Η πολιτική των… πουλιών: Όταν τελειώνουν τα επιχειρήματα, αρχίζει η χυδαιότητα

Υπάρχει μια παράξενη ελληνική πολιτική ορνιθολογία: κάθε φορά που η πραγματικότητα γίνεται άβολη, κάποιο πουλί εμφανίζεται πρόθυμο να αναλάβει την ευθύνη. Άλλοτε κατηγορείται ότι έφερε μια αρρώστια από μακριά, άλλοτε επιστρατεύεται ως χυδαίο υποκατάστατο επιχειρήματος, λες και η δημόσια συζήτηση δεν μπορεί να σταθεί χωρίς φτερά, ράμφη και υπονοούμενα.

Ίσως το καταλληλότερο πτηνό γι’ αυτή την ιστορία να είναι ο κούκος. Στη φύση δεν φτιάχνει πάντα τη δική του φωλιά· αφήνει το αυγό του στη φωλιά κάποιου άλλου και αφήνει εκείνον να αναλάβει το βάρος. Είναι μια εντυπωσιακή βιολογική στρατηγική, αλλά όταν μεταφέρεται στην ανθρώπινη συμπεριφορά παύει να είναι φυσικό φαινόμενο και γίνεται μέθοδος: η ευθύνη αλλού, η δουλειά αλλού, η εξήγηση αλλού και, όταν έρθει η ώρα της λογοδοσίας, ένα αστείο χαμηλού επιπέδου για να αλλάξει η συζήτηση.

Το πρόβλημα δεν είναι η αγένεια ως προσωπικό ελάττωμα. Είναι η αντίληψη ότι μια γυναίκα που κάνει μια απολύτως θεμιτή ερώτηση μπορεί να αντιμετωπιστεί με σεξουαλικό υπονοούμενο, σαν να βρίσκεται απέναντι σε παρέα καφενείου και όχι σε συνομιλητή που οφείλει στοιχειώδη σεβασμό. Αυτή η συμπεριφορά δεν είναι «αντρίκια», δεν είναι αυθορμητισμός και δεν είναι χιούμορ. Είναι η παλιά, κουρασμένη εκδοχή μιας εξουσίας που, όταν δεν έχει καλή απάντηση, επιχειρεί να επιβληθεί με χυδαιότητα.

Και εδώ τα πραγματικά πουλιά αδικούνται κατάφωρα. Ο κούκος κάνει αυτό που του υπαγορεύει η φύση. Ο άνθρωπος όμως έχει γλώσσα, κρίση και επιλογή. Μπορεί να απαντήσει με στοιχεία, μπορεί να παραδεχθεί ότι κάτι δεν πήγε καλά, μπορεί να διαφωνήσει, μπορεί ακόμη και να θυμώσει. Εκεί που τελειώνει όμως η πολιτική αντιπαράθεση και αρχίζει το σεξιστικό υπονοούμενο, δεν υπάρχει ούτε εξυπνάδα ούτε «μαγκιά». Υπάρχει απλώς έλλειψη μέτρου.

Γι’ αυτό ίσως ήρθε η ώρα να απαλλάξουμε τα πουλιά από την πολιτική μας ζωή. Δεν φταίνε για κάθε αρρώστια που έρχεται από απέναντι, δεν φταίνε για τις ανεπάρκειες των ανθρώπων και, κυρίως, δεν φταίνε όταν κάποιος δεν μπορεί να κρατήσει μια δημόσια συζήτηση πάνω από τη ζώνη. Η φύση έχει αρκετά παράξενα πλάσματα. Για την ανθρώπινη ανοησία, όμως, δεν χρειάζεται να ψάχνουμε στον ουρανό.