Διασύνδεση με «κόφτη» εξαγωγών: όταν η πολιτική κάνει πως δεν ξέρει πώς δουλεύει το ρεύμα

Με πλειοψηφία και πέντε ψήφους κατά, η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου ψήφισε υπέρ της ΜΠΕ για την ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική Ελλάδα. Ταυτόχρονα, όμως, επιχείρησε ένα θεσμικό ακροβατικό: να απαιτήσει η διασύνδεση να είναι μόνο εισαγωγής και όχι εξαγωγής ρεύματος. Δηλαδή, να υπάρχει καλώδιο… μίας κατεύθυνσης. Σαν μονόδρομος χωρίς επιστροφή. Σαν ανελκυστήρας που ανεβαίνει αλλά δεν κατεβαίνει. 

Η ίδια απόφαση, μάλιστα, δηλώνει αντίθεση στα «φαραωνικά» αιολικά έργα που έρχονται. Αναγνωρίζει έτσι –έστω εμμέσως– τη σχέση αιτίου-αποτελέσματος ανάμεσα στη διασύνδεση και την επέλαση βιομηχανικών ΑΠΕ. Κι όμως, την ίδια στιγμή, ζητά από τις τοπικές κοινωνίες να πιστέψουν ότι μπορεί να υπάρξει εισαγωγή ενέργειας χωρίς εξαγωγή της. Αυτό δεν είναι πολιτική στάση· είναι παίγνιο με τη νοημοσύνη των κατοίκων.

Ας το πούμε καθαρά: κανένα έργο διασύνδεσης δεν λειτουργεί μονοκατευθυντικά. Ούτε τεχνικά, ούτε νομικά, ούτε στην πράξη. Όποιος το υποστηρίζει είτε αγνοεί είτε αποσιωπά. Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: θεσμική ασάφεια που ανοίγει διάπλατα την πόρτα στα μεγάλα ενεργειακά και κατασκευαστικά συμφέροντα.

Την ώρα που η απόφαση πέρασε, αγνοήθηκαν:

• οι σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του έργου,
• οι αρνητικές γνωμοδοτήσεις υπηρεσιών και αρχών,
• οι επιστημονικά και νομικά τεκμηριωμένες αντιρρήσεις χιλιάδων πολιτών και φορέων.

Κι εδώ γεννιέται το εύλογο ερώτημα εταιρικής διακυβέρνησης: πώς μιλάς για «ενεργειακή ασφάλεια» όταν υποβαθμίζεις το ρίσκο στο φυσικό κεφάλαιο των νησιών; Πώς μιλάς για «τοπική ευημερία» όταν ανοίγεις ενεργειακό χώρο για υπερπαραγωγή που δεν μειώνει το κόστος για τα νοικοκυριά;

Θα θέλαμε να πιστέψουμε ότι με τον ίδιο ζήλο που το Περιφερειακό Συμβούλιο υπερασπίστηκε τη διασύνδεση, θα υπερασπιστεί αύριο τη φύση και τις τοπικές κοινωνίες απέναντι στα έργα βιομηχανικής κλίμακας που ήδη «ξεφυτρώνουν». Αν, όμως, τα επιτρέψει στο όνομα της «εθνικής ασφάλειας», της «ανάπτυξης» ή προειλημμένων αποφάσεων, μετά τη διαδικασία της 17ης Δεκεμβρίου, καμία έκπληξη δεν θα υπάρξει.

Γιατί η εμπειρία είναι σαφής: όπου άνοιξε ο «ηλεκτρικός χώρος», ακολούθησαν πολλαπλάσια έργα παραγωγής από τις τοπικές ανάγκες, μονάδες ορυκτών καυσίμων έμειναν σε «ψυχρή εφεδρεία» (δηλαδή σε κανονική λειτουργία) και το ενεργειακό κόστος δεν έπεσε. Το έχει πει και ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ: η διασύνδεση διευρύνει τις δυνατότητες εγκατάστασης βιομηχανικών ΑΠΕ – χερσαίων και θαλάσσιων.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η θέση της κοινωνίας είναι ξεκάθαρη. Η Κίνηση για Ελεύθερα Βουνά στη Λέβσο τοποθετήθηκε με σαφήνεια στο Περιφερειακό Συμβούλιο, καταγράφοντας:

• κινδύνους πυρκαγιάς από γραμμές υψηλής τάσης σε ελαιώνες και πευκοδάση,
• σοβαρές επιπτώσεις σε λιβάδια Ποσειδωνίας σε Μύρινα και Κόλπο Καλλονής,
• διέλευση δικτύων σε περιοχές Natura,
• «σαλαμοποίηση» του έργου, πρακτική που έχει απορριφθεί από ΣτΕ και ΔΕΕ,
• πρόδηλη στόχευση για εξαγωγή ενέργειας και όχι κάλυψη τοπικών αναγκών.

Το μήνυμα είναι επιχειρησιακά καθαρό: ενέργεια ναι, αλλά όχι με όρους αποικίας. Όχι με έργα που υποθηκεύουν το παρόν και το μέλλον, όχι με αποφάσεις που ντύνονται με ευχολόγια για να περάσουν επενδυτικά σχέδια.

Εμείς θα είμαστε εκεί. Απέναντι σε κάθε επιλογή που υπονομεύει το φυσικό περιβάλλον, την τοπική οικονομία, την αξιοπρέπεια των κοινωνιών. Απέναντι στην επέλαση του ενεργειακού και κατασκευαστικού λόμπι στα νησιά μας. Γιατί η ανάπτυξη χωρίς κοινωνική συναίνεση και περιβαλλοντικό σεβασμό δεν είναι ανάπτυξη. Είναι απλώς μεταφορά κέρδους αλλού.