Γερανοφόρο μέσα στην Αγία Σοφία: Οργή, φόβος και ερωτήματα για την ασφάλεια του μνημείου – Τι απαντά η Άγκυρα

Η εικόνα ενός βαρέος γερανοφόρου οχήματος να πατά στο δάπεδο της Αγίας Σοφίας δεν πέρασε απλώς από τα timelines των κοινωνικών δικτύων· άναψε φωτιές. Το ιστορικό μνημείο των 1.486 ετών, σύμβολο πίστης, πολιτισμού και παγκόσμιας κληρονομιάς, βρέθηκε στο κέντρο μιας θύελλας ανησυχίας όταν φωτογραφίες το έδειξαν να φιλοξενεί βαριά μηχανήματα στο εσωτερικό του, πάνω σε πρόχειρες – όπως εξηγούν ειδικοί – προστατευτικές πλάκες.

Δίπλα στο γερανοφόρο, ένα δεύτερο όχημα εντοπίστηκε κοντά στην Αυτοκρατορική Πύλη, την πιο ιερή τελετουργική είσοδο του ναού. Η δημόσια συζήτηση άναψε αμέσως: πόσο αντέχει πραγματικά το δάπεδο ενός μνημείου που χτίστηκε πριν χίλια και πλέον χρόνια;

Το ζήτημα άνοιξε πρώτη η Turkyie Today, προκαλώντας αναταράξεις που ανάγκασαν το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού να εκδώσει επίσημη ανακοίνωση. Ο υπουργός Μεχμέτ Νουρί Έρσοϊ διαβεβαίωσε πως «οι εργασίες ενίσχυσης προχωρούν χωρίς να επηρεάζουν τη λατρευτική λειτουργία», τονίζοντας ότι ο κεντρικός τρούλος και η κύρια κόγχη μπαίνουν «στην πιο εκτενή αποκατάσταση της ιστορίας τους» με στόχο την αντισεισμική θωράκιση και τη διατήρηση του αυθεντικού υλικού.

Ωστόσο, οι φωτογραφίες δεν έπεισαν τους ειδικούς. Παρά τα προστατευτικά πάνελ που φαίνονται κάτω από τους τροχούς, επιστημονικές εκτιμήσεις – ανώνυμες για ευνόητους λόγους – σημειώνουν ότι το δάπεδο της Αγίας Σοφίας δεν είναι ενιαίο. Αποτελείται από μωσαϊκά, αρχαίες πλάκες διαφορετικών εποχών και, σε ορισμένα σημεία, υπόγεια κενά που θυμίζουν παλιούς θαλάμους. Σε τέτοιες δομές, η εισαγωγή μεγάλου φορτίου ή κραδασμών μπορεί να μεταφέρει τάσεις σε βάθος, φθείροντας σταδιακά στρώσεις ηλικίας πολλών αιώνων.

Οι ίδιοι ειδικοί τονίζουν ότι για μνημεία τέτοιας βαρύτητας απαιτούνται πολύ πιο σύνθετα συστήματα κατανομής φορτίου: πολλαπλά αλληλοσυνδεόμενα πάνελ, χαλύβδινοι δοκοί και διατάξεις που απλώνουν το βάρος σε μεγάλη επιφάνεια — όχι απλές επίπεδες πλάκες.

Μετά τον σάλο, η Γενική Διεύθυνση Βακουφιών προχώρησε σε αναλυτική δημοσιοποίηση των τεχνικών μελετών. Όπως αναφέρει, πριν περάσει το πρώτο όχημα, έγιναν στατικές αναλύσεις, μετρήσεις φέρουσας ικανότητας και ταξινόμηση εδάφους, οι οποίες έδειξαν πως το υποκείμενο δάπεδο μπορεί να αντέξει έως 25 τόνους ανά τ.μ. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, κατασκευάστηκε προσωρινή πλατφόρμα με αντοχή έως 30 τόνους ανά τ.μ..

Το υπουργείο υπογραμμίζει ακόμη ότι το βαρύτερο όχημα – περίπου 45 τόνων – χάρη στο σύστημα κατανομής βάρους, ασκεί στο δάπεδο μόλις 6 τόνους ανά τ.μ.

Παρά τις διαβεβαιώσεις, το ερώτημα παραμένει: όταν μιλάμε για ένα μνημείο που αποτελεί ζωντανή ιστορία της ανθρωπότητας, πόσο «αποδεκτός» είναι ο κίνδυνος; Και κυρίως, ποιος αποφασίζει τι ρίσκο επιτρέπεται να πάρει η εποχή μας εις βάρος της αιωνιότητας;