Η εκτέλεση που σημάδεψε το Πολυτεχνείο: Ο 20χρονος Μιχάλης Μυρογιάννης και η σφαίρα του Ντερτιλή
Σκληρό, ωμό, ανελέητο. Κάπως έτσι έσβησε η ζωή του 20χρονου Μιχάλη Μυρογιάννη στις 18 Νοεμβρίου 1973, λίγες ώρες μετά την εισβολή στο Πολυτεχνείο. Ο νεαρός ηλεκτρολόγος από τη Μυτιλήνη, με το βλέμμα στραμμένο στον πατέρα του που δούλευε θυρωρός στη Γ’ Σεπτεμβρίου, περπατούσε ήσυχα στη διασταύρωση Πατησίων και Στουρνάρη. Τότε, ο συνταγματάρχης Νικόλαος Ντερτιλής – ναι, ο ίδιος που αργότερα καυχιόταν «με παραδέχεσαι; με τη μία στο κεφάλι» – σήκωσε το περίστροφο και τον πυροβόλησε εν ψυχρώ.
Ο Μυρογιάννης σωριάζεται στην άσφαλτο. Γύρω του σχηματίζεται μια κόκκινη λίμνη και δίπλα της μια δεύτερη, άσπρη, από χυμένα μαλλιά. Ο θάνατος είναι στιγμιαίος. Το κράτος-τέρας είχε δείξει το πραγματικό του πρόσωπο.
«Τον είδα να πέφτει σαν κοτόπουλο» – Ο οδηγός που «έκαψε» τον Ντερτιλή
Ο προσωπικός οδηγός του, Αντώνης Αγριτέλλης, καταθέτει όσα έζησε. Και αυτά που περιγράφει είναι ό,τι πιο σκοτεινό έχει γραφτεί για εκείνη τη νύχτα.
«Ο Ντερτιλής έβγαλε το περίστροφο και πυροβόλησε χωρίς να πολυσκεφτεί. Έπεσε σαν κοτόπουλο» λέει. «Όταν είδα τη λίμνη αίματος και την άσπρη λιμνούλα από μυαλά, κατάλαβα ότι τον πέτυχε στο κεφάλι».
Και μετά, η ψυχρότητα:
«Με παραδέχεσαι ρε; 45 χρονών άνθρωπος και με τη μία στο κεφάλι».
Δεν είναι σκηνή από ταινία για δικτάτορες. Είναι πραγματικότητα. Στην καρδιά της Αθήνας. Στο φως της ημέρας.
Η μαρτυρία Τραϊφόρου: «Ήρεμος περπατούσε… μετά δύο πυροβολισμοί»
Ο Μίμης Τραϊφόρος παρακολουθεί τη σκηνή από το μπαλκόνι του. Βλέπει έναν νέο να περπατά αθώα, ήρεμος, και ξαφνικά ακούει δύο πυροβολισμούς. Ο νεαρός σωριάζεται. Αργότερα μαθαίνει το όνομά του:
Μιχάλης Μυρογιάννης, από τη Μυτιλήνη.
Ένας ακόμη νέος που δεν πρόλαβε να φτάσει μέχρι τον πατέρα του.
Η μάνα που δεν ξέχασε ποτέ – «Μάνα, δεν πέθανα…»
Δέκα χρόνια μετά, η μητέρα του γράφει μια επιστολή που καίει σαν πυρακτωμένο μέταλλο.
Θυμάται τα τελευταία του λόγια:
«Μάνα, πόσο όμορφη είναι η ζωή…»
Θυμάται τα φιλιά του, εκείνο το πρωινό. Τότε δεν καταλάβαινε. Τώρα ξέρει.
Στο χαρτί που της έδωσαν, γράφει μόνο:
«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι – έξοδος εγκεφαλικής ουσίας».
Δεν υπάρχει πιο σκληρή λέξη από αυτή: «έξοδος».
Κι όμως… μέσα από τον θάνατό του, ακούει τη φωνή του:
«Μάνα, δεν πέθανα. Το αίμα μου σας ελευθέρωσε.»
Ένα έγκλημα που δεν μπόρεσε να κρυφτεί
Ο Ντερτιλής προσπάθησε να σβήσει την εικόνα, να «πει» στον οδηγό πως ο νεαρός… «τη γλίτωσε». Είχε ήδη διατάξει:
«Βαράτε στο ψαχνό»
και
«Τον έναν να τον σκοτώνετε και τους άλλους τρεις να τους φορτώνετε στο καμιόνι».
Η ιστορία όμως δεν ξεχνά. Η σφαίρα στο κεφάλι του Μυρογιάννη έγινε σύμβολο της ωμής, άνανδρης βίας της δικτατορίας.
Ένα παιδί 20 χρονών – μια χώρα που ξύπνησε
Ο Μυρογιάννης δεν ήταν «τυχαίο θύμα». Ήταν ο καθρέφτης της εποχής. Ήταν ο νέος που πήγαινε να βρει τον πατέρα του. Ήταν το παλικάρι που τραγουδούσε
«Κράτα μάνα…»
και έπεσε κάτω από τη σφαίρα ενός ανθρώπου που νόμιζε ότι η ζωή του άλλου χωράει σε ένα «με τη μία στο κεφάλι».
Και σήμερα;
Η προτομή του στη Μυτιλήνη χαμογελά. Όχι γιατί ξεχάστηκε. Αλλά γιατί θυμόμαστε.
Διαβάστε επίσης:
Έρευνα: Αυτοί είναι οι νεκροί του Πολυτεχνείου
