Αφθώδης πυρετός στη Λέσβο: Τα 3 χιλιόμετρα, η «ατομική ευθύνη» και όσα ορίζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Σε μια περίοδο που η Λέσβος δοκιμάζεται από την εμφάνιση αφθώδους πυρετού, τα μέτρα απολύμανσης τίθενται στο επίκεντρο, όχι μόνο ως τεχνική παρέμβαση, αλλά ως κρίσιμος παράγοντας ανάσχεσης της διασποράς.
Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με επικεφαλής τον Περιφερειάρχη Κωνσταντίνο Μουτζούρη, προχώρησε στην εγκατάσταση συγκεκριμένων σημείων απολύμανσης οχημάτων, εντός της ζώνης προστασίας των τριών χιλιομέτρων από το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα, ενώ πραγματοποιήθηκαν και επιτόπιες επισκέψεις για την παρακολούθηση της λειτουργίας τους.
Στην ανακοίνωσή της, η Περιφέρεια ξεκαθαρίζει:
«Τα σημεία είναι εντός της ζώνης τριών χιλιομέτρων από το πρώτο κρούσμα που βρέθηκε, και στην παρούσα φάση αυτά είναι τα μοναδικά σημεία τα οποία βάσει πρωτοκόλλου προβλέπεται να γίνεται απολύμανση.»
Και προσθέτει:
«Τα ιδιωτικά μέσα απολύμανσης που χρησιμοποιούνται από κτηνοτρόφους και αγρότες σε άλλες περιοχές είναι στο πλαίσιο της ατομικής τους ευθύνης.»
Δύο φράσεις που, αν και περιγράφουν την επιχειρησιακή πραγματικότητα, ανοίγουν μια ευρύτερη συζήτηση για το πού τελειώνει το πρωτόκολλο και πού αρχίζει η ευθύνη.
Τι ορίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Η διαχείριση του αφθώδους πυρετού δεν αποτελεί τοπική επιλογή, αλλά υπάγεται σε αυστηρό ευρωπαϊκό πλαίσιο, και συγκεκριμένα στον Κανονισμό (ΕΕ) 2020/687, που ρυθμίζει τα μέτρα ελέγχου για σοβαρές μεταδοτικές ζωονόσους.
Σύμφωνα με τον κανονισμό:
- Θεσπίζεται ζώνη προστασίας τουλάχιστον 3 χιλιομέτρων γύρω από την εστία
- Θεσπίζεται ζώνη επιτήρησης τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων
- Εφαρμόζονται αυστηρά μέτρα, μεταξύ των οποίων και ο υποχρεωτικός καθαρισμός και απολύμανση μέσων μεταφοράς, εξοπλισμού και εγκαταστάσεων
Η ύπαρξη, λοιπόν, οργανωμένων σημείων απολύμανσης εντός της ζώνης των 3 χιλιομέτρων είναι απολύτως συμβατή με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού κανονισμού.
Εκεί όπου η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη είναι στη διατύπωση ότι τα συγκεκριμένα σημεία αποτελούν «τα μοναδικά» βάσει πρωτοκόλλου.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν περιορίζει την απολύμανση σε συγκεκριμένα checkpoints. Αντίθετα, επιβάλλει ένα ολοκληρωμένο σύστημα βιοασφάλειας, το οποίο περιλαμβάνει:
- Συνεχή απολύμανση οχημάτων που σχετίζονται με την παραγωγή
- Καθαρισμό και απολύμανση εξοπλισμού
- Έλεγχο πρόσβασης σε κτηνοτροφικές μονάδες
- Μέτρα υγιεινής για προσωπικό και επισκέπτες
Η απολύμανση, δηλαδή, δεν είναι σημειακή πράξη, αλλά καθημερινή υποχρέωση.
Η αναφορά της Περιφέρειας στην «ατομική ευθύνη» αντανακλά το γεγονός ότι εκτός της ζώνης των 3 χιλιομέτρων δεν έχουν αναπτυχθεί αντίστοιχες οργανωμένες υποδομές. Ωστόσο, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ευθύνη αυτή δεν είναι προαιρετική. Οι παραγωγοί υποχρεούνται να εφαρμόζουν μέτρα βιοασφάλειας, ενώ το κράτος έχει την ευθύνη εποπτείας και διασφάλισης της εφαρμογής τους. Έτσι, η «ατομική ευθύνη» δεν λειτουργεί ως εναλλακτική, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος ενός συνολικού μηχανισμού που, στην πράξη, φαίνεται να στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πρωτοβουλία των ίδιων των παραγωγών.
Η Λέσβος βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση που δεν συγχωρεί αστοχίες. Όπως αναφέρει κτηνίατρος με τεράστια εμπειρία " Τα σημεία απολύμανσης στα 3 χιλιόμετρα αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας, αλλά όχι τη μοναδική. Η πραγματική μάχη δίνεται καθημερινά, σε κάθε μονάδα, σε κάθε μετακίνηση, σε κάθε επαφή. Γιατί στον αφθώδη πυρετό, το όριο δεν το βάζει ο χάρτης. Το βάζει η πειθαρχία στα μέτρα"
