Το φοινικοδάσος της Παναγιούδας σε οριακό σημείο: κατεπείγουσα αναφορά προς τον Δήμο Μυτιλήνης για τον «επιθανάτιο ρόγχο» των φοινίκων

Η εικόνα στο φοινικοδάσος της Παναγιούδας δεν επιδέχεται πλέον ωραιοποιήσεις. Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα φυσικά τοπόσημα της ανατολικής Λέσβου βρίσκεται, σύμφωνα με τεκμηριωμένη κατεπείγουσα αναφορά, σε φάση μη αναστρέψιμης κατάρρευσης. Όχι εξαιτίας άγνωστων αιτίων, αλλά λόγω συγκεκριμένων παραλείψεων, καθυστερήσεων και εγκατάλειψης μιας μεθόδου που είχε ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά της.

Σήμερα 20 Δεκεμβρίου 2025, ο δικηγόρος και δημότης Παναγιούδας Νικόλαος Χωριατέλλης μετά από νέα του επίσκεψη στο φοινικόδασος της Παναγιούδας κατέθεσε εξαιρετικά κατεπείγουσα αναφορά προς τον Δήμος Μυτιλήνης, τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και το Τμήμα Περιβάλλοντος & Πρασίνου, θέτοντας με απόλυτη σαφήνεια το διακύβευμα:
το φοινικοδάσος της Παναγιούδας χάνεται και η ευθύνη έχει πλέον ονοματεπώνυμο.

Από τη διάσωση στην υποτροπή

Στην αναφορά του, ο κ. Χωριατέλλης υπενθυμίζει ότι το φοινικοδάσος δεν βρέθηκε για πρώτη φορά αντιμέτωπο με το κόκκινο σκαθάρι. Αντίθετα, για χρόνια η Παναγιούδα βίωνε ανεξέλεγκτη διασπορά του εντόμου, με μαζικές απώλειες φοινίκων τόσο εντός όσο και εκτός του πυρήνα του φοινικοδάσους.

Η κρίσιμη καμπή ήρθε το 2023, όταν –στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης μεταξύ Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και Δήμου Μυτιλήνης– εφαρμόστηκε η μέθοδος μικροέγχυσης (Tree Micro Injection – TMI) με δραστική ουσία εμαμεκτίνη. Η μέθοδος, κατοχυρωμένη με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και δοκιμασμένη σε άλλους δήμους, εφαρμόστηκε με δαπάνη και εποπτεία της Περιφέρειας.

Τα αποτελέσματα υπήρξαν καθοριστικά: για περισσότερο από έναν χρόνο δεν χάθηκε κανένας φοίνικας, η διασπορά του εντόμου ανακόπηκε και ακόμη και προσβεβλημένα δέντρα διασώθηκαν. Το φοινικοδάσος σταθεροποιήθηκε.

Το κρίσιμο λάθος: η μη επανάληψη της μικροέγχυσης

Η επιτυχία, ωστόσο, είχε έναν σαφή όρο: η μικροέγχυση έχει ετήσια διάρκεια ισχύος. Οι ειδικοί είχαν προειδοποιήσει εγγράφως ότι μετά την παρέλευση 12 μηνών η δραστικότητα της ουσίας ατονεί πλήρως και απαιτείται νέα εφαρμογή πριν την έναρξη της θερινής περιόδου.

Η προθεσμία έληξε τον Ιούνιο του 2024.
Καμία νέα εφαρμογή δεν πραγματοποιήθηκε.

Σύμφωνα με την αναφορά, ο Δήμος περιορίστηκε σε ψεκασμούς, πρακτική που –όπως αποδείχθηκε εμπειρικά– δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση του κόκκινου σκαθαριού. Το αποτέλεσμα ήταν προβλέψιμο: κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2024 η εξάπλωση του εντόμου υπήρξε ραγδαία και σήμερα, όπως καταγράφεται, έχει ήδη χαθεί το ένα τέταρτο του φοινικοδάσους.

Η σημερινή εικόνα: τεκμήρια εγκατάλειψης

Η αναφορά περιγράφει μια εικόνα που επιβεβαιώνεται και οπτικά:
κομμένοι φοίνικες, σωρεία κουκουλιών και προνυμφών στο έδαφος, μολυσμένα κλαδιά που δεν έχουν απομακρυνθεί, δέντρα με εκτεταμένη προσβολή ακόμη και μέσα στον χειμώνα.

Η κατάσταση αυτή, κατά τον συντάκτη της αναφοράς, δεν συνιστά απλώς φυσική φθορά, αλλά ένδειξη ανεπαρκούς διαχείρισης. Επισημαίνεται διαχρονική έλλειψη προσωπικού, τεχνικών μέσων και τεχνογνωσίας, καθυστερήσεις στην αποκομιδή κατεστραμμένων δέντρων και απουσία συντονισμένου επιχειρησιακού σχεδίου.

Πολιτική μνήμη και πολιτική ευθύνη

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και σε δημόσια παρέμβαση του σημερινού δημάρχου Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας από τον Δεκέμβριο του 2022, όταν είχε επισημάνει την ανάγκη άμεσων μέτρων για τη διάσωση του φοινικοδάσους.

Σήμερα, σημειώνεται, η ευθύνη διαχείρισης έχει επιστρέψει αποκλειστικά στον Δήμο Μυτιλήνης, μετά την ολοκλήρωση της Προγραμματικής Σύμβασης με την Περιφέρεια. Η μη συνέχιση των επιτυχημένων παρεμβάσεων ισοδυναμεί, κατά την αναφορά, με εγκατάλειψη μιας προσπάθειας που απέδωσε απτά αποτελέσματα.

Αντίθετα, τονίζεται η καθοριστική συμβολή της Περιφέρειας και του Περιφερειάρχη Κωνσταντίνος Μουτζούρης, ο οποίος ανταποκρίθηκε άμεσα όταν το ζήτημα τέθηκε εκτός δημοτικών δομών.

Ένα πρόβλημα με κοινωνική βάση

Η αναφορά του Δεκεμβρίου 2025 συνοδεύεται από υπενθύμιση παλαιότερων παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων έγγραφη διαμαρτυρία 184 δημοτών που είχαν ζητήσει έκτακτα μέτρα για τη διάσωση του φοινικοδάσους. Οι προηγούμενες αυτές ενέργειες αναδεικνύουν ότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό και κοινωνικά αναγνωρισμένο, όχι προϊόν στιγμιακής αντίδρασης. (επισυναπτόμενα αρχεία στο τέλος του άρθρου) 

Τι ζητείται – και γιατί ο χρόνος τελειώνει

Ο κ. Χωριατέλλης καλεί τον Δήμο Μυτιλήνης να κινηθεί άμεσα σε τέσσερις άξονες:

• εισαγωγή του θέματος εκτός ημερήσιας διάταξης στο Δημοτικό Συμβούλιο,
• άμεση εφαρμογή δεύτερου κύκλου μικροέγχυσης, ακόμη και με διαδικασίες κατεπείγοντος,
• εκπόνηση και εφαρμογή μόνιμου σχεδίου παρακολούθησης και προστασίας,
• θεσμική θωράκιση του φοινικοδάσους με χαρακτηρισμό του ως Ζώνης Ιδιαίτερης Οικολογικής Προστασίας.

Το συμπέρασμα της αναφοράς είναι σαφές: αν δεν ληφθούν άμεσα αποφάσεις, το φοινικοδάσος της Παναγιούδας δεν θα χρειάζεται πλέον διαχείριση, αλλά καταγραφή απωλειών.

--

Πηγές – Τεκμηρίωση

• Εξαιρετικά κατεπείγουσα αναφορά Ν. Χωριατέλλη προς τον Δήμο Μυτιλήνης (20.12.2025)
• Διαμαρτυρία 184 πολιτών για τη διάσωση του Φοινικοδάσους Παναγιούδας
• Αναφορά 2024