Πολιτικό σεισμό φέρνει η Καρυστιανού; Τα Τέμπη, ο Καμμένος και το νέο κόμμα που συζητιέται

Η Μαρία Καρυστιανού, πρόεδρος του Συλλόγου «Τέμπη 2023» και δημόσια μορφή του κινήματος διεκδίκησης δικαιοσύνης μετά την τραγωδία, έχει μετατραπεί σε πολιτικό γεγονός: η «θετική προδιάθεση» μέρους του κοινού για μια πιθανή πολιτική πρωτοβουλία της καταγράφεται σε σημαντικά νούμερα από τις τελευταίες μετρήσεις και τα δημοσιογραφικά ρεπορτάζ. Παράλληλα η ίδια δηλώνει ότι δεν σχεδιάζει σήμερα να ιδρύσει κόμμα, αλλά δεν αποκλείει ότι «κάποια νέα πρωτοβουλία» μπορεί να εμφανιστεί — γεγονός που τροφοδοτεί σενάρια και πολιτικές αναλύσεις. 

Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις — υπάρχει «χώρος»;

Δημοσιογραφικές αναλύσεις και αναφορές σε μετρήσεις που κυκλοφορούν τονίζουν ότι ένα υποθετικό «κόμμα Καρυστιανού» συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά θετικής πρόθεσης/προδιάθεσης: σε ρεπορτάζ που συνοψίζει δημοσκοπήσεις αναφέρεται δείκτης περίπου 25% θετικής προδιάθεσης (όχι κατ’ ανάγκη εκλογικής πρόθεσης μετρημένη σε πρόθεση ψήφου, αλλά σημαντικό μέτρο δημοφιλίας). Αυτό το 25% αντανακλά κυρίως συμπάθεια, ηθικό κεφάλαιο και δυσαρέσκεια προς τα παραδοσιακά κόμματα — όχι απαραίτητα οργανωμένη ψήφος. 

Παράλληλα οι πρόσφατες γενικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι τα Τέμπη και η διαχείριση κρίσεων/δικαιοσύνης είναι από τα θέματα που αναδεικνύουν κενά εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση και ενισχύουν αναζητήσεις για «νέες λύσεις» στο πολιτικό σκηνικό — δηλαδή υπάρχει πολιτικός «χώρος» για νέα σχήματα αν αυτά πείσουν ότι προσφέρουν ρεαλιστικές λύσεις.

Η δήλωση Καμμένου — ποιο νόημα έχει

Ο Πάνος Καμμένος, πρώην υπουργός και πολιτικός με διακριτό δεξιό/λαϊκό προφίλ, έχει δηλώσει ότι θα ψήφιζε την Καρυστιανού και βλέπει θετικά την εμπλοκή της στην πολιτική — επίσης άφησε ανοιχτό ότι ο ίδιος θα επέστρεφε αν δημιουργούνταν συγκεκριμένες πολιτικές συνέργειες. Η δημόσια συμπάθεια ή η θετική στάση από πολιτικές φιγούρες όπως ο Καμμένος έχει δύο λειτουργίες: (α) δίνει ένδειξη ότι ένα νέο σχήμα δεν θα παραμείνει απολύτως «απολιτίκ» — θα προσελκύσει και δεξιούς/λαϊκούς ψηφοφόρους — και (β) δείχνει ότι υπάρχουν υποψήφιοι σύμμαχοι στο αντισυστημικό/λαϊκίστικο φάσμα που βλέπουν πολιτική ευκαιρία. 

Μπορεί μια πλατφόρμα «μόνο δικαιοσύνη για τα Τέμπη» να σταθεί μόνη της;

Συνοπτική απάντηση: Όχι — όχι με τη μορφή πλήρους, μακροπρόθεσμης, κεντρικής πολιτικής δύναμης, χωρίς σημαντική διεύρυνση του προγράμματος και οργανωτική δομή.

Αναλυτικά επιχειρήματα:

1. Ετερογένεια της συμπάθειας: Η συμπάθεια προς την Καρυστιανού στηρίζεται κυρίως σε ηθικό/συμβολικό κεφάλαιο (συμπάθεια, κοινό πένθος, αίτημα για δικαιοσύνη). Αυτό προσφέρει ισχυρό βραχυπρόθεσμο ρεύμα αλλά όχι αναγκαστικά μαζική, οργανωμένη εκλογική βάση αν δεν μεταφραστεί σε πρόγραμμα για οικονομία, ασφάλεια, εξωτερική πολιτική, φορολογία, κ.λπ. (όπως επισημαίνουν και πολιτικοί επιστήμονες).
2. Οργανωτική δυσκολία: Ένα κόμμα απαιτεί στελέχη, γραφειοκρατική και εκλογική κάλυψη σε όλη τη χώρα, χρηματοδότηση και μηχανισμό — αυτά είναι στοιχεία που δεν κερδίζονται απλώς με δημοφιλία. Η έλλειψη αυτών περιορίζει την ικανότητα μετατροπής του ρεύματος συμπάθειας σε ψήφους.
3. Επίθεση από αντιπάλους: Μόλις η Καρυστιανού γίνει επίσημα πολιτικός φορέας, οι πολιτικοί αντίπαλοι θα στραφούν στη δυνατότητα κριτικής σε λειτουργικά και πολιτικά ζητήματα (επάρκεια στελεχών, κυβερνησιμότητα, οικονομική ατζέντα), μειώνοντας το «ανοσία» που προσφέρει η ηθική της εικόνα. 

Συμπέρασμα: Η πλατφόρμα «μόνο δικαιοσύνη για τα Τέμπη» είναι ισχυρό κίνημα διαμαρτυρίας/επιρροής, αλλά για να γίνει βιώσιμο κόμμα χρειάζεται διεύρυνση σε θεματολογία (κοινωνική πολιτική, οικονομία, θεσμική μεταρρύθμιση), οργανωτική ωρίμανση και πολιτική στρατηγική. Καθημερινή

Ποιο πολιτικό «χρώμα» θα είχε — κεντροδεξιό; αντισυστημικό;

Από τα στοιχεία και τις δημόσιες συμπάθειες που καταγράφονται, η πιο ρεαλιστική περιγραφή είναι ότι ένα κόμμα γύρω από την Καρυστιανού θα είχε «αντισυστημικό»/κεντρο-λαϊκό προφίλ με δυνατότητα να ακουμπήσει ψηφοφόρους από την κεντροδεξιά και την κεντροαριστερά. Λόγοι:

• Η ρητορική και οι αιτήματα (δικαιοσύνη, λογοδοσία κρατικών μηχανισμών, καταγγελίες διαφθοράς) τοποθετούν το στίγμα στο αντισυστημικό/διεκδικητικό φάσμα — όχι απαραίτητα ιδεολογικά δεξιά ή αριστερά.
• Η δημόσια στήριξη από πρόσωπα όπως ο Π. Καμμένος (δεξιό, λαϊκό προφίλ) δείχνει ότι στην πράξη το σχήμα θα μπορούσε να δελεάσει τμήματα της δεξιάς/λαϊκής εκλογικής βάσης.
• Ταυτόχρονα αναλυτές επισημαίνουν ότι μεγάλο μέρος της απήχησης έρχεται από νέους και πολίτες που αυτοχαρακτηρίζονται «αντισυστημικοί» και προέρχονται διασκορπισμένα τόσο από το παραδοσιακό κέντρο όσο και από αριστερό/δεξιό χώρο. 

Άρα: Πιο κοντά σε κεντρο-λαϊκό / αντισυστημικό προφίλ που όμως θα απορροφά ψηφοφόρους και από το κέντρο και από δεξιά — δηλαδή όχι «καθαρό» κεντροδεξιό κόμμα όπως η ΝΔ, αλλά ένα νέο, χαλαρά δεξιό/λαϊκό / δημοκρατικά ρεφορμιστικό σχήμα.

Αν οι δημοσκοπήσεις επαληθευθούν — με ποιους θα μπορούσε να συνεργαστεί;

Αν ένα νέο σχήμα κατοχυρωνόταν με πραγματικά εκλογικά ποσοστά (π.χ. διψήφιο νούμερο ή σταθερή μονάδα γύρω στο 8–15%), τα σενάρια συνεργασιών θα καθοριζόταν από δύο πράγματα: 1) ποιοι θα είναι οι πραγματικοί ψηφοφόροι της (π.χ. από ποιες παραδοσιακές δυνάμεις «κουρδίζονται»), και 2) η ιδεολογική/προγραμματική διεύρυνση που θα επιλέξει το κόμμα (προς κεντροδεξιά ή κεντροαριστερά ή anti-system).

Πιθανοί εταίροι:

• Κεντροδεξιά / λαϊκά δεξιά σχήματα: πρόσωπα/κομματικές ομάδες από το αντισυστημικό/λαϊκό χώρο ή από τμήματα που αποστασιοποιούνται από τη ΝΔ (συμπεριλαμβανομένων μικρότερων δεξιών σχημάτων ή πρώην ΑΝΕΛ τύπων). Η δηλωμένη συμπάθεια Καμμένου δείχνει αυτή την οδό ως ρεαλιστική.
• Κεντροαριστερά / προοδευτικοί ψηφοφόροι: εάν το κόμμα προχωρήσει σε πρόγραμμα κοινωνικής δικαιοσύνης/διαφάνειας και προσεγγίσει θεσμικές μεταρρυθμίσεις, μπορεί να πάρει ψήφους από κεντρώες-κεντροαριστερές ομάδες — αλλά αυτό απαιτεί σαφή οικονομική/κοινωνική ατζέντα. Καθημεριν
• Συνεργασίες έκτακτης ανάγκης: αν το πολιτικό σκηνικό γίνει εξαιρετικά πολωμένο, ένα τέτοιο σχήμα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «επίχρισμα» ή διαπραγματευτής (kingmaker) συνεργασιών με ευρείες πλειοψηφίες — αλλά αυτό εξαρτάται από την εκλογική του ισχύ και τους στόχους του (συμμετοχή στην κυβέρνηση vs. διατήρηση αντισυστημικής αυτοτέλειας).

Δύο ρεαλιστικά σενάρια

1. Βραχυπρόθεσμη κινηματική μετατροπή — παροδική εκλογική άνοδος: Η Καρυστιανού ανακοινώνει πολιτική πρωτοβουλία κοντά στις εκλογές· με «έκρηξη» εκλογικής απήχησης (shock effect) παίρνει διψήφια στοιχεία στη δημοφιλία αλλά χωρίς οργάνωση, σταδιακά απορροφάται ή «συσφίγγεται» γύρω από μεγαλύτερα κόμματα. (Επικρατέστερο αν δεν επενδύσει σε οργανωτική δομή.)
2. Διάρκεια με διεύρυνση ατζέντας: Το κίνημα επενδύει 12–18 μήνες για να χτίσει πρόγραμμα και στελέχη, διευρύνει την ατζέντα σε οικονομία και θεσμούς και καταφέρνει να μπει ως αξιόπιστος παίκτης· τότε μπορεί να συνεργαστεί είτε με κεντρο-δεξιά είτε με ευρύτερες «αντισυστημικές» συμμαχίες. Αυτό απαιτεί όμως πολιτικό κόστος (απώλεια «αγνότητας» του κινήματος) και μεγάλο οργανωτικό ρίσκο. 

Τι πρέπει να προσέξει η Καρυστιανού (πολιτικά)

1. Μετατροπή της ηθικής συμπάθειας σε πολιτική εμπιστοσύνη: τα αριθμητικά μεγέθη στο δρόμο δεν ταυτίζονται με εμπιστοσύνη για διακυβέρνηση — χρειάζεται σαφές πρόγραμμα και τεκμηρίωση.
2. Διαφύλαξη αυτονομίας vs. πολιτικοί σύμμαχοι: συνεργασίες με δεξιούς λαϊκιστές (π.χ. πρόσωπα σαν Καμμένο) δίνουν ψηφοφόρους αλλά αλλάζουν το πολιτικό στίγμα· αντίστοιχα, προσέγγιση προς κεντροαριστερά αλλάζει το προφίλ. Η επιλογή αυτή καθορίζει την ταυτότητα.
3. Χρονισμός: πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι «η δόση έκπληξης» λειτουργεί καλύτερα κοντά σε εκλογές· όμως αυτό περιορίζει την ικανότητα οργανωτικής προετοιμασίας. 

Πού οδηγεί η πιθανότητα κόμματος Καρυστιανού

Υπάρχει σαφής πολιτικός χώρος και σημαντική δημοφιλία· ωστόσο, ένα κόμμα που θα στηρίζεται αποκλειστικά στο αίτημα «δικαιοσύνη για τα Τέμπη» δύσκολα θα σταθεί ως μακροπρόθεσμος, αυτόνομος πολιτικός φορέας. Για να γίνει βιώσιμο θα χρειαστεί:

• σαφή, διευρυμένη πολιτική ατζέντα (οικονομία, κοινωνική πολιτική, θεσμοί),
• οργανωτική δομή/στελέχωση πανελλαδικά,
• αποφασιστικός πολιτικός σχεδιασμός για το με ποιους/πώς θα διαμορφώσει συμμαχίες.

Αν η Καρυστιανού προχωρήσει, το πιο πιθανό πολιτικό «χρώμα» θα είναι αντισυστημικό / κεντρο-λαϊκό με τάσεις προς την κεντροδεξιά, και οι πρώτοι σύμμαχοι μπορεί να προέρχονται από πρόσωπα και ομάδες του λαϊκού/αντισυστημικού χώρου (παραδείγματος χάρη πρόσωπα που κινούνται γύρω από τον Πάνο Καμμένο), ενώ ευρύτερες συνεργασίες με κεντροαριστερά θα απαιτήσουν προσαρμογή προγράμματος.