Οι Επτά Λέσβιοι που «χάθηκαν» στη Χούντα: Νέα στοιχεία φέρνουν στο φως 247 δολοφονίες και ύποπτους θανάτους

Μέσα στο σκοτάδι της επταετίας, εκεί όπου ο φόβος έπνιγε τις ανάσες και η καταστολή γινόταν καθημερινή πρακτική, υπάρχουν ιστορίες που δεν σιώπησαν· περίμεναν απλώς να καταγραφούν. Η Λέσβος, τόπος με βαθιά κοινωνική μνήμη, μέτρησε πολλούς δικούς της ανθρώπους στις πληγές της Δικτατορίας 1967–1974. Και σήμερα, χάρη σε νέες ιστορικές έρευνες, αυτές οι πληγές ξανανοίγουν όχι για να ματώσουν — αλλά για να μιλήσουν.

Τα τελευταία χρόνια, οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας έχουν φέρει στο φως δεκάδες μαρτυρίες, ντοκουμέντα και ανέκδοτο υλικό για τα βασανιστήρια, τις διώξεις και τις απώλειες που βίωσαν Λέσβιοι αγωνιστές. Ήταν ένα χρέος στη μνήμη, ένα χρέος στην αλήθεια.

Και ενώ έχουν περάσει 57 χρόνια από το πραξικόπημα και 50 από την κατάρρευση της χούντας, τα αρχεία συνεχίζουν να μιλούν. Επίσημα ντοκουμέντα, δικαστικές καταθέσεις, ιατρικές γνωματεύσεις και νέα βιβλία εμπλουτίζουν τον δημόσιο διάλογο.

Το 2023, μισό αιώνα μετά την κορύφωση της αντιδικτατορικής πάλης, κυκλοφόρησαν δύο σημαντικά έργα:
«Το Πολυτεχνείο έξω από το Πολυτεχνείο» του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη
και
«Πολυτεχνείο 1973, το αίμα το αδικαίωτο» του Ιερώνυμου Λύκαρη.

Σε αυτά καταγράφονται άγνωστοι μέχρι σήμερα θάνατοι, περιστατικά καταστολής και εκτεταμένες επιχειρήσεις βίας που δεν έφτασαν ποτέ στις αίθουσες των δικαστηρίων, ούτε στα δελτία ειδήσεων.

Και πριν λίγες εβδομάδες, μια ακόμη μεγάλη έρευνα ήρθε να ξετυλίξει το νήμα:
το βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη «Θάνατοι στη Χούντα» (εκδ. Τόπος).
Με ακρίβεια, διασταύρωση και πλήρη τεκμηρίωση, ο συγγραφέας καταγράφει 247 δολοφονίες και ύποπτους θανάτους την περίοδο της δικτατορίας — και ανάμεσά τους επτά Λέσβιοι, καθένας με μια ιστορία που σοκάρει, πονά και οφείλει να μην ξεχαστεί.

Οι επτά συντοπίτες μας που άφησαν τη ζωή τους στα χέρια της Χούντας

1) Μιχάλης Μυρογιάννης (1954–1973)

Ο νεαρός ηλεκτρολόγος από τη Μυτιλήνη δολοφονήθηκε εν ψυχρώ στη διασταύρωση Πατησίων και Στουρνάρη από τον συνταγματάρχη Νικόλαο Ντερτιλή. Η σφαίρα που του έκοψε τη ζωή έγινε από τις πιο χαρακτηριστικές αποδείξεις εγκληματικής δράσης των οργάνων της Χούντας.
Ο Δήμος Μυτιλήνης, τιμώντας τη μνήμη του, έχει τοποθετήσει προτομή στο πάρκο Αγίας Ειρήνης.

2) Στέλιος Καραγεώργης (1954–1973)

Τραυματίστηκε θανάσιμα από πολυβόλο πεζοναυτών την 17η Νοέμβρη. Μεταφέρθηκε βαριά χτυπημένος στο ΚΑΤ και κατέληξε 13 ημέρες μετά. Η οικογένειά του είχε ρίζες από τη Λέσβο.

3) Οδυσσέας Γιουντέρης (1948–1977)

Ξυλοκοπήθηκε άγρια από αστυνομικούς την παραμονή της εξέγερσης, υπέστη αιμάτωμα στον εγκέφαλο, κρίσεις επιληψίας και παράλυση. Η κατάσταση της υγείας του επιδεινώθηκε και πέθανε λίγα χρόνια μετά, με τις ιατρικές γνωματεύσεις να συνδέουν άμεσα τον θάνατό του με τον ξυλοδαρμό.
Η οικογένειά του είχε καταγωγή από την Πλαγιά Λέσβου.

4) Στράτης Γεωργούλας (1913–1968)

Παλιός πολιτικός κρατούμενος, βασανισμένος ήδη από τις μετεμφυλιακές διώξεις. Ξυλοκοπήθηκε άγρια μέσα στο ίδιο του το σπίτι από άνδρες της Ασφάλειας. Πέθανε λίγες ώρες μετά.
Πατέρας του δημοσιογράφου Μπάμπη Γεωργούλα και παππούς του σημερινού αντιπρύτανη του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Τρεις «αυτοκτονίες» φαντάρων που δεν ήταν αυτοκτονίες

Στη δικαστική έρευνα της Φιλάνθης Ψυρρή το 1975 καταγράφηκαν δεκάδες ύποπτοι θάνατοι στρατιωτών — όλοι σε απομονωμένες σκοπιές, όλοι μεταμεσονύκτια. Ανάμεσά τους, τρεις Λέσβιοι.

5) Γιάννης Σταυρέλλης (1949–1973)

Φιλόλογος, στρατευμένος, πιεσμένος από την Ασφάλεια να χωρίσει την αρραβωνιαστικιά του λόγω «φακελώματος». Η «αυτοκτονία» του στη σκοπιά της Αλεξανδρούπολης αποδομείται πλήρως από τα στοιχεία της έρευνας.

6) Κωνσταντίνος Αμπελικιώτης (1953–1973)

Δεχόταν εκβιασμούς και προσβολές για τις πολιτικές πεποιθήσεις του πατέρα του. Βρέθηκε νεκρός σε σκοπιά στο Λιτόχωρο — όλα τα στοιχεία δείχνουν σκηνοθετημένο θάνατο.

7) Γιώργος Σίμος (1954–1974)

Αρνήθηκε να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις καταστολής της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Η τιμωρία του ήταν η «αυτοκτονία» στη σκοπιά Χαϊδαριού.
Καταγόταν από το Αμπελικό Πλωμαρίου.

Μνήμες που δεν ξεθωριάζουν

Οι ιστορίες αυτών των επτά ανθρώπων δεν είναι αριθμοί μέσα σε έναν κατάλογο. Είναι κομμάτι της συλλογικής μας ταυτότητας, της ιστορικής ευθύνης που έχουμε να προστατεύσουμε. Είναι φωνές που σίγησαν βίαια, αλλά επιμένουν να ακούγονται μέσα από τα αρχεία, τα βιβλία και τις μαρτυρίες.

Γιατί η Ιστορία δεν είναι ποτέ μόνο παρελθόν. Είναι προειδοποίηση, είναι καθρέφτης, είναι υποχρέωση να θυμόμαστε — ώστε να μην επιτρέψουμε ποτέ ξανά τη σιωπή του φόβου.

Οι δολοφονίες και οι ύποπτοι θάνατοι της χούντας δεν κλείνουν με το κλείσιμο ενός βιβλίου. Αποτελούν ζωντανό κομμάτι της μνήμης του τόπου μας· κομμάτι που ζητά δικαίωση.

Και η δικαίωση ξεκινά από την αλήθεια.