Ο Τσίπρας πάτησε το κουμπί: Το μανιφέστο του ΙΝΑΤ και το σχέδιο για τη νέα «κυβερνώσα Αριστερά»

Σε φάση ανοιχτής πολιτικής επανεκκίνησης μπαίνει πλέον ο Αλέξης Τσίπρας, καθώς μέσα σε ένα πυκνό 48ωρο έστειλε δύο καθαρά μηνύματα: πρώτα από το Ηράκλειο, με τον τελευταίο σταθμό της παρουσίασης του βιβλίου του «Ιθάκη», και στη συνέχεια με τη δημοσιοποίηση του μανιφέστου του Ινστιτούτου Αλέξη Τσίπρα, με τίτλο «Η Κυβερνώσα Αριστερά της Νέας Εποχής». Το κείμενο, αν και δεν είναι ακόμη τυπική ιδρυτική διακήρυξη κόμματος, λειτουργεί ως πολιτικός πρόλογος για το επόμενο βήμα του πρώην πρωθυπουργού.

Η κεντρική ιδέα του μανιφέστου είναι η συμπαράταξη τριών ρευμάτων: της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας. Ο Τσίπρας, με ανάρτησή του, παρουσίασε το κείμενο ως αποτέλεσμα εργασίας ομάδας του ΙΝΑΤ υπό τον Γιώργο Σιακαντάρη, με στόχο τη «συλλογική ανανέωση του πολιτικού λόγου» και τη συγκρότηση μιας εναλλακτικής απέναντι στον νεοφιλελευθερισμό και την ακροδεξιά.

Το πολιτικό σήμα είχε δοθεί ήδη από την Κρήτη. Στο Ηράκλειο, ο πρώην πρωθυπουργός έκλεισε τον κύκλο της «Ιθάκης» λέγοντας ότι ο τελευταίος σταθμός μετατρέπεται σε πρώτο σταθμό μιας νέας πορείας. Με φράσεις όπως «ενώνουμε δυνάμεις για να αλλάξουμε τη χώρα» και «γρήγορα θα κάνει ξαστεριά», έδειξε ότι η επιστροφή του δεν περιορίζεται σε παρεμβάσεις σχολιασμού, αλλά περνά σε οργανωμένη πολιτική διεκδίκηση.

Το μανιφέστο επιχειρεί να δώσει ιδεολογική βάση σε αυτό το εγχείρημα. Περιγράφει έναν κόσμο όπου οι ανισότητες βαθαίνουν, η κλιματική κρίση πιέζει, η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την εργασία και η δημοκρατία δοκιμάζεται. Από εκεί ξεκινά το βασικό του επιχείρημα: ότι η διάκριση Αριστεράς - Δεξιάς δεν έχει ξεπεραστεί, αλλά αντίθετα γίνεται ξανά κρίσιμη για τις κοινωνικές και πολιτικές επιλογές της εποχής.

Στο επίπεδο της πολιτικής στρατηγικής, το κείμενο δεν απευθύνεται μόνο στον ΣΥΡΙΖΑ. Ουσιαστικά κοιτάζει όλο το προοδευτικό φάσμα και θέτει ζήτημα ανασύνθεσης. Η λέξη-κλειδί είναι η «συμπαράταξη». Όχι απλή εκλογική συγκόλληση κορυφής, αλλά νέα πολιτική αρχιτεκτονική που θα επιχειρήσει να υπερβεί τη σημερινή πολυδιάσπαση της Κεντροαριστεράς και της Αριστεράς. Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και το μεγάλο πολιτικό ρίσκο: το ΠΑΣΟΚ επιμένει στην αυτόνομη πορεία του, ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει πληγωμένος και οι μικρότεροι χώροι δύσκολα μπαίνουν σε κοινή τροχιά χωρίς σκληρές διαπραγματεύσεις.

Το μανιφέστο δίνει έμφαση στον κόσμο της εργασίας, στην επισφάλεια των νέων εργαζομένων, στη φορολογική δικαιοσύνη, στην ενίσχυση των δημόσιων αγαθών, στην Υγεία, την Παιδεία, το νερό, την ενέργεια και το περιβάλλον. Παράλληλα, εισάγει ξανά την έννοια του «νέου πατριωτισμού», τον οποίο παρουσιάζει ως δημοκρατικό και συμπεριληπτικό, σε αντιδιαστολή με τον εθνικισμό της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς.

Η παρέμβαση Τσίπρα έχει όμως και καθαρά αντιπολιτευτικό χαρακτήρα. Στο κείμενο ασκείται σκληρή κριτική στην επταετή διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, με αιχμή τις ανισότητες, την παραγωγική αποδιάρθρωση, την υποβάθμιση της εργασίας και το λεγόμενο επιτελικό κράτος. Από το Ηράκλειο, ο ίδιος είχε ανεβάσει ακόμη περισσότερο τους τόνους, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι λειτουργεί «με όρους μαφίας» και θέτοντας ως τρίπτυχο του νέου εγχειρήματος τη Δημοκρατία, την Εντιμότητα και τη Δικαιοσύνη.

Οι πρώτες αντιδράσεις δείχνουν ότι το μανιφέστο ήδη ανοίγει εσωτερικά και εξωτερικά μέτωπα. Ο Παύλος Πολάκης άσκησε κριτική, υποστηρίζοντας ότι αρκετά σημεία του κειμένου υπάρχουν ήδη στις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ και ζητώντας πιο καθαρό πρόγραμμα σύγκρουσης με την ολιγαρχία και τη διαπλοκή. Την ίδια ώρα, ο Χρήστος Ράμμος διέψευσε δημοσιεύματα που τον εμφάνιζαν σε σενάρια συμμετοχής σε ψηφοδέλτιο Επικρατείας με κόμμα Τσίπρα, λέγοντας ότι δεν έχει πρόθεση ανάμειξης στην ενεργό πολιτική.

Το συμπέρασμα είναι καθαρό: ο Αλέξης Τσίπρας δεν ανακοίνωσε ακόμη κόμμα, αλλά το πολιτικό καλούπι έχει αρχίσει να σχηματίζεται. Το μανιφέστο του ΙΝΑΤ είναι η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια να δοθεί ιδεολογικό, προγραμματικό και συναισθηματικό περίγραμμα σε έναν νέο φορέα που θα διεκδικήσει ρόλο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία, αλλά και απέναντι στη σημερινή κατάσταση της αντιπολίτευσης.

Το δύσκολο τώρα αρχίζει. Άλλο πράγμα ένα κείμενο 7.000 και πλέον λέξεων, άλλο πράγμα ένα κόμμα με κοινωνική γείωση, στελέχη, πρόγραμμα, σύμβολα, ψηφοδέλτια και αντοχή στην πραγματική πολιτική μάχη. Ο Τσίπρας άναψε τη μηχανή. Το ερώτημα είναι αν θα βρει δρόμο ή αν θα μείνει με το χάρτη στο χέρι.