Μη διαθέσιμες είναι πλέον οι φωτογραφίες από την εκτέλεση στην Καισαριανή, που ανέβηκαν στο eBay από Βέλγο πωλητή και αποτελούν το πρώτο ντοκουμέντο από μία εκ των μεγαλύτερων φρικαλεοτήτων των ναζί στα χρόνια της Κατοχής.
Αν κάποιος μπει στη σελίδα, θα δει ότι η δημοπρασία έχει λήξει από τον ίδιο τον πωλητή, ωστόσο δεν διευκρινίζεται αν οι φωτογραφίες αγοράστηκαν ή αν έχει γίνει κάποια κίνηση από την ελληνική πολιτεία για να εξασφαλίσει το υλικό και να ελέγξει τη γνησιότητά του.
Καισαριανή 1944: Ταυτοποιήθηκαν οι πρώτοι από τους 200 εκτελεσμένους – Τα πρόσωπα που βγήκαν από τη σκιά του χρόνου
Ογδόντα δύο χρόνια μετά τη μαζική εκτέλεση των 200 αντιστασιακών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, την Πρωτομαγιά του 1944, τα πρώτα πρόσωπα αρχίζουν να αποκτούν ξανά όνομα και ιστορία. Οι συγκλονιστικές φωτογραφίες που ήρθαν στο φως από άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού, έδωσαν το έναυσμα για τις πρώτες ταυτοποιήσεις εκτελεσμένων, μετατρέποντας τις σκιές των εικόνων σε πραγματικούς ανθρώπους με οικογένειες, όνειρα και βιογραφίες.
Το φωτογραφικό υλικό, που εντοπίστηκε σε άλμπουμ αξιωματικού ο οποίος υπηρετούσε στη Μαλακάσα, βγήκε προς πώληση από Βέλγο συλλέκτη σε δημοπρασία στο eBay. Οι εικόνες προκάλεσαν ανατριχίλα σε ολόκληρη τη χώρα, καθώς για πρώτη φορά εμφανίζονται φωτογραφίες από την ίδια τη διαδικασία της εκτέλεσης.
Η δημοπρασία σταμάτησε ξαφνικά, χωρίς να γίνει γνωστό αν το υλικό αγοράστηκε ή αν παρενέβη κάποιος θεσμικός φορέας για την απόκτησή του. Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση της γνησιότητας των φωτογραφιών, ωστόσο ιστορικοί και ερευνητές τις εξετάζουν ως ενδεχόμενα αυθεντικά ντοκουμέντα ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα των ναζί στην Ελλάδα.
Οι πρώτες ταυτοποιήσεις
Μέσα από τα πρόσωπα που διακρίνονται στις φωτογραφίες, ξεκίνησε μια άτυπη διαδικασία ταυτοποίησης. Ήδη δύο από τους εκτελεσμένους φαίνεται να αναγνωρίστηκαν.
Ο ένας είναι ο Βασίλης Παπαδήμας, γεννημένος το 1909 στην Πύλο. Εργαζόταν ως πρακτικός μηχανικός στην Ανώνυμη Εταιρεία Οινοπνευματοποιίας στη Γιάλοβα Μεσσηνίας και είχε πολεμήσει στο αλβανικό μέτωπο. Συνελήφθη στις 6 Αυγούστου 1941 από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες, βάσει καταλόγων που είχαν παραδοθεί στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε από το στρατόπεδο του Ναυπλίου στη Λάρισα και τελικά στο Χαϊδάρι, από όπου οδηγήθηκε στην εκτέλεση.
Η τραγωδία της οικογένειας συνεχίστηκε και μετά τον θάνατό του. Η μητέρα του υπέστη εγκεφαλικό και πέθανε σαράντα ημέρες αργότερα, ενώ ο αδελφός του, Δημήτρης Παπαδήμας, επίσης αντιστασιακός και εκδότης, πέρασε εξορίες και διώξεις στα χρόνια που ακολούθησαν.
Η δεύτερη ταυτοποίηση αφορά τον Ηλία Ρίζο από τη Λαμία, έναν νεαρό εργάτη σε μικρή βιοτεχνία ζυμαρικών και αρτοποιίας. Συνελήφθη από Έλληνες συνεργάτες των κατακτητών μετά την είσοδο των ιταλικών δυνάμεων στην πόλη. Κρατήθηκε αρχικά στις φυλακές Λαμίας και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, πριν οδηγηθεί στην εκτέλεση.
Τα αδέλφια του, Αποστόλης και Βασιλική, είχαν επίσης αντιστασιακή δράση, γεγονός που δείχνει πως ολόκληρες οικογένειες βρέθηκαν στο στόχαστρο των κατακτητών.
Το έγκλημα της Πρωτομαγιάς
Η μαζική εκτέλεση των 200 κομμουνιστών αντιστασιακών στην Καισαριανή έγινε ως αντίποινα για τον θάνατο Γερμανού στρατηγού και τριών αξιωματικών στους Μολάους Λακωνίας, λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 27 Απριλίου 1944.
Οι εκτελεσμένοι ήταν στην πλειονότητά τους πολιτικοί κρατούμενοι από τις φυλακές της μεταξικής περιόδου, οι οποίοι παρέμειναν φυλακισμένοι και παραδόθηκαν στους Γερμανούς μετά την Κατοχή. Εκτελέστηκαν σε ομάδες των 20, μπροστά στον τοίχο του Σκοπευτηρίου, σε μια από τις πιο σκοτεινές στιγμές της γερμανικής θηριωδίας στην Ελλάδα.
Σήμερα, ογδόντα δύο χρόνια μετά, οι φωτογραφίες αυτές λειτουργούν σαν σιωπηλοί μάρτυρες. Δεν δείχνουν απλώς μια εκτέλεση. Δείχνουν πρόσωπα. Ανθρώπους που στάθηκαν όρθιοι μπροστά στον θάνατο.
Και τώρα, σιγά-σιγά, η Ιστορία αρχίζει να τους φωνάζει ξανά με το όνομά τους.
