Τέτοιες μέρες πάνω κάτω, κάθε χρόνο στα τελευταία χρόνια, η επικαιρότητα επικεντρώνεται στην τελευταία φάση των εισαγωγικών εξετάσεων στις ανώτερες και ανώτατες σχολές, για τους αποφοίτους του λυκείου.
Δημοσιεύονται οι βάσεις, ο κατώτερος αριθμός των μορίων δηλαδή, για κάθε σχολή, όλων των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων. Από τις οποίες εξαρτάται και η σχολή που εισάγεται κάθε υποψήφιος, ανάλογα και με τη σειρά προτίμησης, που δηλώθηκε κατά τη συμπλήρωση των μηχανογραφικών δελτίων.
Κι αν έχουμε υποψήφιους, μέσα ή κοντά στην οικογένειά μας, τις ζούμε πιο έντονα τις κρίσιμες αυτές ώρες, που μπορεί να καθορίζουν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, το μέλλον των δικών μας παιδιών. Αλλά κι απ’ έξω να είμαστε και να μην μας αγγίζουν άμεσα τα παραπάνω, και πάλι, λίγο ή πολύ, γινόμαστε κοινωνοί με τα αισθήματα, τις χαρές ή τις λύπες των πρωταγωνιστών.
Και τούτο βέβαια γίνεται, βασικά μέσα από τις δημοσιεύσεις και τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από διάφορους χρήστες ή από διαδικτυακές σελίδες εφημερίδων.
Πάντα υπάρχουν αυτά τα λίγα τα παιδιά, που δούλεψαν συστηματικά (γιατί αλλιώς δεν γίνεται) και κατάφεραν να εισαχθούν πρώτοι ή με καλή σειρά στη σχολή της προτίμησης τους.
Είναι κι ένα σωρό οι υπόλοιποι, που κατάφεραν να πετύχουν την εισαγωγή τους σε κάποια σχολή, πρώτης ή και δεύτερης, ακόμα και τρίτης προτίμησης.
Κι είναι και μία άλλη κατηγορία υποψηφίων, που με τα αποτελέσματα των γραπτών τους δεν μπόρεσαν να εξασφαλίσουν το εισιτήριο για κάποια σχολή.
Βλέπουμε και τα σχόλια φίλων και γνωστών, να συγχαίρουν τους πρώτους, αλλά και τους υπόλοιπους επιτυχόντες, και να εύχονται καλές σπουδές και τα τέτοια.
Μα να συμμερίζονται και όποια στενοχώρια, για την ατυχία των αποτυχόντων να μείνουν έξω από τις σχολές, ανώτατες ή ανώτερες και να τονίζουν πως μία αποτυχημένη προσπάθεια δεν μπορεί να καθορίσει την πορεία της μετέπειτα ζωής τους. Και έτσι είναι.
Κι όλα τούτα για λίγες μέρες. Γιατί η επόμενη κίνηση για τους πολλούς επιτυχόντες, (και μάλιστα χωρίς χάσιμο χρόνου), θάναι να φύγουν για τον τόπο των σπουδών τους και το μέρος που αναγκαστικά θα ζήσουν για τα επόμενα χρόνια. Συνοδευόμενοι συνήθως από μανάδες, ή και πατεράδες, ακόμα και γιαγιάδες, για την εξεύρεση της πολυπόθητης στέγης… Πράγματα, που τα περάσαμε κάμποσοι από εμάς, τότε που και τα δικά μας βλαστάρια έτυχε να ακολουθήσουν παρόμοια μονοπάτια στη ζωή τους.
Αναπόφευκτα όμως, με τέτοιες ειδήσεις και σχόλια για το θέμα των εισαγωγικών εξετάσεων, έρχονται στο νου και οι δικές μας αναμνήσεις, από αντίστοιχες εμπειρίες. Όσων από μας περάσαμε τον σκόπελο τέτοιων εξετάσεων, για εισαγωγή σε πανεπιστημιακές σχολές.
Μπορεί με τα χρόνια, με την αλλαγή κυβερνήσεων και πολιτικών, να υπήρξαν μεταβολές στα συστήματα εισαγωγής στις ανώτερες και ανώτατες σχολές, μπορεί να άλλαξαν ονόματα και μέθοδοι, αλλά και χαρακτηριστικά, πάντα όμως οι εισαγωγικές εξετάσεις ήταν ένα μεγάλο άγχος για τους νεαρούς τελειόφοιτους (αγόρια και κορίτσια) της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Που έπρεπε να προετοιμαστούν κατάλληλα, αποκτώντας τις γνώσεις που προέβλεπε κάθε ισχύον, εκείνη την εποχή, σύστημα. Να οπλιστούν με θάρρος και αυτοπεποίθηση, να αποβάλλουν κάθε αρνητικό συναίσθημα, ακόμα και στιγμιαίο τρακ, για να τρέξουν στις αίθουσες των γραπτών εξετάσεων, από όπου θα έπαιρναν το πολυπόθητο εισιτήριο για μια σχολή της προτίμησής τους.
Από το 1974, τη χρονιά των δικών μου εξετάσεων, μέχρι σήμερα, άλλαξαν έξι φορές τα συστήματα των εισαγωγικών εξετάσεων.
Τώρα, θα μου πείτε, από τα έξι αυτά συστήματα, ποιο να ήταν το σωστότερο, θα σας γελάσω... Γιατί η απλή λογική, όλων εμάς των απλών πολιτών, λέει πώς, αν κάποιο σύστημα ήταν το καλύτερο, θάπρεπε να υιοθετηθεί και να μην αλλάζει… Ψιλά γράμματα…
Προσωπικά πάντως θεωρώ ότι, το σύστημα που ισχύει σήμερα είναι πιο ευέλικτο από το τότε, ως προς την επιλογή της σχολής, που θα προτάξεις στην αίτησή σου, στο λεγόμενο μηχανογραφικό. Σήμερα μαθαίνεις πρώτα τις μονάδες, που κατάφερες να πιάσεις, και στη συνέχεια επιλέγεις. Ενώ τότε, αν είχες επιλέξει, για παράδειγμα, τον πολυτεχνικό κύκλο και οι μονάδες που συγκέντρωσες δεν επαρκούσαν, έμενες εκτός, ενώ θα μπορούσες να εισαχθείς σε κάποια σχολή του φυσικομαθηματικού κύκλου. Και το αντίστροφο, μπορούσες να δηλώσεις τον φυσικομαθηματικό κύκλο, και να έπιανες μονάδες, με τις οποίες θα μπορούσες να μπεις στο Πολυτεχνείο.
Δεν έχει νόημα να δούμε εδώ τα χαρακτηριστικά και τα ονόματα όλων των συστημάτων των εισαγωγικών εξετάσεων. Γεγονός όμως είναι ότι, παρά τις συνεχείς αλλαγές, οι Πανελλαδικές εξετάσεις, τουλάχιστον από την μεταπολίτευση και ύστερα, παραμένει ο πιο αδιάβλητος τρόπος εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Το σύστημα που ίσχυε το 1974 λεγόταν Γενικές Εισιτήριες Εξετάσεις, και ήταν κεντρικά οργανωμένες από το υπουργείο Παιδείας.
Οι υποψήφιοι εξετάζονταν σε προγραμματισμένα μαθήματα, ανάλογα με τον κύκλο σπουδών που είχαν επιλέξει. Υπήρχαν οχτώ κύκλοι σπουδών: ο Πολυτεχνικός, ο Ιατροφαρμακευτικός, ο Φιλοσοφικός, ο Οικονομικός, ο Νομικός, κλπ. Τα θέματα ήταν κοινά για όλους τους υποψηφίους κάθε κύκλου και επιλεγόταν από κεντρική επιτροπή.
Ο κανόνας για πολλούς από τους υποψηφίους, και ιδιαίτερα για εμάς της επαρχίας, ήταν να παρακολουθούμε φροντιστήρια, δύο μήνες το καλοκαίρι, ύστερα από το τέλος των μαθημάτων και των απολυτήριων εξετάσεων στο εξατάξιο τότε Γυμνάσιο. Σε ελάχιστες περιπτώσεις μπορούσε να υπάρξει και φροντιστήριο το καλοκαίρι, μεταξύ πέμπτης και έκτης Γυμνασίου. Προσωπικά έκανα τους δύο αυτούς μήνες στο φροντιστήριο του Τάκη Κρέτζα, στη Μυτιλήνη.
Με το τέλος της έκτης, αφού υποβάλαμε την αίτηση για την συμμετοχή στις εξετάσεις, και δηλώσαμε τον κύκλο της προτίμησης μας και την σειρά των σχολών που μας ενδιέφεραν, πήγα στην Αθήνα για το δίμηνο φροντιστήριο. Με πήγε ο πατέρας μου δηλαδή, ήταν η πρώτη φορά που ταξίδευα. Πάλι καλά να πω, άλλα παιδιά ήταν αναγκασμένα να ταξιδέψουν μόνα τους, χωρίς την πολυτέλεια της συντροφιάς από κάποιον δικό τους. Θα πήγαινα στο σπίτι του συγχωριανού μου Γιώργου Κονδυλούδη, ήδη φοιτητή αυτουνού από διετίας. Το προξενιό τόχε κάνει από νωρίς η μάνα μου με τον πατέρα του Γιώργου, τον Χριστόφορο, που γυρνούσε στο χωριό με το τρίκυκλο μηχανάκι, διαλαλώντας και πουλώντας το εμπόρευμα του, είδη προικός, και τέτοια. («Όλα φτηνά και ωραία σήμερα,…» ήταν η μόνιμη ατάκα του…).
Με τον Γιώργο δέσαμε από τότε, συγκατοικήσαμε και αργότερα, γίναμε κουμπάροι και παραμένουμε καλοί φίλοι μέχρι τώρα.
Το φροντιστήριο που θα πήγαινα ήταν «Ο Κύκλος», μόνο θετικής κατεύθυνσης αν θυμάμαι καλά, στην οδό Μετσόβου, στην αρχή της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Κι αν διάλεξα αυτό ήταν επειδή είχε μια καλή φήμη, πήγαιναν αρκετά παιδιά από τη Λέσβο.
Με τα φροντιστήρια της εποχής αυτής, και με τους δύο μήνες καλοκαιρινής φοίτησης, δεν περίμενε, βέβαια, κανένας, να αποκτήσει το σύνολο των γνώσεων για να αντιμετωπίσει τις επερχόμενες εισαγωγικές εξετάσεις. Απλά αναγκαζόταν να κάνει μία γερή και καθοριστική επανάληψη στην ύλη, που είχε διδαχτεί στο σχολείο του τα προηγούμενα χρόνια.
Να πούμε εδώ ότι μέσα στον πρώτο μήνα, τον Ιούλιο του 74, είχαμε και τα γεγονότα της Κύπρου, αλλά και την επιστράτευση στην Ελλάδα. Μερικοί από τους καθηγητές του φροντιστηρίου επιστρατεύτηκαν. Μόνο που η «κοιλιά» που έγινε, δεν φάνηκε ιδιαίτερα. Αντικαταστάθηκαν αμέσως από άλλους, και τα μαθήματα στο φροντιστήριο συνεχίστηκαν απρόσκοπτα. Είχαμε και το γεγονός της μεταπολίτευσης στη χώρα, την άφιξη του Καραμανλή από το Παρίσι, κλπ. («Έρχεται, έρχεται…» για όποιον θυμάται τη μέρα αυτή…).
Αυτές τις μέρες ήταν που θορυβήθηκε ο κόσμος, κι έτρεχε, αδειάζοντας τα τότε μπακάλικα και τα σούπερ μάρκετ, να προμηθευτεί αποθέματα σε τροφές, και άλλα είδη, «για παν ενδεχόμενο». Πράγμα που δεν άφησε ανεπηρέαστους κι εμάς τους μικρούς. Θυμάμαι, ανάμεσα στα άλλα εδώδιμα, είχαμε αγοράσει και μία κονσέρβα καλαμαράκια, που δεν καταναλώθηκε τελικά και υπήρχε στο σπίτι για χρόνια, σαν ενθύμιο των ημερών αυτών. Μέχρι που την βαρεθήκαμε και την πετάξαμε, τροφή στις αδέσποτες γάτες της γειτονιάς.
Πέρασαν οι μέρες, και ήρθε η ώρα για τις εξετάσεις. Μέσα στον Σεπτέμβριο. Για μένα ο χώρος ήταν κάποια από τις αίθουσες του Πολυτεχνείου στην Αθήνα.
Κι έβλεπες με το τέλος κάθε μαθήματος, να περιμένουν στην έξοδο ένα σωρό πατεράδες και μανάδες, που είχαν έρθει για συμπαράσταση στα παιδιά τους. Εκτός από τους πολλούς, εμάς της επαρχίας, που δεν μας περίμενε κανένας…
Το πρώτο μάθημα των εξετάσεων ήταν η έκθεση. Κι όπως διαπίστωσα από τις κουβέντες, ύστερα από την έξοδο, δεν είχα πιάσει το νόημα σε ένα από τα δύο σκέλη του θέματος, «είχα πέσει εκτός θέματος δηλαδή». Είχα πάρει είκοσι (20), με άριστα το σαράντα (40). Ευτυχώς τούτο δεν επηρέασε αρνητικά την ψυχολογία μου για τα υπόλοιπα μαθήματα.
Τελειώνουν οι εξετάσεις και επιστρέφουμε στα χωριά μας, περιμένοντας τα αποτελέσματα. Χωρίς την παραμικρή έννοια και ασχολία με μαθήματα, ύστερα από κάμποσα χρόνια.
Μέχρι που μαθαίνουμε ότι το βράδυ της μέρας εκείνης (θα ήταν μέσα στον Οκτώβρη), θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα. Πάντα από το ραδιόφωνο, σε πανελλαδική εμβέλεια. Άλλος τρόπος δεν υπήρχε. Την άλλη μέρα, βέβαια, θα υπήρχαν και στις εφημερίδες.
Το μοναδικό μας ραδιόφωνο, εκείνες οι μεγάλες συσκευές της εποχής, με το ξύλινο σασί, υπήρχε στην καλοκαιρινή καθησιά μας, στο χωράφι μας, στο «Καντρί». Δεν είχε προλάβει να μεταφερθεί ακόμα στο χωριό. Οπότε, μια και δυο, εγώ, τρέχω με το ποδήλατο, το φορτώνω στη σχάρα και πίσω στο σπίτι.
Ήρθε η ώρα κάποια στιγμή το απόγευμα και άρχισε η μετάδοση. Κατά κύκλους και σχολές. Για να ρθει και η σειρά του Πολυτεχνικού κύκλου. Στην πρώτη σχολή που είχα δηλώσει, τη σχολή Ναυπηγών του ΕΜΠ, μένω απ’ έξω. Το ίδιο και στη δεύτερη προτίμησή μου, τη σχολή Χημικών Μηχανικών. Στην τρίτη δηλωμένη σχολή, τη σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων του ΕΜΠ, ακούω το όνομα του φίλου και συμμαθητή μου στην Καλλονή, του Στρατή Παρέλη (από τον Μόλυβο), να μπαίνει από τους πρώτους. Το άξιζε, ήταν αστέρι στα Μαθηματικά. Και τότε, ύστερα από μερικές δεκάδες ονομάτων, ακούω και το δικό μου όνομα: Μιχαήλ Λημναίος, του Σταύρου.
Πρωτόγνωρο το συναίσθημα των στιγμών. Πετάγομαι, βγαίνω από το σπίτι, να το ανακοινώσω στη μάνα μου, που άκουγε κι αυτή μαζί με ένα σωρό γειτόνισσες, τα αποτελέσματα, σε νυχτερινή παρέα, έξω από την εξώπορτα γειτονικού σπιτιού. Χαμός από τις φωνές κι εδώ. Είχαν ακούσει κι αυτές το όνομα. Αγκαλιές, φιλιά, ευχές και τα σχετικά. Και μέσα σ’ αυτό το «κακό» δεν άκουσα το όνομα του άλλου φίλου και συγχωριανού, του Στέλιου Βαβαλιάρου, που ανακοινώθηκε λίγο μετά το δικό μου.
Να πούμε εδώ ότι, τουλάχιστον τη χρονιά εκείνη, το ποσοστό των επιτυχόντων στο Πολυτεχνείο, σε σχέση με τους συμμετέχοντες στις εξετάσεις του ιδρύματος αυτού, ήταν ένας στους πέντε.
το «ΑΤΟΜΙΚΟΝ ΔΕΛΤΙΟΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ» με ημερομηνία 18-10-1974.
Και σαν κόπασε λιγάκι ο ενθουσιασμός από όλους, τράβηξα στην αγορά. Ή μάλλον, πέρασα πρώτα από το στέκι μας των τελευταίων χρόνων, το ραφείο του Παναγιώτη Αναγνωστή. Πήρα τον φίλο μου τον Γιώργο και πήγαμε στο μαγαζί του του «Μπέμπη», του Χαράλαμπου Μιχαηλίδη, αυτό που ήταν τότες απέναντι από το «Ηρώον». Το γιορτάσαμε εδώ με ρετσίνα και εκείνο τον ανεπανάληπτο μεζέ του μαγαζιού, τον τηγανητό μπακαλιάρο με σκορδαλιά. Τί πάω και θυμάμαι, θα μου πείτε…!
Την άλλη μέρα αγόρασα από το μαγαζί του Μαλομύτη (το ξακουστό «Μουστάκι») τον «Ελεύθερο Κόσμο». Μία πολυσέλιδη έκδοση της εφημερίδας, προφανώς για να χωρέσει μέσα της όλα τα αποτελέσματα. Διασταύρωσα έτσι την επιτυχία και μέσα από τις στήλες της εφημερίδας.
Τα παρακάτω, τα έμαθα μία βδομάδα μετά.
Το βράδυ των αποτελεσμάτων ο πατέρας μου ταξίδευε με το καράβι για την Αθήνα. Δεν θυμάμαι κάν τον σκοπό του ταξιδιού του.
Με την άφιξή του στην πρωτεύουσα άκουσε για την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων. Όμως, ούτε στην εφημερίδα είδε το όνομα μου, ούτε έμαθε από κάποια άλλη πηγή. Ακόμα και στο Πολυτεχνείο που πήγε και ρώτησε, τον πληροφόρησαν αρνητικά. Άσε που δεν είχαμε και τηλέφωνο στο σπίτι… Στην μία βδομάδα που έμεινε εκεί, μερίμνησε και βρήκε φροντιστήριο να πηγαίνω για τον χειμώνα, και απασχόληση για να καλύπτω μέρος των εξόδων. Πληροφορήθηκε την επιτυχία μου στο λεωφορείο από Μυτιλήνη για Αγία Παρασκευή, κατά την επιστροφή του. Φανταστείτε τα ανάμικτα συναισθήματα που ένοιωσε. Αφού, με το που έφτασε σπίτι, με φίλησε, για πρώτη (και τελευταία φορά) στη ζωή μου, όσο θυμάμαι βέβαια. Α, ακόμα μία φορά, στον γάμο μου…
Αυτά λοιπόν με την δική μου ιστορία, αυτήν περί των εισαγωγικών εξετάσεων.
Για το τέλος, τις ειλικρινείς ευχές μου για καλές σπουδές σ’ όλα τα παιδιά, που θα τις ξεκινήσουν άμεσα και καλό κουράγιο στους γονείς τους που για κάμποσα χρόνια ακόμα θα τα υποστηρίζουν οικονομικά και ψυχολογικά!
Γεννήθηκε στην Αγία Παρασκευή Λέσβου. Αποφοίτησε από τη Σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα, σε βιομηχανίες, όπως και στην εκτέλεση έργων.Συνταξιοδοτήθηκε όταν εργαζόταν στον ΟΤΕ, που στα τελευταία χρόνια είχε τη θέση του Προϊσταμένου των Τεχνικών Υπηρεσιών του Οργανισμού στον Νομό Λέσβου.
Υπηρέτησε την τοπική Αυτοδιοίκηση για οκτώ χρόνια.Φανατικός θιασώτης της παράδοσης της πατρίδας του, συμμετείχε, θεσμικά ή εξωθεσμικά, σε πολιτιστικούς και λαογραφικούς συλλόγους.Είναι παντρεμένος με τη δασκάλα Γαρυφαλάνθη (Ανθή) Κομνηνάκα και έχουν δύο δίδυμους γιούς.
