Αγιάσος Λέσβου: Το ντοκιμαντέρ για την Παναγία και το «φιρμάνι της ασυδοσίας» που σημάδεψε το χωριό
Στην πλαγιά του Ολύμπου της Λέσβου, με το βλέμμα στραμμένο προς την εκκλησία της Παναγίας, απλώνεται η ιστορική κωμόπολη της Αγιάσου. Ένα χωριό που μοιάζει με ζωγραφιά, με τα παραδοσιακά σπίτια να «αγκαλιάζουν» τον ιερό ναό που φιλοξενεί εδώ και περίπου 1.300 χρόνια την εικόνα της Παναγίας Αγίας Σιών.
Την ιστορία αυτού του τόπου, που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα του νησιού, παρουσιάζει ντοκιμαντέρ του parapolitika.gr, φωτίζοντας την πορεία της θαυματουργής εικόνας από τα Ιεροσόλυμα έως τη Λέσβο, αλλά και τις ιστορίες πίστης που τη συνοδεύουν μέσα στους αιώνες.
Η εικόνα που ταξίδεψε από τα Ιεροσόλυμα
Η ιστορία ξεκινά τον 9ο αιώνα, όταν ο ιερέας Αγάθων ο Εφέσιος μεταφέρει στη Λέσβο μια αρχαία βυζαντινή εικόνα της Παναγίας. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Αγάθων έφτασε στο νησί όταν έμαθε ότι η αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία είχε εξοριστεί εκεί.
Η εικόνα απεικονίζει τη Θεοτόκο να κρατά τον Χριστό και φέρει την επιγραφή «Μήτηρ Θεού Αγία Σιών».
Ο ιερέας περιπλανήθηκε στα βουνά της Αγιάσου και τελικά έκρυψε την εικόνα σε μια μικρή κρύπτη, στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το παρεκκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής, γνωστό ως Αγίασμα.
Από εκεί ξεκίνησε σιγά-σιγά να δημιουργείται ο οικισμός. Οι πιστοί άρχισαν να ανεβαίνουν στο σημείο για να προσκυνήσουν την εικόνα και έτσι η περιοχή μετατράπηκε σε πνευματικό και θρησκευτικό κέντρο της Λέσβου.
Το θαύμα και το φιρμάνι του σουλτάνου
Η φήμη των θαυμάτων της Παναγίας Αγιάσου εξαπλώθηκε γρήγορα.
Μια από τις πιο γνωστές ιστορίες αναφέρεται στο 1701, όταν – σύμφωνα με την παράδοση – θεραπεύτηκε το άρρωστο κοριτσάκι του Τούρκου διοικητή της Μυτιλήνης.
Το γεγονός αποδόθηκε σε θαύμα της Παναγίας. Τότε ο σουλτάνος υπέγραψε το λεγόμενο «φιρμάνι της ασυδοσίας», το οποίο προέβλεπε ότι η εκκλησία αλλά και οι κάτοικοι της περιοχής δεν θα πλήρωναν φόρους.
Ένα προνόμιο που σημάδεψε την ιστορία του χωριού για πολλά χρόνια.
Οι καταστροφές και η σωτηρία της εικόνας
Ο πρώτος ναός της Παναγίας χτίστηκε γύρω στο 1170, όμως μετά από αιώνες εγκαταλείφθηκε και κατεδαφίστηκε.
Ο επόμενος ναός καταστράφηκε από μεγάλη φωτιά το 1812, αλλά η εικόνα της Παναγίας σώθηκε.
Με τον χρόνο όμως η αυθεντική εικόνα υπέστη φθορές. Οι πιστοί αποφάσισαν να την τυλίξουν με υφάσματα και να την κρύψουν πίσω από μια νεότερη εικόνα στο τέμπλο, διαδίδοντας μάλιστα ότι όποιος άνοιγε το πίσω μέρος θα πέθαινε.
Η ιστορία αυτή κράτησε μέχρι τον 20ό αιώνα.
Η συγκλονιστική αποκάλυψη το 1938
Το 1938, ο τότε μητροπολίτης Ιάκωβος ο από Δυρραχίου μαζί με τον αρχιερατικό επίτροπο Αγιάσου Εμμανουήλ Μυτιληναίο αποφάσισαν να ανοίξουν την εικόνα.
Νύχτα και με κλειστές τις πόρτες του ναού, αποκάλυψαν την αυθεντική εικόνα της Παναγίας, εκείνη που είχε φέρει αιώνες πριν ο Αγάθων ο Εφέσιος.
Η εικόνα ήταν σε κομμάτια και ανατέθηκε σε Ρώσο συντηρητή, τον Ραχτσέφσκι, να την αποκαταστήσει.
Σήμερα οι πιστοί μπορούν να δουν και τις δύο εικόνες στον ναό της Παναγίας Αγιάσου.
Το χωριό της Παναγίας
Ο σημερινός ναός χτίστηκε το 1815 και αποτελεί τον τρίτο κατά σειρά.
Χιλιάδες προσκυνητές από όλη την Ελλάδα επισκέπτονται κάθε χρόνο την Αγιάσο για να προσκυνήσουν τη θαυματουργή Παναγία Αγίας Σιών, την εικόνα που, σύμφωνα με την παράδοση, έδωσε το όνομά της στο χωριό και μετέτρεψε μια κάποτε έρημη περιοχή σε έναν από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος της Λέσβου.
Ένα χωριό όπου τα σπίτια μοιάζουν να κοιτούν προς την εκκλησία, ζητώντας καθημερινά την ευλογία της Παναγίας.
Δείτε το ντοκιμαντέρ του parapolitika.gr για την Αγιάσο
Παραγωγός: Μαρία Γιαχνάκη
Σενάριο -Δημοσιογραφική επιμέλεια: Κατερίνα Μαραγκού
Εικονολήπτης: Ανδρέας Χαλκιόπουλος
Μοντάζ: Κωνσταντίνος Καμινάρης
