχήμα κυπέλλου (έως 30 δέντρα/στρέμμα)
  Ανώτατο επιλέξιμο κόστος: 250 ευρώ/στρέμμα
• Ελιά πυκνής φύτευσης (31–50 δέντρα/στρέμμα)
  Ανώτατο επιλέξιμο κόστος: 400 ευρώ/στρέμμα
• Ελιά γραμμικής φύτευσης – εντατικό σύστημα (150–200 δέντρα/στρέμμα)
  Ανώτατο επιλέξιμο κόστος: έως 1.000 ευρώ/στρέμμα

Η διαβάθμιση αυτή δεν είναι τυχαία. Η πολιτική στόχευση είναι σαφής: ευνοούνται τα σύγχρονα, εντατικά και παραγωγικά συστήματα, ενώ η παραδοσιακή ελιά χαμηλής πυκνότητας επιδοτείται μεν, αλλά με σαφώς περιορισμένο οικονομικό αποτύπωμα.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για τον παραγωγό

Με δεδομένο ότι η επιδότηση καλύπτει ποσοστό επί του εύλογου κόστους και όχι το πραγματικό κόστος, η επιλογή συστήματος φύτευσης καθορίζει σε μεγάλο βαθμό το τελικό ύψος της ενίσχυσης.

Για παράδειγμα:

• Σε γραμμική φύτευση ελιάς, η επιδότηση μπορεί να φτάσει:
  • 500 ευρώ/στρέμμα για γενικό δικαιούχο
  • 600 ευρώ/στρέμμα για νέο αγρότη
• Αντίθετα, στην παραδοσιακή ελιά κυπέλλου, η ενίσχυση περιορίζεται:
  • στα 125 ευρώ/στρέμμα (ή 150 ευρώ για νέους)

Με άλλα λόγια, η νέα προκήρυξη «σπρώχνει» ξεκάθαρα προς αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό της ελαιοκαλλιέργειας.

Η κρίσιμη παράμετρος της άρδευσης

Το πραγματικό πλεονέκτημα των Σχεδίων Βελτίωσης για την ελιά δεν βρίσκεται μόνο στη φύτευση, αλλά στον συνδυασμό με αρδευτικό σύστημα, το οποίο επιδοτείται σε ποσοστό 70%.

Τα ανώτατα επιλέξιμα κόστη για στάγδην άρδευση είναι:

• 220 ευρώ/στρέμμα για ελιά κανονικής φύτευσης
• 300 ευρώ/στρέμμα για ελιά πυκνής φύτευσης

Η άρδευση μπορεί να συνοδευτεί και από:

• γεώτρηση (με ή χωρίς δοκιμαστική άντληση),
• δεξαμενή αποθήκευσης νερού,
  με συγκεκριμένα ανώτατα κόστη ανά μέτρο ή κυβικό, όπως προβλέπονται στους σχετικούς πίνακες.

Η υψηλή επιδότηση της άρδευσης καθιστά σαφές ότι η ελιά χωρίς νερό θεωρείται πλέον υψηλού ρίσκου επένδυση, ενώ η αρδευόμενη ελιά αντιμετωπίζεται ως αγροτική επιχείρηση με προοπτική.

Τι δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη

Στην προδημοσίευση των Σχεδίων Βελτίωσης δεν αποσαφηνίζεται πλήρως το μέγιστο ύψος φακέλου όταν συνδυάζονται:

• επενδύσεις φύτευσης,
• με επενδύσεις άρδευσης,
• και ενδεχομένως άλλες φυτικές παρεμβάσεις.

Γνωστό είναι ότι:

• για επενδύσεις αποκλειστικά άρδευσης, το ανώτατο όριο είναι 150.000 ευρώ για φυσικά πρόσωπα,
• για τα λοιπά επενδυτικά σχέδια φυτικής παραγωγής, το όριο φτάνει τις 200.000 ευρώ.

Το πώς θα «κουμπώσουν» αυτά τα όρια σε έναν ενιαίο φάκελο παραμένει κρίσιμο ζήτημα, που αναμένεται να ξεκαθαρίσει με την τελική πρόσκληση.

Η εμπειρία του 2023 δείχνει ότι οι αρμόδιες αρχές δεν συνηθίζουν να τροποποιούν τους πίνακες εύλογου κόστους την τελευταία στιγμή. Αντιθέτως, σε πρόσφατες προκηρύξεις (όπως στα θερμοκήπια), οι πίνακες χρησιμοποιήθηκαν αυτούσιοι.

Αυτό σημαίνει ότι:

• οι παραγωγοί δεν πρέπει να αναμένουν αυξήσεις στα όρια,
• ούτε «ευελιξία» εκ των υστέρων.

Τα Σχέδια Βελτίωσης 2026 δεν αντιμετωπίζουν την ελιά ως παραδοσιακή καλλιέργεια επιβίωσης, αλλά ως δυναμική επένδυση που απαιτεί:

• πυκνότητα,
• νερό,
• και επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Η αναδιάρθρωση παλιού ελαιώνα, σε σύγκριση με τη νέα φύτευση, συμφέρει μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και όχι οριζόντια. Στα Σχέδια Βελτίωσης 2026, η αναδιάρθρωση συνήθως «χωρά» ως επιμέρους παρέμβαση (εκρίζωση–επανεγκατάσταση, αλλαγή πυκνότητας, εγκατάσταση άρδευσης), όμως δεν απολαμβάνει το ίδιο υψηλό εύλογο κόστος που δίνεται στη γραμμική νέα φύτευση (έως 1.000 €/στρ.). Αν ο υφιστάμενος ελαιώνας έχει καλή θέση, παραγωγικά δέντρα και δυνατότητα αύξησης πυκνότητας με άρδευση, τότε η αναδιάρθρωση μπορεί να είναι οικονομικά αποδοτική, κυρίως επειδή μειώνει τον χρόνο έως την πλήρη παραγωγή. Αν όμως πρόκειται για γερασμένο, αραιό, ξηρικό ελαιώνα χωρίς προοπτική εντατικοποίησης, η επιδότηση είναι περιορισμένη και το όφελος μικρό· σε αυτή την περίπτωση, η νέα γραμμική φύτευση με άρδευση αποδίδει σαφώς υψηλότερη ενίσχυση και καλύτερο επενδυτικό αποτέλεσμα. Με απλά λόγια: αναδιάρθρωση για «διόρθωση», νέα φύτευση για «άλμα»