Η Καλλονή και οι πλημμύρες: Μια ιστορία που επαναλαμβάνεται – Από τον Τσικνιά του 1931 ως τις σημερινές καταστροφές
Σχεδόν έναν αιώνα μετά τις φονικές πλημμύρες του ’31, ο ποταμός Τσικνιάς και η Καλλονή βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο μιας ίδιας τραγωδίας που δείχνει να μην τελειώνει ποτέ.
📘 Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης – Public Library of Mytilene
Η Βιβλιοθήκη θυμάται… και μας ταξιδεύει πίσω στο χρόνο, σε ένα συγκλονιστικό κεφάλαιο της ιστορίας της Λέσβου.
Όπως και σήμερα, έτσι και τον Ιανουάριο και Μάρτιο του 1931, η Καλλονή βρέθηκε στο έλεος σφοδρών πλημμυρών που άφησαν πίσω τους ανείπωτη καταστροφή και απόγνωση στους κατοίκους. Οι χείμαρροι και ο ποταμός Τσικνιάς ξεχείλισαν, σαρώνουν σπίτια, αποθήκες και καλλιέργειες, μετατρέποντας την κοιλάδα σε απέραντη λίμνη.
Οι κάτοικοι βρήκαν καταφύγιο στα υψώματα των Δαφίων, καθώς η διαφυγή προς τη θάλασσα ήταν αδύνατη — οι δρόμοι είχαν γίνει ποτάμια λάσπης και νερού. Η εφημερίδα «Ταχυδρόμος» της εποχής περιέγραφε εικόνες κόλασης:
«Οι φτωχοί πρόσφυγες εκινδύνευσαν να πνιγούν μέσα στα σπίτια τους απ᾿ τα οποία τους έβγαζαν με δεμένα σχοινιά».
Τα νερά παρέσυραν τρόφιμα, λάδια, κρασιά, κάρβουνα και την περιουσία μιας ολόκληρης περιοχής. Επτά σπίτια καταστράφηκαν ολοσχερώς μέσα στην Καλλονή, ενώ τα χωριά Αρίσβη (Τζουμαϊλή), Κεράμι, Αργιανά, Παπιανά, Σκάλα Καλλονής και ο προσφυγικός συνοικισμός Σουμούρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές.
Η Ανθρώπινη Αλληλεγγύη
Μέσα σε αυτή την καταστροφή, ξεχώρισε η ανθρωπιά.
Ο Μητροπολίτης Καλλονής Διονύσιος οργάνωσε διανομή τροφίμων και ιατρικής βοήθειας, ενώ οι τοπικές αρχές — ο Πρόεδρος της Κοινότητας Δ. Αγγελίδης, ο Αντιπρόεδρος Ιγν. Θεοδωρακέλλης, ο Αστυνόμος Σουμέλας και ο υπενομάρχης Ζαχ. Νίτσος — έδωσαν μάχη για να σώσουν ζωές. Ο τελευταίος μάλιστα «κολύμβων εντός του ποταμού προς διάσωσιν κινδυνευούσης οικογενείας κινδύνευσε να πνιγεί».
Η Καταστροφή της Γέφυρας του Τσικνιά
Η παλιά γέφυρα του ποταμού, χτισμένη από την εποχή της Τουρκοκρατίας, δεν άντεξε.
Η εφημερίδα Ταχυδρόμος έγραφε με οργή:
«Ποιος ήταν ο μηχανικός που έφκιαξε το σχέδιο της και που βασίσθη για να τροποποιήσει τούτο; Από 12 καμάρες που ήταν να γίνουν έφτιαξαν μόνον 9… Εστένεψαν το πλάτος του δρόμου έτσι που να μην μπορούν να περάσουν δυο οχήματα μαζί».
Η καταστροφή ήταν ολοκληρωτική. Οι ζημιές σε σπίτια, αποθήκες και καλλιέργειες ανήλθαν σε 5 εκατομμύρια δραχμές, ένα δυσθεώρητο ποσό για την εποχή.
Επαναλαμβανόμενη Τραγωδία
Το 1953, νέες υπερχειλίσεις του Τσικνιά κατέστρεψαν τις πατατοκαλλιέργειες, με ζημιές που ξεπέρασαν τα 2 δισεκατομμύρια δραχμές.
Το 1963, η γέφυρα του ποταμού κοντά στην Αρίσβη υπέστη καθίζηση, διακόπτοντας τη συγκοινωνία με το βόρειο τμήμα του νησιού.
Από τότε, δεκαετίες μετά, το πρόβλημα επανέρχεται με τον ίδιο αμείλικτο τρόπο.
Η ιστορία μοιάζει να φωνάζει ότι τίποτα ουσιαστικό δεν άλλαξε.
Ένα αιώνιο déjà vu
Σχεδόν 100 χρόνια μετά, οι κάτοικοι της Καλλονής ξαναζούν τις ίδιες εικόνες.
Οι ποταμοί Αχέρωνας και Τσικνιάς υπερχειλίζουν ξανά, πλημμυρίζοντας σπίτια, επιχειρήσεις και δρόμους. Οι ίδιες φράσεις, τα ίδια παράπονα, οι ίδιες αγωνίες.
Η φράση του «Ταχυδρόμου» του 1931 μοιάζει πιο επίκαιρη από ποτέ:
«Η θέσις όχι μόνον των κατοίκων της Καλλονής αλλά και όλων των χωριών εξακολουθεί να είναι τραγικώς απελπιστική».
📜 Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται απλώς – μας προειδοποιεί. Και κάθε φορά που την αγνοούμε, το ποτάμι έρχεται να τη θυμίσει.
Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης προβάλλει και διατηρεί μνήμες σημαντικών γεγονότων από το παρελθόν του νησιού, ώστε να γίνονται γνωστά και να φωτίζουν την ιστορία του τόπου μας.
Πηγές: Εφ. Ταχυδρόμος 1931, Προοδευτική Λέσβος 1953, Λεσβιακό Κήρυξ 1963
Η Εφημερίδα Ταχυδρόμος σε ψηφιακή μορφή: http://dspace.cplm.gr/handle/123456789/20797
