Αγιοκατάταξη Καποδίστρια; Οι δηλώσεις Σμαραγδή που άναψαν φωτιά ανάμεσα σε Ιστορία, πίστη και σινεμά

Με λόγο φορτισμένο, αυτοπεποίθηση στα ύψη και μια αφήγηση που ακροβατεί ανάμεσα στον κινηματογράφο, την Ιστορία και τη θρησκευτική πίστη, μίλησε στον FM100 – Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής, αποκαλύπτοντας ότι υπάρχει πρόταση από το Άγιο Όρος για αγιοκατάταξη του Ιωάννη Καποδίστρια.

Αφορμή στάθηκε η ταινία «Ιωάννης Καποδίστριας», που προβάλλεται από τις 25 Δεκεμβρίου και –σύμφωνα με τον ίδιο– έχει ήδη ξεπεράσει τους 145.000 θεατές. Ο Γιάννης Σμαραγδής έσπευσε να μεταθέσει το ενδιαφέρον από το πρόσωπό του στον ήρωα του έργου: «Ο Καποδίστριας είναι το πρόσωπο των ημερών και όχι εγώ», δήλωσε, σε μια διατύπωση που μοιάζει ταπεινή, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τον κεντρικό άξονα της αφήγησής του.

Όπως αποκάλυψε, ζήτησε την ευλογία του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, ο οποίος –κατά τον σκηνοθέτη– τον ενημέρωσε ότι υπάρχει πρόταση από το Άγιο Όρος για αγιοκατάταξη του Ιωάννη Καποδίστρια, καθώς «έζησε και θυσιάστηκε σαν Άγιος». Πρόκειται για μια τοποθέτηση που μεταφέρει τη συζήτηση από το ιστορικό και κινηματογραφικό πεδίο σε μια σφαίρα έντονα συμβολική, αν όχι θεολογική, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για το πού σταματά η Ιστορία και πού αρχίζει η πίστη.

Σε άλλο σημείο της συνέντευξης, ο Γιάννης Σμαραγδής υιοθέτησε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, υποστηρίζοντας ότι «θέλουν να καταργήσουν την Παιδεία, την Ιστορία, τη Θρησκεία», για να προσθέσει ότι «ο λαός δεν είναι υποχείριο» και ότι, αν χρειαστεί, «θα ξαναβγεί από τον λήθαργο». Πρόκειται για μια ρητορική έντονης αντιπαράθεσης, που απευθύνεται στο συναίσθημα, αλλά αφήνει ελάχιστο χώρο για πιο σύνθετες ή ψύχραιμες αναγνώσεις της σύγχρονης πολιτισμικής πραγματικότητας.

Ιδιαίτερα σκληρός ήταν ο σκηνοθέτης για το ζήτημα της χρηματοδότησης, καταγγέλλοντας ότι το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου στηρίζει μόνο έργα που εντάσσονται στη λεγόμενη «woke agenda», ενώ –όπως είπε– «όποια ταινία μιλά για πατρίδα, κόβεται». Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, το σενάριο της ταινίας δεν χρηματοδοτήθηκε, καθώς υπήρχε συγκεκριμένη «γραμμή» επιλογών. Πρόκειται για μια βαριά καταγγελία, η οποία ωστόσο διατυπώνεται περισσότερο ως θέση αρχής και λιγότερο ως τεκμηριωμένο συμπέρασμα.

Αναφερόμενος στη στάση της Πολιτείας, σημείωσε ότι η συμβολή της κυβέρνησης ήταν μηδενική, κάνοντας λόγο για εξαγγελθείσα αλλά ποτέ υπογεγραμμένη χρηματοδότηση από την Περιφέρεια Αττικής, τόσο επί Άδωνη Γεωργιάδη όσο και επί Νίκου Παπαθανάση. Στον αντίποδα, υπογράμμισε ότι η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στήριξε την ταινία από την αρχή και ήταν παρούσα στην πρεμιέρα στη Νέα Υόρκη, όπου –όπως περιέγραψε– το κοινό αντέδρασε έντονα και συγκινησιακά.

«Ο λαός δεν είναι ηλίθιος. Απαντά με ρεκόρ εισιτηρίων απέναντι σε μια χούφτα ανθρώπων που πολέμησαν την ταινία», δήλωσε, επαναφέροντας το γνώριμο σχήμα αντιπαράθεσης ανάμεσα στον “λαό” και τους “λίγους”. Παράλληλα, εξέφρασε την απορία του γιατί κανένα πολιτικό πρόσωπο δεν έχει εμφανιστεί δημόσια να δει την ταινία, αποκαλύπτοντας ότι δύο πολιτικοί την παρακολούθησαν «κρυφά».

Ο ίδιος πάντως ξεκαθάρισε ότι δεν κάλεσε πολιτικούς στην πρεμιέρα: «Όποιος θέλει, να πληρώσει εισιτήριο. Στην πρεμιέρα καλείς ανθρώπους με τους οποίους νιώθεις συγγένεια».

Κλείνοντας, ο Γιάννης Σμαραγδής υποστήριξε ότι «η Ελλάδα έχει μπει σε λάθος ποτάμι» και ότι ο Καποδίστριας αποτελεί «την ευκαιρία να συναντήσουμε τον ανώτερο εαυτό μας». Ένα αφήγημα με έντονο ιδεολογικό και αξιακό φορτίο, που για ορισμένους αγγίζει περισσότερο συμβολισμούς άλλων εποχών, σχεδόν με αναφορές σε μεσαιωνικές αντιλήψεις περί ηγετών και σωτήρων, παρά έναν σύγχρονο ιστορικό και κινηματογραφικό διάλογο.

Εκεί ακριβώς βρίσκεται και το κρίσιμο ερώτημα: πρόκειται για μια ταινία που ανοίγει τη συζήτηση γύρω από την Ιστορία ή για ένα έργο που ζητά πρωτίστως αποδοχή ενός συγκεκριμένου αφηγήματος; Η απάντηση δεν θα δοθεί στα εισιτήρια, αλλά στον χρόνο.