Στο έβγα του ο φετινός Σεπτέμβρης τόκανε το καλό στη Λέσβο μας.
Μία αναζωογονητική βροχή, αλλού περισσότερη, αλλού λιγότερη, που την περίμενε μήνες πολλούς ο κόσμος, κάλυψε σχεδόν το νησί.
Κι αν συνεχίσει έτσι και δεν μας «ξεχάσει» πάλι ο Θεός, θα γελάσει λίγο το πικραμένο χειλάκι για πολλούς: θα πάρουν λίγο τ’ απάνω τους οι λιγοθυμισμένες ελιές, που κοντεύουν να ξεραθούν, θα πρασινίσουν και τα ξερά βοσκοτόπια, να ανασάνουν μια σταλιά οι τσέπες των κτηνοτρόφων μας. Μήνες τώρα ταΐζουν τα ζωντανά τους με έτοιμες, ακριβές ζωοτροφές.
Αλλά, συμβαίνει και το άλλο: με τις πρώτες βροχές εμφανίζονται στη φύση και τα πρώτα σαλιγκάρια, που κι αυτά περιμένουν με αγωνία την υγρασία στο χώμα για να βγουν να βοσκήσουν και, με την ευκαιρία, να ανταλλάξουν το σπέρμα τους με τους γείτονες συντρόφους τους και να ζευγαρώσουν.
Τότε είναι που βλέπει κανένας στα ανοιχτά χωράφια μικρούς και μεγάλους και άντρες και γυναίκες να επιδίδονται σ’ αυτή τη δραστηριότητα, της συλλογής σαλιγκαριών. Μιας δραστηριότητας που συμβαίνει αιώνες τώρα, χιλιετίες θα λέγαμε. Και δεν πρόκειται βέβαια για κάτι που γίνεται, τουλάχιστον στα δικά μας τα μέρη, κι άλλες φορές το χρόνο. Βροχές και υγρασία στη φύση υπάρχουν από το φθινόπωρο, όλο τον χειμώνα και μέχρι αργά την άνοιξη. Σαλιγκάρια κυκλοφορούν στη γη σε μόνιμη βάση (ανάλογα με τις επικρατούσες συνθήκες θερμοκρασίας), η συλλογή τους γίνεται αποκλειστικά τώρα, ύστερα από τα πρωτοβρόχια. Κι αν τα τρώει κάποιος (γιατί πρόκειται για φαγητό που ή σου αρέσει ή δεν σου αρέσει, όπως είναι το κισκέτς ή ο πατσάς, κλπ.), μια φορά να τα γευτεί το χρόνο του είναι αρκετή…
Μπορούμε να πούμε ότι ο πολύς ο κόσμος, στην προκειμένη περίπτωση λειτουργεί με σεβασμό στο περιβάλλον, και άθελά του συμβάλλει στην αειφορία του είδους. Μία μικρή ποσότητα σαλιγκαριών, για μία φορά το χρόνο φαγητό στο σπίτι, είναι αρκετή. Συλλογή για εμπορία πρέπει να αποφεύγεται και δεν γνωρίζω αν κάτι τέτοιο καλύπτεται από απαγορευτικές διατάξεις της Πολιτείας. Κάτι που συμβαίνει για πολλά από τα άγρια προϊόντα της μάνας γης.
Πολλές ποικιλίες σαλιγκαριών βλέπουμε να υπάρχουν στον κόσμο. Άλλα που κρύβονται στο χώμα όταν δεν βοσκάνε, άλλα που κρύβονται σε φρύγανα και μικρά φυτά, άλλα μικρότερα σε μέγεθος, άλλα μεγαλύτερα, με διάφορα σχήματα και χρωματισμούς στο καβούκι τους. Άλλα βρώσιμα και άλλα όχι.
Στη Λέσβο εμφανίζονται λίγες ποικιλίες, στην Αγία Παρασκευή όμως επικρατεί μία ποικιλία που συλλέγεται και τρώγεται. Όπως αυτή της πρώτης φωτογραφίας μας. Σε μέγεθος μέτριο θα λέγαμε, που οι βιότοποι τους είναι κατά κανόνα ανοιχτά βοσκοτόπια και χωράφια. Βέβαια υπάρχει και ένα άλλο είδος σαλιγκαριών, που απαντώνται συνήθως σε δεντροσκεπείς περιοχές με τον ίδιο χρωματισμό, αλλά αρκετά μεγαλύτερα σε μέγεθος από τα προηγούμενα. Προσωπικά δεν γνωρίζω αν πρόκειται για διαφορετική ποικιλία σαλιγκαριών ή μιλάμε για παρόμοιο είδος που για διάφορους λόγους κατάφεραν να γίνουν «υπέρβαρα»… Στην δεύτερη φωτογραφία έχουμε δύο τέτοια. Στην Αγία Παρασκευή αυτά λέγονται «κότσια», ανήκουν κι αυτά στα εδώδιμα, αλλά δεν συνηθίζεται η κατανάλωσή τους, διότι το κρέας τους εμφανίζεται σκληρότερο στην μάσηση.
Για τους λάτρεις του φαγητού αυτού, στα μέρη μας τουλάχιστον, επικρατεί η η συνταγή τους με μπόλικα κρεμμύδια, το γνωστό στιφάδο. Βέβαια μερικές νοικοκυρές συνηθίζουν και πιο γκουρμεδιάρικα πιάτα, όπως «σαλιγκάρια με μελιτζάνες».
Που η κατανάλωσή τους συνοδεύεται με πράσινες, τσακιστές ελιές (προϊόν κι αυτό της φθινοπωρινής εποχής), αλλά, απαραίτητα με λίγο (ανάλογα) κόκκινο, μπρούσκο κρασί. Μάλιστα, χαριτολογώντας οι δικοί μας, μας έλεγαν πως αν δεν πιούμε λίγο κρασί, θα ζωντανέψουν τα σαλιγκάρια στην κοιλιά μας.
Σύμφωνα με τις αναρτήσεις πολλών στο Φέισμπουκ αλλά και από δημοσιεύσεις σε ΜΜΕ, βγάζουμε το συμπέρασμα ότι φέτος στην περιοχή μας εμφανίστηκαν κάμποσα σαλιγκάρια. Γιατί κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει πάντα. Και γι αυτό ευθύνονται οι καιρικές συνθήκες. Αν μετά τη βροχή επικρατήσει κρύο ή αέρας δεν θα ξεμυτίσουν καθόλου. Και ο κόσμος θα περιμένει τον άλλο τον χρόνο. Γιατί και σε επόμενες βροχοπτώσεις, που μπορεί να το ευνοούν οι καιρικές συνθήκες, πάλι η εμφάνιση τους είναι λιγοστή. Για τις περιπτώσεις αυτές λέγεται περιπαικτικά ότι η «γη αποβάρτηκε…» Τέτοια ατυχής συγκυρία όμως, όπως καταλαβαίνει κανένας, συμβάλλει στο να αυξάνεται ο πληθυσμός των σαλιγκαριών σε μια περιοχή. Αφού για ένα ή παραπάνω χρόνια, δεν θα υπάρχει συλλογή, αλλά μόνο γεννητούρια…
Τούτη όμως, η φετινή μπερεκετλίδικη χρονιά, έφερε στο νου μου άλλη γαλαντόμα συμπεριφορά της φύσης:
Είναι μερικά χρόνια τώρα, που ψάχνοντας για μανιτάρια σε γνωστό μανιταρότοπο, βρέθηκα σε τόπο, δύσκολα προσβάσιμο είναι η αλήθεια, που αποζημίωσε όλη την κούραση της μέρας. Το ίδιο μέρος είχα επισκεφτεί και προηγούμενα χρόνια, αλλά και επόμενα, με αποτελέσματα απογοητευτικά. Εκείνη τη χρονιά λες και ο Θεός τα έσπειρε εκεί. Από ένα σκίνο και μόνο γέμισε μισό καλάθι με λαχταριστούς και απείραχτους λακτάριους. Γιατί και τα μανιτάρια φυτρώνουν όποτε τους καπνίσει…
Αλλά και την άλλη χρονιά, στις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα, στον κόλπο της Καλλονής, στο «Καντρί», Ιούνιο μήνα, με την μάσκα βλέπαμε τον πυθμένα, γεμάτο κυριολεκτικά με αυτά τα υπέροχα οστρακοειδή, που κυριαρχούσαν στον κόλπο για χιλιετίες, τα χτένια. Θα ήταν ψέμα να έλεγα πως δεν πίναμε το βραδιάτικο ουζάκι μας με λίγα από αυτά. Μόνο που το φαινόμενο αυτό δεν κράτησε πάνω από δύο τρία χρόνια. Ύστερα εξαφανίστηκε. Να πούμε ότι εκτοπίστηκαν τα χτένια από τις χιλιάδες τόνους τα μύδια (ή καλύτερα τα χάβαρα) που κατακλύζουν τον κόλπο; Ποιος ξέρει…
Γεννήθηκε στην Αγία Παρασκευή Λέσβου. Αποφοίτησε από τη Σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα, σε βιομηχανίες, όπως και στην εκτέλεση έργων.Συνταξιοδοτήθηκε όταν εργαζόταν στον ΟΤΕ, που στα τελευταία χρόνια είχε τη θέση του Προϊσταμένου των Τεχνικών Υπηρεσιών του Οργανισμού στον Νομό Λέσβου.
Υπηρέτησε την τοπική Αυτοδιοίκηση για οκτώ χρόνια.Φανατικός θιασώτης της παράδοσης της πατρίδας του, συμμετείχε, θεσμικά ή εξωθεσμικά, σε πολιτιστικούς και λαογραφικούς συλλόγους.Είναι παντρεμένος με τη δασκάλα Γαρυφαλάνθη (Ανθή) Κομνηνάκα και έχουν δύο δίδυμους γιούς.
