Τέμπη: Γιατί οι συγκεντρώσεις του 2026 ήταν μικρότερες – Τι άλλαξε μέσα σε έναν χρόνο στην κοινωνία
Οι χθεσινές συγκεντρώσεις για την επέτειο της τραγωδίας των Τεμπών έστειλαν ένα διαφορετικό μήνυμα σε σχέση με πέρυσι. Παρότι πραγματοποιήθηκαν σε πολλές πόλεις της χώρας, η συμμετοχή ήταν αισθητά μικρότερη από εκείνη του 2025. (Μείωση έως και 90% της συμμετοχής όπως στην πόλη της Μυτιλήνης) Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική· αποτυπώνει μια βαθύτερη μετατόπιση στο κοινωνικό κλίμα.
Το 2025 η Ελλάδα βρισκόταν ακόμη μέσα στο κύμα του συλλογικού σοκ. Η υπόθεση των Τεμπών λειτουργούσε ως ανοιχτή πληγή και κάθε νέο στοιχείο πυροδοτούσε έντονη συγκίνηση. Εκείνες τις ημέρες είχε δημοσιοποιηθεί και το ηχητικό ντοκουμέντο από το μοιραίο τρένο, το οποίο επανέφερε με δραματικό τρόπο την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας. Οι φωνές των επιβατών που ζητούσαν βοήθεια λειτούργησαν ως καταλύτης. Δημιουργήθηκε ένα κλίμα βαθιάς συναισθηματικής φόρτισης που μεταφράστηκε σε μαζική παρουσία στους δρόμους και εκφράστηκε με το σύνθημα "Δεν έχω οξυγόνο".
Έναν χρόνο αργότερα, η κοινωνία βρίσκεται σε διαφορετικό σημείο. Το αρχικό σοκ έχει μετατραπεί σε μια πιο σύνθετη διαδικασία αποτίμησης. Η τραγωδία εξακολουθεί να προκαλεί οδύνη και να γεννά ερωτήματα, όμως η ένταση της στιγμής έχει υποχωρήσει. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η δημόσια κινητοποίηση συνήθως ακολουθεί έναν κύκλο: κορύφωση, σταδιακή εκτόνωση και τελικά μετατόπιση προς μια πιο ψύχραιμη συζήτηση.
Σημαντικό ρόλο φαίνεται να έπαιξε και η εξέλιξη ορισμένων αφηγήσεων που κυριάρχησαν την προηγούμενη περίοδο. Για μήνες μεγάλο μέρος της δημόσιας συζήτησης περιστρεφόταν γύρω από την πιθανότητα μεταφοράς επικίνδυνου φορτίου και τη θεωρία για το ξυλόλιο. Καθώς προχωρούσαν οι έρευνες και δεν προέκυπταν στοιχεία που να επιβεβαιώνουν πλήρως το σενάριο αυτό, ένα τμήμα της κοινής γνώμης άρχισε να αντιμετωπίζει με μεγαλύτερη επιφύλαξη όσα είχαν παρουσιαστεί με βεβαιότητα. Η αποδυνάμωση ενός τέτοιου κεντρικού αφηγήματος επηρεάζει αναπόφευκτα και τη δυναμική των κινητοποιήσεων.
Παράλληλα, υπάρχει και ο παράγοντας της κοινωνικής κόπωσης. Τα τελευταία χρόνια η ελληνική κοινωνία έχει περάσει από διαδοχικές κρίσεις – οικονομικές πιέσεις, φυσικές καταστροφές, διεθνείς εντάσεις. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ένταση που προκαλεί ένα γεγονός δύσκολα διατηρείται στο ίδιο επίπεδο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η οργή δεν εξαφανίζεται, αλλά μετατρέπεται σε μια πιο σιωπηλή δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς και στο πολιτικό σύστημα.
Ένα ακόμη στοιχείο που φαίνεται να επηρέασε το κλίμα είναι η αίσθηση πολιτικοποίησης της υπόθεσης. Όσο η δημόσια συζήτηση γύρω από τα Τέμπη εντάσσεται όλο και περισσότερο στο πεδίο της κομματικής αντιπαράθεσης, ένα μέρος της κοινωνίας αποστασιοποιείται από τις κινητοποιήσεις, θεωρώντας ότι το αρχικό μήνυμα αλλοιώνεται.
Σε αυτό το πλαίσιο συζητήθηκε έντονα και η στάση της πρώην προέδρου του συλλόγου συγγενών των θυμάτων, Μαρίας Καρυστιανού. Η πληροφορία ότι προετοιμάζει πολιτική κίνηση ή ενδεχομένως τη δημιουργία κόμματος προκάλεσε αντιδράσεις σε ένα τμήμα της κοινής γνώμης. Υπάρχουν πολίτες που θεώρησαν ότι μια τέτοια εξέλιξη μεταφέρει την υπόθεση από το πεδίο της δικαίωσης των θυμάτων στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η ενόχληση αυτή δεν είναι καθολική, αλλά φαίνεται να επηρέασε το κλίμα γύρω από τις φετινές κινητοποιήσεις.
Υπάρχει και ένας πιο ανθρώπινος παράγοντας: ο χρόνος μετασχηματίζει τη μνήμη. Στην αρχή κυριαρχεί το συναίσθημα, στη συνέχεια η ανάγκη για εξηγήσεις και τελικά η αναζήτηση δικαιοσύνης μέσα από θεσμικές διαδικασίες. Η μετάβαση αυτή δεν είναι αδιαφορία. Είναι η φυσική πορεία μιας κοινωνίας που προσπαθεί να επεξεργαστεί μια τραγωδία.
Οι μικρότερες συγκεντρώσεις του 2026 δεν σημαίνουν ότι το θέμα των Τεμπών έχει κλείσει στην κοινωνική συνείδηση. Αντίθετα, δείχνουν ότι περνά σε μια διαφορετική φάση. Η δημόσια ένταση μπορεί να μειώθηκε, όμως το αίτημα για αλήθεια και λογοδοσία παραμένει παρόν. Και συχνά, όταν η σκόνη της συγκίνησης καταλαγιάζει, τότε ξεκινά η πιο ουσιαστική συζήτηση.
