Την Τρίτη 24 Ιουνίου 2025, για τρίτη συνεχόμενη ημέρα, η Χίος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Τέσσερις έως πέντε ταυτόχρονες εστίες σε Κοφινά, Αγία Άννα, Άγιο Μακάριο, Άγιο Μάρκο και Αγιάσματα. Περισσότεροι από 444 πυροσβέστες, συνοδευόμενοι από πάνω από 85 οχήματα και 14 εναέρια μέσα (ελικόπτερα + Canadair), βρίσκονται σε διατεταγμένη μάχη με τις φλόγε. Οι δυνατοί άνεμοι και η θερμοκρασία στο πεδίο της μάχης που ξεπέρασε τους 40 °C συνέθεσαν ένα ιδανικό περιβάλλον για επέκταση της φωτιάς και για τις αναζωπυρώσεις .
Τι λείπει τότε; Όλοι — πολιτεία, πυροσβεστική, κάτοικοι — υπήρξαν στην ώρα τους παρόντες. Εθελοντές, drones, προειδοποιήσεις με SMS, το 112 λειτούργησε – ακόμα και η Πυροσβεστική από τη Μυτιλήνη ήρθε. Και όμως, ο συντονισμός δεν έφτασε ποτέ στο σημείο να "κλείσει" τη φωτιά πριν ξεπεράσει τα κρίσιμα όρια. Η πυρκαγιά έγινε κύμα.... και τότε θυμηθήκαμε την πρόληψη.
Οι φλόγες πλησιάσαν και τα χωριά που παράγουν μαστίχα απειλώντας ακόμη περισσότερο την ταυτότητα και την οικονομία του νησιού. Ο κίνδυνος επαναλαμβανόμενου πλήγματος, όπως το 2012 όπου καταστράφηκαν δεκάδες χιλιάδες μαστιχοδεντρα, δεν είναι απλά επανάληψη — είναι κατάρα . Ο απόηχος της ερώτησης που ακούστηκε από κατοίκους «θα ξαναγίνουμε ζητιάνοι;» δεν είναι ρητορικός, είναι τραγωδία.
Δεν είναι η απουσία δυνάμεων. Η Ελλάδα διαθέτει φέτος το ρεκόρ: 18.000 πυροσβέστες, υπερ-εναέριες δυνάμεις, drones, εθελοντές. Ωστόσο και αυτό το καλοκαίρι η στάχτη επιστρέφει. Σαν να σου δίνουν ένα αυτοκίνητο αλλά ποτέ δε φροντίζεις τους τροχούς — η “μίζερη” πρόληψη αφήνει το σύστημα γυμνό.
Όσο υπάρχουν δασολόγοι-«φαντάσματα», αντιπυρικές ζώνες-«φαντομάδες» και τοπικές κοινότητες χωρίς δική τους άμυνα σε επίπεδο καθημερινής εγρήγορσης, τότε η επόμενη φωτιά έρχεται πριν προλάβεις να ανασάνεις.
Η εύκολη δικαιολογία!
Οι περισσότεροι έψαξαν για εμπρηστή — ακόμη και Τούρκους ή Βούλγαρους έφεραν την δήθεν είδηση σαν «βόμβα ρουτίνας». (Δυστυχώς και στο Lesvosnews.net διάβασα αυτή την "είδηση") Κανείς όμως δεν είπε: για τα δίκτυα διανομής Ρεύματος, για τις εγκαταλελειμμένες γραμμές ΔΕΔΔΗΕ που γεννούν πιθανούς κινδύνους πυρκαγιάς; Τελικά, συλλήψεις Τούρκων ή Βουλγάρων ή μεταναστών δεν είχαμε! Αποδείχθηκαν «μπούρδες χωρίς ίχνος». Η φωτιά φέρνει πάντα “τις μυθολογίες εμπρησμών”. Από την εμπειρία πλέον ξέρουμε καλά ότι δεν χρειάζεται κανένας εμπρηστής για να καείς.
Τι θα μπορούσε να είναι πρόληψη
Νόμος στο δάσος: Αύξηση νόμιμης κτηνοτροφικής βόσκησης για φυσική αποψίλωση. Άμεση, νόμιμη χρήση καυσόξυλων.
Γεννήτριες παντού: Καμιά δεξαμενή νερού χωρίς γεννήτρια ρεύματος. Ο κόσμος να μη μένει χωρίς νερό και ρεύμα — την ώρα που είναι σε εξέλιξη η μάχη της φωτιάς.
Τοπική αυτονομία προστασίας: Εθελοντές, διασώστες, κάτοικοι σε κάθε τοπική κοινότητα που γειτνιάζει με δάσος με σωστή εκπαίδευση και εξοπλισμό.
Σχέδιο εκκένωσης : Οργανωμένες, τακτικές εκκενώσεις από τη βάση. Σαφείς ευθύνες — όταν η φωτιά ξεκινάει, πρέπει να υπάρχει υπεύθυνος.
Δίκτυο εταιρικής ευθύνης: Οι ΔΕΔΔΗΕ να τηρεί την υποχρέωση για τακτικό καθαρισμό, αποψίλωση και επαγρύπνηση — όχι μόνο όταν καίγονται.
(Θα ήθελα ο καθένας να απαντήσει για την περιοχή του τι από τα παραπάνω 5 σημεία πρόληψης ισχύουν στην περιοχή που κατοικεί. )
Η Χίος φλέγεται γιατί καίγεται ένα ολόκληρο μοντέλο που βασίζεται στην αντίδραση, όχι στην πρόληψη.
Για την φωτιά στη Χίο θα λέγαμε ότι είμαστε στο κατώφλι μιας ευκαιρίας : είτε η φωτιά θα γινει ένα ακόμη αφιέρωμα στα καμένα είτε θα είναι ένα κάλεσμα να αλλάξουμε τον χάρτη.
Να φέρουμε το φως της πρόληψης και της αλήθειας — χωρίς ψευτο-εχθρούς, χωρίς ανέξοδη συγκίνηση.
Ο Ανδρέας Κωνσταντίνου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Είναι συνταξιούχος, πρώην μηχανικός, εργάστηκε 40 χρόνια σε πολυεθνικές εταιρείας, στη διαχείριση έργων και στην εκπαίδευση προσωπικού. Αγαπά τη θάλασσα, το ψάρεμα, τη μαγειρική και τα ελληνικά νησιά. Λόγω συζύγου ξεχωρίζει την Λέσβο από τα νησιά... Τώρα απολαμβάνει τη σύνταξή του ταξιδεύοντας...
