Μαζική παρεμβολή “έπνιξε” το FIR Αθηνών: θόρυβος στις συχνότητες, πτώση γραμμών, αεροσκάφος στον αέρα – και “καμπανάκι” ελεγκτών για απαρχαιωμένο εξοπλισμό
Ένα FIR «με θόρυβο»: το πρωτοφανές συμβάν που πάγωσε τις πτήσεις
Στις 4/1/2026 και ώρα 08:59 τοπική, το ελληνικό σύστημα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας βρέθηκε μπροστά σε ένα επεισόδιο που η ίδια η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας περιγράφει ως πρωτοφανές: μαζική παρεμβολή σχεδόν σε όλες τις συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών, ενώ την ίδια στιγμή καταγράφηκε πτώση των γραμμών HELLAS COM και των τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας.
Δεν μιλάμε για «μια βλάβη που πέρασε». Η εικόνα που περιγράφεται επισήμως έχει τρία βαριά χαρακτηριστικά: μαζικότητα, γεωγραφική έκταση και χρονική επιμονή. Με άλλα λόγια: δεν ήταν ένα σημειακό πρόβλημα, αλλά ένα συμβάν που άγγιξε την καρδιά των επικοινωνιών στο FIR – εκεί όπου το “ακούω/μιλάω” δεν είναι απλή τεχνική λεπτομέρεια, αλλά ο βασικός όρος για ασφαλή διαχείριση της κυκλοφορίας.
Τι είδε η ΥΠΑ στις συχνότητες: «συνεχής, ακούσια εκπομπή»
Στην ανακοίνωσή της, η ΥΠΑ δίνει μια συγκεκριμένη τεχνική περιγραφή: ο «θόρυβος» στις συχνότητες είχε τη μορφή συνεχούς, ακούσιας εκπομπής. Η επιλογή των λέξεων έχει σημασία. Δεν μιλά για διακοπή μόνο, αλλά για κάτι που “έκαιγε” συνεχώς πάνω στις συχνότητες, σαν να είχε «πατηθεί» ένας πομπός και να μην έκλεινε – ένα φαινόμενο που, όταν αγγίζει «σχεδόν όλες» τις συχνότητες, γίνεται συστημικός εφιάλτης.
Από τις πρώτες στιγμές, οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ —σε συντονισμό με τους τεχνικούς του ΟΤΕ— ξεκίνησαν προσπάθεια εντοπισμού και αποκατάστασης. Παράλληλα ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός κρίσης.
Crisis room στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – συντονισμός με EUROCONTROL
Η Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων της ΥΠΑ συγκλήθηκε από τις πρωινές ώρες της Κυριακής, στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, υπό τον Διοικητή κ. Σαουνάτσο, με συμμετοχή του Υποδιοικητή Αεροναυτιλίας κ. Βαγενά, του Γενικού Διευθυντή Αεροναυτιλίας κ. Σφακιανάκη, καθώς και των προϊσταμένων των αρμόδιων τεχνικών και επιχειρησιακών διευθύνσεων.
Το επιχειρησιακό σκέλος δεν ήταν μόνο εσωτερικό: η ΥΠΑ αναφέρει διαρκή συντονισμό και τηλεδιασκέψεις με εξωτερικούς φορείς και επιχειρησιακή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση του FIR Αθηνών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ένα πράγμα: όταν «στραβώνει» το FIR, πρέπει να κουμπώσουν αμέσως διαδικασίες που αφορούν και την ευρωπαϊκή ροή πτήσεων, εκτροπές, ρυθμούς εισόδου/εξόδου και περιορισμούς χωρητικότητας.
Έλεγχοι παντού: Υμηττός, Πήλιο, Θάσος, Ακαρνανικά, Μοναστήρι, Γεράνια
Σε τακτικό χρόνο, κινητοποιήθηκαν τεχνικές δυνάμεις σε όλες τις περιφερειακές μονάδες συστημάτων εκπομπής και λήψης, με επιτόπιους ελέγχους —μεταξύ άλλων— σε Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι και Γεράνια. Το εύρος των σημείων δείχνει ότι το συμβάν αντιμετωπίστηκε ως κάτι που μπορεί να «ακουμπά» πολλαπλές περιοχές ή κρίσιμους κόμβους εκπομπής/λήψης.
Η κρίσιμη κίνηση: έρευνα από αέρος με ειδικό αεροσκάφος και τεχνικό της ΕΕΤΤ
Το μεσημέρι δόθηκε εντολή σε ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ να απογειωθεί εκτάκτως. Στο αεροσκάφος επιβιβάστηκαν ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ και ειδικός τεχνικός της ΕΕΤΤ, με στόχο τη στοχευμένη διερεύνηση των παρεμβολών από αέρος.
Αυτό το σημείο αλλάζει τον «τόνο» της υπόθεσης. Όταν για την προέλευση ενός προβλήματος επιστρατεύεις αεροσκάφος με εξοπλισμό εντοπισμού και ρυθμιστική αρχή τηλεπικοινωνιών (ΕΕΤΤ), δεν αντιμετωπίζεις μια απλή δυσλειτουργία γραφείου. Αντιμετωπίζεις ένα φαινόμενο που απαιτεί κατεύθυνση, εντοπισμό, χαρτογράφηση.
Επιχειρησιακή απόφαση για ασφάλεια: “κόφτης” στη χωρητικότητα του FIR
Με γνώμονα την ασφάλεια των πτήσεων, το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών, σε στενό συντονισμό με το EUROCONTROL, προχώρησε σε μείωση του αριθμού των εξυπηρετούμενων αεροσκαφών στο FIR Αθηνών σε 35 αεροσκάφη ανά ώρα. Μετά τις 16:00 τοπική, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 45 αεροσκάφη ανά ώρα.
Για τον κόσμο ακούγεται σαν «στατιστικό». Στην πράξη είναι το κουμπί που καθορίζει αν ένα FIR δουλεύει σε κανονικούς ρυθμούς ή αν περνά σε λειτουργία “χειρουργείου”: λιγότερες πτήσεις, μεγαλύτερες ουρές, περισσότερες καθυστερήσεις, περισσότερα domino σε όλο το πρόγραμμα αεροπορικών εταιρειών.
Το ανθρώπινο αποτέλεσμα: χάος στο «Ελ. Βενιζέλος» και πανελλαδική αλυσίδα καθυστερήσεων
Το πρωί της Κυριακής, επικράτησε χάος και μεγάλη ταλαιπωρία στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και σε όλα τα ελληνικά αεροδρόμια. Οι ραδιοεπικοινωνίες των Κέντρων Ελέγχου Περιοχής επηρεάστηκαν σε βαθμό που καθιστούσε αδύνατη την ασφαλή και κανονική επικοινωνία των πιλότων με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας. Το αποτέλεσμα: αεροσκάφη καθηλωμένα, αναβολές αναχωρήσεων και αφίξεων, και εκτροπές πτήσεων που βρίσκονταν ήδη στον αέρα προς γειτονικά αεροδρόμια.
Οι αεροπορικές εταιρείες μπήκαν σε καθεστώς επαναπρογραμματισμού. Όταν δεν φεύγουν αεροπλάνα από Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο κ.λπ., δεν “χαλάει” μόνο το εσωτερικό. Χτυπιέται και το εξωτερικό σκέλος: πτήσεις που είχαν προγραμματιστεί να έρθουν στην Ελλάδα για επιστροφές εκδρομέων, αλλά βρίσκουν μπροστά τους έναν ουρανό με μειωμένη ικανότητα εξυπηρέτησης.
Η ανακοίνωση των ελεγκτών: «Ολική απώλεια συχνοτήτων – αναστολή απογειώσεων – διαχείριση με περιορισμένα μέσα»
Σε δεύτερο επίπεδο, η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ) δίνει τη δική της εικόνα από το «πεδίο». Αναφέρει ότι περίπου στις 09:00 σημειώθηκε ολική απώλεια των συχνοτήτων επικοινωνίας που χρησιμοποιεί το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών και Μακεδονίας (Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ.) και απώλεια κάποιων συχνοτήτων της Προσέγγισης Αθηνών.
Οι ελεγκτές, όπως τονίζουν, ενεργοποίησαν όλα τα διαθέσιμα εναλλακτικά μέσα για να διαχειριστούν με ασφάλεια τις πτήσεις που βρίσκονταν ήδη εντός FIR Αθηνών ή δεν μπορούσαν να αναδρομολογηθούν. Για λόγους ασφάλειας:
- ανεστάλησαν προσωρινά οι απογειώσεις από όλα τα ελληνικά αεροδρόμια για πτήσεις που επρόκειτο να εισέλθουν στο FIR Αθηνών,
- όπου ήταν δυνατόν, υπερπτήσεις αναδρομολογήθηκαν μέσω γειτονικών FIR,
- επιτεύχθηκε μερική επαναφορά με εφαρμογή όλων των προβλεπόμενων ευρωπαϊκών και διεθνών διαδικασιών ασφάλειας.
«Πρωτοφανές και απαράδεκτο» – και η αιχμή: παλαιότητα, συντήρηση, ευθύνη
Η Ένωση χαρακτηρίζει το περιστατικό ιδιαίτερα σοβαρό και πρωτοφανές για σύστημα Ελέγχου Εναέριας Κυκλοφορίας. Υπογραμμίζει ότι μέχρι την ώρα της ανακοίνωσής της δεν είχε υπάρξει επίσημη ανακοίνωση αιτίων ούτε χρονοδιάγραμμα πλήρους αποκατάστασης.
Και μετά έρχεται το “κατηγορώ”: παρόμοια περιστατικά, λένε, δεν είναι μεμονωμένα. Συνδέονται με τη χρόνια παλαιότητα και την ανεπαρκή συντήρηση του εξοπλισμού επικοινωνιών και επιτήρησης – ένα ζήτημα που, όπως σημειώνουν, έχουν θέσει επανειλημμένα. Η ευθύνη αποδίδεται ευθέως στη Διοίκηση της ΥΠΑ, με αναφορά σε χρόνια αδράνεια, κακή διαχείριση και λανθασμένες επιλογές.
Η Ένωση προσθέτει και ένα προηγούμενο που «καίει»: αντίστοιχο συμβάν τον Αύγουστο 2025 με απώλεια επικοινωνιών και εικόνας ραντάρ στον λόφο Μερέντα, χωρίς –όπως επισημαίνεται– επίσημη ανάληψη ευθύνης.
Τα αιτήματα: έρευνα με ΑΠΑ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ, επίσημη ενημέρωση, μέτρα μη επανάληψης
Οι ελεγκτές ζητούν:
- Άμεση διερεύνηση με συμμετοχή ΑΠΑ και ΕΟΔΑΣΑΑΜ ώστε να προσδιοριστούν τα ακριβή αίτια.
- Επίσημη ενημέρωση για τον χρόνο πλήρους αποκατάστασης και τα μέτρα που θα ληφθούν για να μην επαναληφθεί.
Επισημαίνουν επίσης ότι η επαναφορά της κυκλοφορίας σε ονομαστικά επίπεδα θα εξαρτηθεί από την πλήρη αποκατάσταση των συστημάτων, με την ασφάλεια να παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα.
Το συμπέρασμα: δύο αφηγήσεις, ένα ερώτημα-κλειδί
Η ΥΠΑ περιγράφει ένα συμβάν «θορύβου» που μοιάζει με μαζική παρεμβολή και κινητοποιεί ΟΤΕ, EUROCONTROL, ΕΕΤΤ και αεροσκάφος για έρευνα από αέρος. Οι ελεγκτές, από την άλλη, λένε ξεκάθαρα ότι το σημερινό δεν είναι κεραυνός εν αιθρία, αλλά σύμπτωμα ενός συστήματος που δουλεύει με εξοπλισμό παλαιό και ανεπαρκώς συντηρημένο.
Το κρίσιμο σημείο πλέον δεν είναι μόνο πότε θα «καθαρίσει» το FIR από τον θόρυβο. Είναι:
- τι προκάλεσε το φαινόμενο (και αν ήταν καθαρά εξωγενές ή βρήκε «αδύναμο σώμα» σε ευάλωτη υποδομή),
- ποιος το πιστοποιεί και με ποια διαδικασία,
- τι αλλάζει από αύριο, ώστε η επόμενη κρίση να μην ξαναβρεί τον ουρανό στα χειροκίνητα.
Γιατί στην εναέρια κυκλοφορία, το “θα δούμε” είναι ακριβό σπορ. Και το πληρώνει πάντα ο επιβάτης — με ώρες, χρήμα και εμπιστοσύνη.
--
Οι πληροφορίες για τις αφίξεις πτήσεων στο αεροδρόμιο της Αθήνας ΕΔΩ
Οι πληροφορίες για τις αναχωρήσεις πτήσεων από το αεροδρόμιο της Αθήνας ΕΔΩ
