Μήνυμα προέδρου ΠΕΔ Βορείου Αιγαίου επ’ ευκαιρία της 201ης επετείου μνήμης της καταστροφής των Ψαρών.
Προς κ. Βρατσάνο Κωνσταντίνο Δήμαρχο Ηρωικής Νήσου των Ψαρών.
Κύριε Δήμαρχε, κ.κ. Δημοτικοί Σύμβουλοι, αγαπητοί συμπατριώτες μας της Ηρωικής Νήσου των Ψαρών.
Στις σελίδες της ελληνικής ιστορίας, λίγες στιγμές προκαλούν τόσο βαθιά θλίψη αλλά και ακατάλυτη υπερηφάνεια όσο η καταστροφή των Ψαρών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία τον Ιούνιο του 1824.
Αυτό το μικρό νησί του Αιγαίου, στάθηκε σαν περήφανος φρουρός της λευτεριάς κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης. Αν και τελικά αφανίστηκε, η αντίστασή του απέναντι σε έναν πανίσχυρο εχθρό παραμένει διαχρονικό σύμβολο θυσίας και εθνικής αξιοπρέπειας.
Από απλή ψαράδικη κοινότητα, τα Ψαρά αναδείχθηκαν σε ναυτική δύναμη.
Με την έναρξη της Επανάστασης το 1821, ο στόλος τους αποτέλεσε βασικό πυλώνα του ναυτικού αγώνα. Μαζί με την Ύδρα και τις Σπέτσες, τα Ψαρά αμφισβήτησαν την παντοδυναμία του οθωμανικού στόλου, πραγματοποιώντας τολμηρές επιθέσεις με πυρπολικά, υπό τη γενναία ηγεσία ηρώων όπως ο Κωνσταντίνος Κανάρης. Οι πράξεις αυτές δεν ήταν απλώς στρατιωτικά εγχειρήματα – ήταν η κραυγή ενός λαού που διψούσε για ελευθερία.
Όμως, η ελευθερία απαιτεί συχνά σκληρό τίμημα. Στις 21 Ιουνίου 1824, μετά από χρόνια αγώνα, οι Οθωμανοί εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση στα Ψαρά. Παρά την αριθμητική και υλική τους μειονεξία, οι Ψαριανοί δεν λύγισαν. Ολόκληρες οικογένειες, πολεμιστές και παιδιά επέλεξαν την αντίσταση αντί για την παράδοση. Σε μια πράξη απόλυτης αυταπάρνησης, ο Αντώνης Βρατσάνος μαζί με μια ομάδα υπερασπιστών ταμπουρώθηκε στο μοναστήρι και ανατίναξε την πυριτιδαποθήκη, προτιμώντας τον θάνατο από τη σκλαβιά.
Το νησί ερημώθηκε, ο πληθυσμός του σφαγιάστηκε ή πουλήθηκε στα σκλαβοπάζαρα. Κι όμως, τα Ψαρά δεν χάθηκαν. Η πτώση τους συγκλόνισε την Ελλάδα και την Ευρώπη, ενισχύοντας την υποστήριξη στον αγώνα των Ελλήνων. Το νησί αναδείχθηκε σε σύμβολο μαρτυρίου και αντίστασης, αθάνατο μέσα από την ποίηση, όπως οι στίχοι του Διονυσίου Σολωμού:
«Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη
περπατώντας η Δόξα μονάχη
μελετά τα λαμπρά παλικάρια
και στην κόμη στεφάνι φορεί
γεναμένο από λίγα χορτάρια
που είχαν μείνει στην έρημη γη».
Σήμερα, 201 χρόνια μετά, θυμόμαστε όχι μόνο την καταστροφή, αλλά το μεγαλείο, την ενότητα και την άρνηση των Ψαριανών να γονατίσουν. Τα Ψαρά μας διδάσκουν πως ο πατριωτισμός δεν είναι απλώς αγάπη για την πατρίδα, είναι η απόφαση να την υπερασπιστείς, ακόμα και με τη ζωή σου.
Ας συνεχίσουν οι φλόγες που κατέκαψαν τα Ψαρά να φωτίζουν τον δρόμο της τιμής και της μνήμης. Γιατί στις καρδιές όλων των Ελλήνων, τα Ψαρά ζουν – όχι σαν ένα νησί, αλλά σαν αιώνιο σύμβολο της λευτεριάς και της αθάνατης ελληνικής ψυχής.
Ο Πρόεδρος
του Διοικητικού Συμβουλίου
της Π.Ε.Δ. Βορείου Αιγαίου
Βέρρος Ταξιάρχης
Δήμαρχος Δυτικής Λέσβου
