Ένα παιδί φιμώθηκε – και το σύστημα σιώπησε: ποιος προστατεύει τελικά τους μαθητές;
Δεν ήταν «μια κακή στιγμή». Δεν ήταν «ένα λάθος χειρισμού». Και σίγουρα δεν ήταν ένα περιστατικό που έπεσε από τον ουρανό. Το φιμωμένο παιδί στις Σέρρες δεν είναι απλώς ένα σοκαριστικό στιγμιότυπο βίας μέσα σε σχολική αίθουσα. Είναι το τελικό καμπανάκι ενός συστήματος που άκουγε χρόνια τον θόρυβο, αλλά έκανε πως δεν καταλάβαινε.
Η εκπαιδευτικός τέθηκε σε διαθεσιμότητα, ασκήθηκε έφεση, διατάχθηκε ΕΔΕ. Όλα τυπικά σωστά. Όλα όμως έγιναν μετά. Μετά την καταγγελία. Μετά τη σύλληψη. Μετά τη δημόσια κατακραυγή. Εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα: το ελληνικό κράτος δεν λειτουργεί προληπτικά. Λειτουργεί μόνο όταν εκτίθεται.
Γιατί εδώ δεν μιλάμε για ένα άγνωστο πρόσωπο. Μιλάμε για μια διευθύντρια σχολείου με βαρύ ιστορικό καταγγελιών, με γονείς που είχαν μιλήσει, με μαθητές που είχαν παραπονεθεί, με συναδέλφους που προσπαθούσαν να φύγουν για να μη συνεργαστούν μαζί της. Μιλάμε για παιδιά που άλλαξαν σχολείο για να σωθούν. Και παρ’ όλα αυτά, το σύστημα την κράτησε στη θέση της επί χρόνια.
Αυτό δεν είναι αμέλεια. Είναι θεσμική αποτυχία.
Η Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση δεν είναι απλός διαχειριστής χαρτιών. Έχει ευθύνη εποπτείας, ευθύνη ελέγχου, ευθύνη παρέμβασης. Όταν συσσωρεύονται ενδείξεις και δεν γίνεται τίποτα, τότε η ευθύνη μεταφέρεται αυτομάτως από το άτομο στον μηχανισμό. Δεν μπορείς να λες «δεν υπήρχε επίσημη καταγγελία», όταν το σχολείο αιμορραγεί σιωπηλά. Ο φόβος των παιδιών δεν πρωτοκολλείται εύκολα.
Ακόμα πιο άβολη είναι η στάση του Υπουργείου Παιδείας. Δηλώσεις περί «διερεύνησης» και «πλήρους εφαρμογής της νομοθεσίας» ακούγονται σωστές, αλλά είναι κενές όταν δεν συνοδεύονται από μια ειλικρινή παραδοχή: δεν υπάρχει λειτουργικός μηχανισμός έγκαιρης ανίχνευσης επικίνδυνων συμπεριφορών μέσα στα σχολεία. Δεν υπάρχει κουλτούρα πρόληψης. Υπάρχει μόνο διαχείριση κρίσης.
Και ύστερα έρχεται η σιωπή. Η σιωπή των συνδικαλιστικών οργάνων. Εκείνων που, δικαίως, σηκώνουν τείχη όταν θίγονται εργασιακά δικαιώματα, αλλά χαμηλώνουν τη φωνή όταν το πρόβλημα δεν χωρά εύκολα σε ανακοίνωση. Η υπεράσπιση του κλάδου δεν μπορεί να γίνεται με κλειστά μάτια απέναντι στην κακοποίηση. Όταν σωπαίνεις σε τέτοιες περιπτώσεις, δεν είσαι ουδέτερος. Παίρνεις θέση.
Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι και η εύκολη καταφυγή στο άλλοθι της ψυχικής ασθένειας. Αν υπήρχαν γνωστά και μακροχρόνια προβλήματα, τότε το ερώτημα δεν είναι «αν φταίει η ίδια». Το ερώτημα είναι πώς την άφησαν να διοικεί σχολείο και να έρχεται καθημερινά σε επαφή με παιδιά. Η ψυχική νόσος δεν στιγματίζεται. Η διοικητική αδιαφορία όμως καταδικάζεται.
Το παιδί αυτό θα προχωρήσει στη ζωή του με μια εικόνα χαραγμένη μέσα του: ότι μέσα σε μια τάξη, κανείς δεν το προστάτεψε εγκαίρως. Ότι οι μεγάλοι μίλησαν μόνο όταν άναψαν τα φώτα της δημοσιότητας. Αυτό είναι το πιο σκληρό μάθημα.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν θα ολοκληρωθεί η ΕΔΕ. Είναι αν το κράτος θα τολμήσει να κοιταχτεί στον καθρέφτη και να αναρωτηθεί πόσα ακόμα τέτοια περιστατικά δεν έφτασαν ποτέ στα δελτία ειδήσεων. Και αν, την επόμενη φορά, θα περιμένει ξανά να φιμωθεί ένα παιδί για να θυμηθεί τις ευθύνες του.
