Η Αγιάσος μίλησε στη γλώσσα της: «Έκουψι γιου Κόπ’ς» στον Κήπο της Παναγίας
Έκουψι γιου Κόπ’ς…
Γράφει ο Παναγιώτης Μιχ. Κουτσκουδής
Χτες το βράδυ στον ειδυλλιακό χώρο του ιστορικού και ανακαινισμένου εξοχικού κέντρου του Κήπου Παναγίας στην Αγιάσο ολοκληρώθηκαν οι εργασίες του τριήμερου Διεθνούς Συνεδρίου για τη λεσβιακή διάλεκτο που έγινε για πρώτη φορά στο νησί μας από 4 έως και 6 Ιουλίου 2025.
Πριν ακόμα ο πύρινος δίσκος του ήλιου γείρει στο νυχτερινό του κοιμητήρι ο κόσμος, από Μυτιλήνη και Αγιάσο, είχε κατακλύσει τον αίθριο χώρο βρίσκοντας καταφύγιο από τον καλοκαιρινό κάματο κάτω από τον βαθύσκιωτο αιωνόβιο πλάτανο. Η Αγιάσος ξαπλωνόταν αμφιθεατρικά στην αγκαλιά των γύρω υψωμάτων προσφέροντας απολαυστική θέα.
Αφού προηγήθηκαν δυο ενδιαφέρουσες εισηγήσεις από τον κ. Θόδωρο Γραμματά, καθηγητή θεατρολογίας στο ΕΚΠΑ, με θέμα «Η γλωσσική ποικιλία της Αγιάσου και η θεατρική της αξιοποίηση», και τον κ. Γιάννη Δ. Παπάνη, φιλόλογο, πρώην Σύμβουλο Εκπαίδευσης ελληνοπαίδων εξωτερικού, με θέμα «Αγιάσος Λέσβου: Μια «αρχαιοπρεπής κοινωνία» υπό το πρίσμα της γλωσσικής έκφρασης», ακολούθησε θεατρική παράσταση από τη θεατρική ομάδα του Αναγνωστηρίου Αγιάσου με το έργο του Γιάννη Δ. Παπάνη «Έκουψι γιου Κοπ’ς», σε σκηνοθεσία Βασίλη Χατζηελευθερίου.
Έπαιξαν οι ερασιτέχνες Γεωργία Βίγλατζη, Κατερίνα Γούναρη, Κατερίνα Λεβέντη, Γρηγόρης Λιγέλλης, Ραφαήλ Κουδουνέλλης, Σοφία Κουταλέλλη, Γιάννης Αλ. Παπάνης, Χρυσούλα Πατερέλλη, Παναγιώτης Σκορδάς.
Πλαισίωσαν οι μουσικοί Κώστας Ζαφειρίου (σαντούρι), Παναγιώτης Σουσαμλής (τουμπελέκι), Στρατής Γιαταγανέλλης (κιθάρα), Μυρσίνη Κουτσκουδή – Βουρλή (τραγούδι).
Το έργο (ιλαροτραγωδία σε τρεις πράξεις και δέκα σκηνές) γραμμένο σε έμμετρο αγιασώτικο ιδιωματικό λόγο αναπαριστούσε ήθη, έθιμα, κοινωνικές αντιλήψεις και πρακτικές της δεκαετίας του ’50 σ’ ένα χωριό της ελληνικής υπαίθρου. Κύριος στόχος της συγγραφής του ήταν να καταγραφεί και να αναδειχτεί η διάλεκτος της Αγιάσου, που αποτελεί ιδιαίτερη παραλλαγή του λεσβιακού γλωσσικού ιδιώματος το οποίο ανήκει στα λεγόμενα βόρεια γλωσσικά ιδιώματα της πατρίδας μας.
Η υπόθεση του έργου: Η Αγνή, μια ορφανή κοπελούδα, ξενομερίτισσα που ξέπεσε στην Αγιάσο μετά την Κατοχή, εργάτρια στο μάζεμα της ελιάς, γίνεται ψυχοκόρη του Βασίλη, μεγαλοκτηματία, άρχοντα του χωριού, και γκαστρώνεται από τον γιο του Προκόπη. Για να σωθεί η τιμή της οικογένειας και να αποφευχθεί η κοινωνική κατακραυγή, επιβάλλεται στον Προκόπη και την Αγνή να τελέσουν έναν καταναγκαστικό γάμο. Όμως, ο Προκόπης, αρνούμενος να αναλάβει τις ευθύνες του πατέρα, εγκαταλείπει τη συζυγική στέγη και φεύγει από το χωριό, αφήνοντας μόνη την Αγνή να αναλάβει την ανατροφή του «νόθου» παιδιού τους.
Οι εμπνευσμένοι έμμετροι διάλογοι που εξέπεμπαν το χαρακτηριστικό σκωπτικό πνεύμα των Αγιασωτών και η πηγαία ερμηνεία των ηθοποιών, που ενσάρκωσαν ιδανικά τους ήρωες του έργου αναδεικνύοντας τον γλωσσικό πλούτο της μητρικής τους γλώσσας, προκάλεσαν το αβίαστο γέλιο των θεατών και το θερμό τους χειροκρότημα.
Η παράσταση θα επαναληφθεί την Κυριακή, 10 Αυγούστου 2025, στις 9μμ, πάλι στον «Κήπο της Παναγίας».
Το Συνέδριο ολοκληρώθηκε με δείπνο που προσφέρθηκε στους συνέδρους στον ίδιο χώρο. Ανάμεσα στα εδέσματα υπήρχε πιάτο με αγιάσωτικα φαγητά, π’τάρια, γιαπράτσια, φούντις γιμ’στές, φτιαγμένα από τον νεοσύστατο Συνεταιρισμό Γυναικών Αγιάσου.
Οι φωτογραφίες είναι του Βασίλη Ραϊστέλλη και του Παναγιώτη Κουτσκουδή.
Δειτε και μερικά χαρακτηριστικά βιντεο από τον Βασίλη Ραϊστέλλη:
