Οι Λέσβιοι αγωνιστές που εκτελέστηκαν στο Γουδί την περίοδο του Εμφυλίου

Γουδί: Τόπος ποτισμένος με αίμα /Μπορείς να κόψεις όλα τα λουλούδια, αλλά δεν μπορείς να εμποδίσεις την Άνοιξη να ’ρθει. (Πάμπλο Νερούδα)

Γράφει ο Παναγιώτης Μιχ. Κουτσκουδής 

Μεταξύ όσων έλεγαν ή έγραφαν όσοι πήγαιναν για εκτέλεση, αξέχαστα θα μείνουν και τα τελευταία ανεπανάληπτα λόγια της παραδουλεύτρας Μαρίας Λεοντιάδου, που πριν πέσει νεκρή από τις σφαίρες του εκτελεστικού αποσπάσματος βροντοφώναξε «Δυο χέρια λιγότερα στις σκάφες του κόσμου»!!!

Ανάμεσα στους 370 εκτελεσμένους στο «συνήθη τόπο εκτελέσεων», στο Γουδί, είναι και (τουλάχιστον) έντεκα Λέσβιοι κομμουνιστές (10 άνδρες και 1 γυναίκα), οι παρακάτω:

1. Αποσπόρης Κωνσταντίνος του Γεωργίου και της Δέσποινας. Από το Μεσότοπο. Στέλεχος της τοπικής ΕΑΜικής Οργάνωσης. Καταδικάστηκε από το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών τρις σε θάνατο (απόφαση 21/21,22-2-1948) και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 4-3-1948 (κατ’ άλλη πηγή στις 3-3-1948), σε ηλικία 33 ετών.

   

2. Αποσπόρης Χρήστος του Γαβριήλ και της Μαρίας. Από το Μεσότοπο. Στέλεχος της τοπικής ΕΑΜικής Οργάνωσης. Καταδικάστηκε από το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών τρις σε θάνατο (απόφαση 21/21,22-2-1948) και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 4-3-1948 (κατ’ άλλη πηγή στις 3-3-1948), σε ηλικία 20 ετών.

   

3. Βασάλος Γιάννης του Νικολάου. Γεννήθηκε στην Περίσταση της Ανατολικής Θράκης και κατοικούσε με την οικογένειά του από το 1917 στη Μυτιλήνη. Ο πατέρας του ήταν ναυτεργάτης από την Απολλωνία της Σίφνου. Ήταν πέντε αδέρφια (τέσσερις γιοι και μια αδερφή). Ο αδερφός του Τηλέμαχος, μέλος του ΚΚΕ, είναι ένας από τους διακόσιους εκτελεσμένους την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Ο άλλος αδερφός του ήταν ο λαοφιλής «μπαρμπα-Κώστας» (1901-1995), στέλεχος από το 1933 του ΚΚΕ και δυο φορές βουλευτής Λέσβου. Ο Γιάννης ήταν άγαμος και άσκησε το επάγγελμα του μηχανουργού. Μέλος του ΚΚΕ πριν από τον πόλεμο. Διώχτηκε από τη μεταξική δικτατορία. Μέλος της εξαμελούς ομάδας πολιτικών κρατουμένων Λαζαρέτας Σύρας το 1938. Μετά την απελευθέρωση ήταν επικεφαλής τμήματος της Ο.Π.Λ.Α. στην Αθήνα. Έρχεται στη Μυτιλήνη στα τέλη του 1944 και εκλέγεται μέλος της Περιφερειακής Επιτροπής Λέσβου του ΚΚΕ. Συλλαμβάνεται στις 20-5-1948, καταδικάζεται από το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών (Τμήμα Γ΄) σε θάνατο (απόφαση 394/9-5-1949 που πάρθηκε σε συνεδρίασή του στη Μυτιλήνη, γιατί την εποχή εκείνη το στρατοδικείο ήταν περιοδεύον) και εκτελείται το Μάη του 1949 στο Γουδί, σε ηλικία 35 ετών.

   

4. Καρακίτσος Στρατής του Ελευθερίου. Γεννήθηκε στον Ασώματο και κατοικούσε στη Μυτιλήνη. Ιδιωτικός υπάλληλος. Στέλεχος της Ν.Ε. Λέσβου του ΕΑΜ. Καταδικάστηκε από το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών (Τμήμα Γ΄) σε θάνατο (απόφαση 401/12-5-1949) και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 21-5-1949, σε ηλικία 32 ετών.

   

   

5. Καρακούσης Γαβριήλ. Γεννήθηκε το 1906 στην Ερεσό από γονείς κεχαγιάδες και ο ίδιος ήταν κτηνοτρόφος. Ήταν πατέρας τριών ανήλικων παιδιών. Πολέμησε στο Αλβανικό Μέτωπο. Οργανώθηκε το 1943 στο ΚΚΕ και ήταν από τα ιδρυτικά μέλη και γραμματέας της οργάνωσης του ΕΑΜ Ερεσού, καθώς και περιφερειακός υπεύθυνος του ΕΑΜ μέχρι την Καλλονή. Το 1945, καταζητούμενος από τους Χίτες, καταφεύγει στο βουνό και μπαίνει επικεφαλής αντάρτικης ομάδας. Καθώς αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας, το 1947 κατεβαίνει απ’ το βουνό κι ενώ, σύμφωνα με την τότε αμνηστία δεν έπρεπε να συλληφθεί, ο Γαβρήλος πιάνεται απ’ τους διώκτες του και κλείνεται στις φυλακές Μυτιλήνης. Το 1948 περνά από έκτακτο στρατοδικείο και καταδικάζεται σε θάνατο. Εκτελέστηκε στις 9 Μαρτίου 1949 στο Γουδί.

   

6. Κοντάρας Αχιλλέας. Ο πρώτος κομμουνιστής στο Μανταμάδο. Γεννήθηκε το 1895. Έμπορος. Το 1922 μετά τη Μικρασιατική καταστροφή μαζί με άλλους προοδευτικούς ίδρυσε το Σύλλογο Παλαιών Πολεμιστών Λέσβου. Το 1924 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Για πρώτη φορά εξορίστηκε στη Γαύδο το 1928. Το 1932 και 1936 ήταν υποψήφιος βουλευτής Λέσβου με το ψηφοδέλτιο του Ενιαίου Κόμματος Εργατών, Αγροτών και Προσφύγων (Σφυρί-Δρεπάνι). Ακολουθούν οι εξορίες του στα Ψαρά, την Ακροναυπλία, τη Βόνιτσα, την Κατούνα Ξηρομέρου και το Λαζαρέτο Κέρκυρας, απ’ όπου απελευθερώνεται στις 12-9-1943 (με τη συνθήκη του Μπαντόλιο και τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας) και περνά στην Αντίσταση. Το 1948 συλλαμβάνεται, φυλακίζεται κι εξορίζεται στη Μακρόνησο. Καταδικάζεται σε θάνατο από στρατοδικείο σκοπιμότητας στην Αθήνα κι εκτελείται την 1-6-1949 στο Γουδί.

   

7. Κρητικός Ηλίας του Ιωάννη και της Ελένης. Γεννήθηκε  το 1916 και κατοικούσε στην Ερεσό. Ήταν πατέρας τριών ανήλικων παιδιών. Υπηρέτησε στο Ναυτικό. Πήρε μέρος στο Αλβανικό Μέτωπο κι από εκεί κατευθείαν έφυγε στη Μέση Ανατολή. Πήρε μέρος στο κίνημα Μέσης Ανατολής και κλείστηκε στο «σύρμα». Με την επιστροφή του στη Λέσβο εντάσσεται στο ΕΑΜ και ήταν αντάρτης στον ΕΛΑΣ Λέσβου. Μετά τη Βάρκιζα μπαίνει στις τάξεις του ΔΣΛ. Συλλαμβάνεται το 1947 και περνά διαδοχικά από τις φυλακές Μυτιλήνης, Χίου, Αίγινας και Αβέρωφ. Καταδικάζεται από το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών σε θάνατο (απόφαση 21/21,22-2-1948) και εκτελείται στο Γουδί στις 3-3-1948 (κατ’ άλλη πηγή στις φυλακές Αβέρωφ στις 29-2-1948).

   

   

8. Σβώρου Έλλη. Από τη Μυτιλήνη. Μοδίστρα. Δεύτερος Γραμματέας του Συμβουλίου Ν. Λέσβου της ΕΠΟΝ. Καταδικάστηκε από στρατοδικείο σκοπιμότητας σε θάνατο και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 16-6-1949.

   

9. Σκούρτσος Εμμανουήλ του Ιωάννη και της Κατίνας. Γεννήθηκε στην Ερεσό. Ήταν κτηνοτρόφος με πολυμελή οικογένεια. Εντάχθηκε στο ΕΑΜ κι αργότερα στο ΔΣΛ. Δικάστηκε μαζί με άλλους τέσσερις Μυτιληνιούς κομμουνιστές με την κατηγορία του «αυτοαμυνίτη»,  καταδικάστηκε  από το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών δις σε θάνατο (απόφαση 21/21,22-2-1948) και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 4-3-1948 (κατ’ άλλη πηγή στις 3-3-1948), σε ηλικία 38 ετών.

   

   

10. Χαχαλάς (ή Περώνης) Βασίλειος του Σταύρου και της Αικατερίνης. Γεννήθηκε στην Ερεσό. Μέλος πολυμελούς φτωχής αγροτικής οικογένειας. Πήρε μέρος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο. Το 1942 εντάχτηκε στο ΕΑΜ και ύστερα στο ΔΣΛ. Συνελήφθη, καταδικάστηκε από το έκτακτο στρατοδικείο Αθηνών τρις σε θάνατο (απόφαση 21/21,22-2-1948) και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 4-3-1948 (κατ’ άλλη πηγή στις 3-3-1948), σε ηλικία 34 ετών. Ο αδερφός του Δημήτρης, αντάρτης του ΔΣΛ, συνελήφθη στη μάχη του Αετού, καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στην Κράτηγο στις 29-4-1947.

    

    

11. Χαραλαμπίδης Ανδρέας. Από τη Μυτιλήνη. Γεννήθηκε το 1918. Γραμματέας της ΕΠΟΝ Μυτιλήνης στην κατοχή. Μέλος της Ν.Ε. Λέσβου του ΕΑΜ και της Π.Ε. Λέσβου του ΚΚΕ μετά την απελευθέρωση. Την περίοδο της παρανομίας η ηγεσία του Κόμματος στο νησί φρόντισε να τον κρύψει με προορισμό την αποστολή του στο βουνό, αλλά με απάτη τρίτων (ότι δήθεν δεν υπήρχε κατηγορία εναντίον του), πείστηκε να παραδοθεί. Πιάστηκε τον Μάρτη του 1948 από την Ασφάλεια και φυλακίστηκε στο Α΄ Αστυνομικό Τμήμα Μυτιλήνης. Λίγες μέρες μετά τη δραπέτευση του συγκρατούμενού του Μαρίνου Βόμβα, εκτοπίστηκε μαζί με πολλούς άλλους Λέσβιους και Λημνιούς αγωνιστές στην Ικαρία. Ξανάρχεται εδώ σαν υπόδικος και στέλνεται για ένα χρόνο στη ΣΦΑ Μακρονήσου. Καταδικάστηκε από το έκτακτο στρατοδικείο σκοπιμότητας της Μυτιλήνης «δις εις θάνατον», μεταφέρθηκε στις φυλακές Αβέρωφ και εκτελέστηκε στο Γουδί στις 16 Ιουνίου 1949, σε ηλικία 31 ετών.

    

Όλοι τους μπήκαν στον κατάλογο των ηρώων και μαρτύρων του Κόμματος και του λαού μας. Μαζί με τους συμπατριώτες μας που έχυσαν το αίμα τους στο θυσιαστήριο της λευτεριάς, το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944 (Ν.Ε. 6-5-2005, σελ.12), στην  Αίγινα (Ν.Ε. 31-5-2006, σελ.13) και σ’ άλλους τόπους μαρτυρίου. Τελευταίοι εκτελεσθέντες στο Γουδί (στις 30-3-1952) ήταν οι Νίκος Μπελογιάννης, Δημήτρης Μπάτσης, Νίκος Καλούμενος και Ηλίας Αργυριάδης.

Διαβάστε εδώ το Α' Μέρος Γουδί: Τόπος ποτισμένος με αίμα