Η Λέσβος γεμίζει… Μπορεί να αντέξει;

Η Λέσβος διανύει μια εντυπωσιακή τουριστική αναγέννηση τα τελευταία χρόνια. Ένα νησί που πριν από μια δεκαετία βρέθηκε στο επίκεντρο της προσφυγικής κρίσης, επιστρέφει δυναμικά στον τουριστικό χάρτη. Οι αφίξεις αυξάνονται εντυπωσιακά, νέες αγορές προστίθενται και το νησί προβάλλεται ως ένας από τους πιο αυθεντικούς και ανεξερεύνητους προορισμούς του Αιγαίου. Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι: μπορεί η Λέσβος να διατηρήσει αυτόν τον ρυθμό χωρίς να οδηγηθεί στα προβλήματα του υπερτουρισμού που βιώνουν οι Κυκλάδες και άλλα μεγάλα νησιά;

 Η τουριστική εικόνα σήμερα

Το 2024 η Λέσβος κατέγραψε ρεκόρ αφίξεων. Ιδιαίτερα οι επισκέπτες από την Τουρκία εκτινάχθηκαν, φτάνοντας τους 120.000, χάρη στο καθεστώς visa on arrival που ενεργοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2024. Η αύξηση αυτή, σε συνδυασμό με την ενίσχυση παραδοσιακών ευρωπαϊκών αγορών όπως η Αγγλία, η Ολλανδία, η Σκανδιναβία αλλά και νέων, όπως το Ισραήλ και η Ρουμανία, έχει επαναφέρει το νησί σε ανοδική τροχιά.

Τα τουριστικά πακέτα και οι αφίξεις μέσω charter σημείωσαν άνοδο άνω του 44% σε σχέση με το 2023, ενώ οι διανυκτερεύσεις ξεπέρασαν για πρώτη φορά από το 2014 τις 75.000. Και όλα δείχνουν πως η θετική αυτή δυναμική θα συνεχιστεί και το 2025.

Η Λέσβος ως βιώσιμη, αυθεντική επιλογή

Σε αντίθεση με άλλους δημοφιλείς προορισμούς που ασφυκτιούν από υπερπληθυσμό τουριστών, η Λέσβος διατηρεί ακόμα ένα ήπιο, ανθρώπινο προφίλ. Με μόλις 516 διανυκτερεύσεις ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, απέχει αρκετά από τις νησιωτικές υπερσυγκεντρώσεις της Σαντορίνης και της Μυκόνου.

Η αυθεντικότητα των χωριών, η ανεξερεύνητη φύση, οι ιαματικές πηγές, το απολιθωμένο δάσος και το ισχυρό γαστρονομικό της αποτύπωμα την καθιστούν ιδανικό προορισμό για επισκέπτες που αναζητούν εμπειρίες μακριά από τη μαζικότητα.

Μπορεί να οδηγηθεί σε υπερτουρισμό;

Η ανοδική πορεία έχει, ωστόσο, δύο όψεις. Ήδη περιοχές όπως ο Μόλυβος και η Πέτρα εμφανίζουν έντονη επισκεψιμότητα τους καλοκαιρινούς μήνες. Σε περιόδους αιχμής παρατηρούνται προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης, πίεσης σε υποδομές προβλήματα ύδρευσης.

Η αλόγιστη ανάπτυξη Airbnb κινδυνεύει να εκτοξεύσει τις τιμές ενοικίων, απειλώντας τη μόνιμη κατοίκηση — φαινόμενο που παρατηρείται σε άλλους τουριστικούς δήμους της Ελλάδας. Ταυτόχρονα, το νησί διαθέτει περιορισμένους φυσικούς πόρους (νερό, ενέργεια, διαχείριση απορριμμάτων), και η ανεξέλεγκτη αύξηση επισκεπτών μπορεί να θέσει σε δοκιμασία τις υποδομές.

Επιπλέον, η αθρόα προσέλκυση κρουαζιερόπλοιων μικρής διαμονής ενδέχεται να αλλοιώσει την ισορροπία, όπως ακριβώς συνέβη στη Σαντορίνη και τη Ρόδο, προσφέροντας ελάχιστο όφελος στην τοπική οικονομία σε σχέση με τον όγκο των επισκεπτών.

Ποια είναι τα εμπόδια στην απογείωση;

Αν και οι προοπτικές φαίνονται θετικές, η Λέσβος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει διαχρονικές αδυναμίες:

• Ανεπαρκείς μεταφορικές συνδέσεις: Ακριβά αεροπορικά εισιτήρια και περιορισμένες απευθείας πτήσεις με μεγάλες αγορές.
• Υποδομές που χρειάζονται αναβάθμιση: Δρόμοι, ύδρευση, αποχέτευση και δημόσιοι χώροι που δεν ανταποκρίνονται ακόμα στις ανάγκες μαζικού τουρισμού.
• Εποχικότητα: Το μεγαλύτερο μέρος του τουρισμού συγκεντρώνεται Ιούνιο–Αύγουστο.
• Μονοκαλλιέργεια τουρισμού: Κίνδυνος εξάρτησης της οικονομίας μόνο από τον τουρισμό.

 Το μεγάλο δίλημμα: περισσότεροι ή καλύτεροι επισκέπτες;

Η Λέσβος βρίσκεται σε κομβικό σημείο. Η επιτυχία της δεν πρέπει να μετρηθεί μόνο σε αριθμούς επισκεπτών αλλά σε ποιότητα εμπειρίας, οικονομικό όφελος για την τοπική κοινωνία και διατήρηση της αυθεντικής ταυτότητας του νησιού.

Το κρίσιμο ερώτημα  με  3 παραμέτρους που πρέπει να απαντηθεί συνολικά:

• Θέλουμε περισσότερους τουρίστες ή καλύτερους;
• Πόσο αντέχουν οι υποδομές και οι φυσικοί πόροι;
• Ποιο τίμημα είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν οι επόμενες γενιές για τη σημερινή ανάπτυξη;

Η Λέσβος έχει τη δυναμική να αναδειχθεί σε πρότυπο αειφόρου τουριστικής ανάπτυξης — με σεβασμό στο περιβάλλον, την τοπική κοινωνία και την πολιτιστική της κληρονομιά. Αν όμως ακολουθήσει τη λογική του αριθμητικού ρεκόρ χωρίς στρατηγική, κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά στα ίδια προβλήματα με νησιά που σήμερα προσπαθούν να αναστρέψουν τη ζημιά του υπερτουρισμού.

Η στιγμή για σχεδιασμό είναι τώρα. Αν χαθεί, ίσως να χαθεί και η ευκαιρία της Λέσβου να εξελιχθεί σε έναν διεθνώς αναγνωρισμένο, βιώσιμο προορισμό που θα κρατά την ψυχή του αναλλοίωτη.

Τροφή για σκέψη:

Ο τουρισμός είναι προνόμιο όταν υπηρετεί τον τόπο και όχι όταν τον εξαντλεί.