Κοβέσι από τους Δελφούς για ΟΠΕΚΕΠΕ: «Αντιπερισπασμός οι επιθέσεις» – «Κανείς δεν θα με πείσει ότι η απάτη είναι δουλειά του πολιτικού»
Η Λάουρα Κοβέσι δεν μάσησε τα λόγια της από το Φόρουμ των Δελφών. Μίλησε για αντιπερισπασμό, για διαφθορά, νεποτισμό και πελατειακές σχέσεις στον ΟΠΕΚΕΠΕ και έστειλε ξεκάθαρο μήνυμα: «Η απάτη δεν είναι μέρος της δουλειάς ενός πολιτικού». Όλο το παρασκήνιο, οι αιχμές και τι σηματοδοτούν οι δηλώσεις της για την έρευνα που τώρα μπαίνει σε πιο βαθειά νερά.
Η παρέμβαση της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (European Public Prosecutor’s Office - EPPO), Λάουρα Κοβέσι, από το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών το πρωί της Πέμπτης 23 Απριλίου, δεν ήταν μία ακόμη τυπική θεσμική τοποθέτηση. Ήταν μια πολιτικά φορτισμένη και απολύτως ευθεία παρέμβαση για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, με σαφές μήνυμα ότι το επίδικο δεν είναι οι αντιδράσεις των πολιτικών, αλλά το τι ακριβώς συνέβη με τη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων και ποιοι φέρουν ευθύνη.
Απαντώντας σε ερώτηση του δημοσιογράφου Παύλου Τσίμα για την άρση ασυλίας βουλευτών και τα επιχειρήματα που προβάλλονται από πολιτικά πρόσωπα ότι απλώς «μεσολάβησαν» μεταξύ πολιτών και διοίκησης, η Κοβέσι ήταν κατηγορηματική: η συζήτηση, είπε, επιχειρείται να μετατοπιστεί από το ουσιαστικό θέμα. Όπως ξεκαθάρισε, το πραγματικό ερώτημα είναι τι έγινε στον ΟΠΕΚΕΠΕ, πώς λειτούργησε το σύστημα και ποιος είναι υπεύθυνος. Χαρακτήρισε μάλιστα τις επιθέσεις κατά της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας «αντιπερισπασμό», επιμένοντας ότι φαινόμενα όπως η απάτη, η κατάχρηση εξουσίας και η εμπορία επιρροής είναι ποινικά αδικήματα και όχι «μέρος της περιγραφής της θέσης των πολιτικών».
Η πιο ηχηρή φράση της ήταν εκείνη με την οποία ουσιαστικά έκοψε τον ομφάλιο λώρο ανάμεσα στην πολιτική ρητορική και τη δικαστική ουσία: «Κανείς στον κόσμο δεν θα με πείσει ότι αυτές οι κατηγορίες είναι μέρος της περιγραφής της δουλειάς των πολιτικών εδώ στην Ελλάδα ή κάπου στην ΕΕ». Με αυτόν τον τρόπο, η επικεφαλής του ευρωπαϊκού θεσμού έδειξε ότι η EPPO δεν προτίθεται να δεχθεί ως «κανονικότητα» πρακτικές που η ίδια αντιμετωπίζει ως ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η επαναφορά μιας παλαιότερης, αλλά απολύτως επίκαιρης αναφοράς της για τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η Κοβέσι υπενθύμισε ότι ήδη από τον Οκτώβριο είχε περιγράψει τον οργανισμό ως ακρωνύμιο της διαφθοράς, του νεποτισμού και των πελατειακών σχέσεων, δείχνοντας ότι η σημερινή της παρέμβαση δεν ήταν στιγμιαία έκρηξη, αλλά συνέχεια μιας σταθερής θεσμικής γραμμής απέναντι σε ένα φαινόμενο που η EPPO θεωρεί δομικό και όχι περιστασιακό.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και όταν ρωτήθηκε για την κριτική που δέχεται η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία σχετικά με την τμηματική αποστολή δικογραφιών. Η απάντησή της ήταν σχεδόν σκωπτική, αλλά πολιτικά κοφτερή: ποιοι ασκούν την κριτική, διερωτήθηκε, για να απαντήσει αμέσως η ίδια, «πολιτικοί». Παράλληλα, απέρριψε κατηγορηματικά τους σχετικούς ισχυρισμούς και στάθηκε στη δημόσια στήριξη που, όπως είπε, έλαβε από ενώσεις Ελλήνων εισαγγελέων, δικηγορικούς συλλόγους και εκπροσώπους της δικαστικής εξουσίας στην Ελλάδα.
Η τοποθέτησή της αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος επειδή έρχεται μία ημέρα μετά την απόφαση της Ολομέλειας της Βουλής να εγκρίνει με ευρύτατη πλειοψηφία την άρση ασυλίας 13 βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας που αναφέρονται στις δύο νέες δικογραφίες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η ίδια χαρακτήρισε θετική την εξέλιξη αυτή, λέγοντας ουσιαστικά ότι δείχνει πως υπάρχει βούληση να διακριβωθεί τι έχει συμβεί. Η Βουλή, σύμφωνα με τα σχετικά ρεπορτάζ, άναψε το πράσινο φως ώστε η τακτική Δικαιοσύνη να προχωρήσει τη διερεύνηση.
Η Κοβέσι, πάντως, δεν έκρυψε και το άλλο μεγάλο πρόβλημα: τους πόρους. Όπως είπε, στην πράξη τρεις άνθρωποι κλήθηκαν να αξιολογήσουν χιλιάδες έγγραφα και εκατοντάδες τηλεφωνικές παρακολουθήσεις, ενώ μέχρι στιγμής υπήρχε μόλις ένας αστυνομικός να συνδράμει τους δύο Ευρωπαίους εισαγγελείς που χειρίζονται την έρευνα. Ταυτόχρονα γνωστοποίησε ότι είχε συνάντηση με τον υπουργό Εσωτερικών και ότι συμφωνήθηκε ενίσχυση της έρευνας με επιπλέον προσωπικό, ώστε η υπόθεση να προχωρήσει ταχύτερα.
Σημαντική ήταν και η αναφορά της στο ζήτημα της ανανέωσης της θητείας των Ελλήνων Ευρωπαίων εισαγγελέων. Η επικεφαλής της EPPO υποστήριξε ότι η διαδικασία είναι απολύτως σαφής με βάση τον κανονισμό λειτουργίας του θεσμού και ότι το Κολέγιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ανανέωσε τη θητεία δύο Ελλήνων εισαγγελέων, όπως έκανε και με δεκάδες ακόμη σε άλλα κράτη-μέλη. Το αιχμηρό ερώτημα που έθεσε ήταν ποιος έχει συμφέρον να μη συνεχίσουν τη δουλειά τους οι εισαγγελείς που χειρίζονται υποθέσεις όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ και τα Τέμπη.
Από εκεί και πέρα, η Κοβέσι συνέδεσε την ελληνική περίπτωση με μια ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα. Επέμεινε ότι δεν υπάρχει “καθαρή” χώρα και ότι η διαφθορά και η απάτη εμφανίζονται σε διαφορετικές μορφές σε όλη την Ευρώπη, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες κάθε κράτους. Για την Ελλάδα, υπαινίχθηκε καθαρά ότι ο αγροτικός τομέας και οι επιδοτήσεις συνιστούν ένα πεδίο υψηλού κινδύνου. Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε ότι φέτος οι νέες υποθέσεις που καταγράφηκαν στην Ελλάδα είναι διπλάσιες, επειδή περισσότεροι πολίτες απευθύνθηκαν απευθείας στην EPPO. Το στοιχείο αυτό το ερμήνευσε ως ένδειξη αυξημένης εμπιστοσύνης των πολιτών στον θεσμό.
Στο θεσμικό επίπεδο, η EPPO περιγράφει στην ετήσια έκθεσή της για το 2025 ότι ερευνά αδικήματα που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως απάτη στις δαπάνες, διαφθορά, υπεξαίρεση και συναφή εγκλήματα, ενώ για την Ελλάδα δημοσιεύει ξεχωριστά στατιστικά στοιχεία ανά κράτος-μέλος. Αυτό ενισχύει το βασικό επιχείρημα της Κοβέσι ότι η έρευνα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι πολιτικό πυροτέχνημα, αλλά μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού μηχανισμού ποινικής προστασίας των κοινοτικών πόρων.
Ένα ακόμη σημείο που προκάλεσε αίσθηση ήταν η φράση της για το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης της απάτης: «Αν κάποιος διαπράξει απάτη στην Ελλάδα, επιστρέφει τα χρήματα και μένει ελεύθερος. Πώς είναι δυνατόν αυτό;». Με αυτή τη διατύπωση έδειξε ότι το πρόβλημα, στα μάτια της, δεν εξαντλείται μόνο στο αν έγιναν παρανομίες, αλλά και στο αν το σύστημα παράγει πραγματική λογοδοσία ή απλώς διαχειρίζεται τη ζημιά χωρίς παραδειγματική τιμωρία.
Πίσω από τις σκληρές της φράσεις, ωστόσο, υπήρχε και μια δεύτερη ανάγνωση: η μάχη, είπε ουσιαστικά, δεν είναι μόνο νομική αλλά και βαθιά πολιτισμική. Δήλωσε κουρασμένη να ακούει το επιχείρημα «έτσι κάνουμε τα πράγματα στην Ελλάδα», τονίζοντας ότι δεν πιστεύει πως η διαφθορά αποτελεί τρόπο ζωής για την ελληνική κοινωνία. Αντίθετα, μίλησε για επιστολές και καταγγελίες πολιτών, ακόμη και αγροτών, που δείχνουν πως ένα κομμάτι της κοινωνίας ζητά καθαρούς κανόνες και πραγματική δικαιοσύνη.
Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας ήρθε στους Δελφούς και είπε, χωρίς διπλωματικές κορδέλες, ότι για την EPPO το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι θόρυβος αντιπολίτευσης, ούτε μάχη εντυπώσεων, ούτε «παρεξήγηση» ανάμεσα σε πολιτικούς και δικαστικούς. Είναι μια υπόθεση με σαφές ποινικό και θεσμικό φορτίο, που αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης ανάμεσα στο κράτος, το πολιτικό σύστημα και το ευρωπαϊκό χρήμα. Και αυτό, όσο κι αν κάποιοι επιχειρούν να σηκώσουν καπνό, δύσκολα κρύβεται πια.
