Αμνοερίφια από τη Λέσβο στην Ιορδανία; Το «παράθυρο» Καββαδά και το μεγάλο υγειονομικό εμπόδιο
Το ενδεχόμενο εξαγωγής αμνοεριφίων από τη Λέσβο προς την Ιορδανία άφησε ανοιχτό το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μέσω δηλώσεων του υφυπουργού Αθανάσιου Καββαδά, απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν μετά το πέρας σύσκεψης που πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, το θέμα βρίσκεται υπό εξέταση, χωρίς να αποκλείεται εκ των προτέρων η προοπτική εξαγωγών, εφόσον πληρούνται οι αναγκαίες προϋποθέσεις.
Η δήλωση έχει προφανή πολιτική και οικονομική σημασία. Σε μια περίοδο κατά την οποία η κτηνοτροφία της Λέσβου βρίσκεται υπό ασφυκτική πίεση από τον αφθώδη πυρετό, κάθε πιθανή διέξοδος για ζώα, προϊόντα και εισόδημα αποκτά ειδικό βάρος. Όμως το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το ζήτημα «εξετάζεται». Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορεί πράγματι να γίνει.
Και εκεί τα πράγματα γίνονται πολύ πιο δύσκολα.
Με τα σημερινά δεδομένα, η εξαγωγή ζωντανών αμνοεριφίων από τη Λέσβο προς την Ιορδανία δεν προκύπτει ως άμεσα εφαρμόσιμη λύση. Ο λόγος είναι ότι η Λέσβος βρίσκεται σε καθεστώς ειδικών περιοριστικών μέτρων λόγω αφθώδους πυρετού, με βάση τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το ενωσιακό πλαίσιο για την αντιμετώπιση ζωονόσων υψηλής μεταδοτικότητας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταγράψει ότι η Ελλάδα επιβεβαίωσε κρούσμα αφθώδους πυρετού στη Λέσβο στις 16 Μαρτίου 2026, με στέλεχος SAT1, και ότι ενεργοποιήθηκαν ζώνες προστασίας, επιτήρησης και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη, μαζί με περιορισμούς στις μετακινήσεις ευπαθών ζώων.
Το ακόμη πιο κρίσιμο σημείο βρίσκεται στην Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2026/820. Εκεί προβλέπεται ότι η Ελλάδα οφείλει να διασφαλίσει πως οι μετακινήσεις ζώων των ειδών που είναι ευπαθή στον αφθώδη πυρετό, από την περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη προς προορισμό εκτός αυτής, απαγορεύονται μέχρι τις ημερομηνίες που ορίζονται στο παράρτημα της απόφασης.
Σε απλά ελληνικά: όταν μια περιοχή βρίσκεται σε τέτοιο καθεστώς, τα ζωντανά αιγοπρόβατα δεν μπορούν απλώς να φορτωθούν και να φύγουν για εξωτερικό. Τα αμνοερίφια είναι ζώα ευπαθή στον αφθώδη πυρετό. Άρα, για όσο ισχύουν οι περιορισμοί, η μετακίνησή τους έξω από τη ζώνη δεν είναι μια απλή εμπορική πράξη, αλλά ζήτημα αυστηρής κτηνιατρικής νομιμότητας.
Το δεύτερο εμπόδιο είναι η ίδια η διαδικασία εξαγωγής προς τρίτη χώρα. Για να εξαχθούν ζωντανά ζώα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαιτείται επίσημη κτηνιατρική πιστοποίηση. Η ελληνική δημόσια πλατφόρμα gov.gr περιγράφει ειδικές διαδικασίες για εξαγωγικά πιστοποιητικά αγροτικών προϊόντων και ζώντων ζώων, μεταξύ των οποίων και κτηνιατρικά υγειονομικά πιστοποιητικά για εξαγωγή ζώων.
Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί μια πολιτική συνεννόηση ή μια εμπορική συμφωνία. Χρειάζεται επίσημος κτηνίατρος, επίσημη βεβαίωση, υγειονομικό πρωτόκολλο, έλεγχοι, ιχνηλασιμότητα και συμμόρφωση με τους όρους της χώρας εισαγωγής. Σε μια ενεργή ή πρόσφατη ζώνη αφθώδους, αυτή η πιστοποίηση γίνεται το μεγάλο σημείο τριβής.
Το τρίτο και καθοριστικό εμπόδιο είναι η ίδια η Ιορδανία. Ως χώρα εισαγωγής, έχει δικαίωμα να αποδεχθεί ή να απορρίψει ζωντανά ζώα με βάση την υγειονομική κατάσταση της χώρας ή της περιοχής προέλευσης. Συνήθως, χώρες που εισάγουν ζωντανά αιγοπρόβατα ζητούν αυστηρά veterinary health certificates, προέλευση από απαλλαγμένες περιοχές, καραντίνα, εργαστηριακούς ελέγχους και επιβεβαίωση ότι δεν υπάρχει κίνδυνος εισαγωγής νοσήματος.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι θεωρητικό. Είναι απολύτως πρακτικό: ποια αρμόδια αρχή θα πιστοποιήσει ότι ζώα από τη Λέσβο μπορούν να εξαχθούν με ασφάλεια, ενώ το νησί έχει τεθεί σε ειδικό καθεστώς λόγω αφθώδους; Και ποια χώρα εισαγωγής θα αποδεχθεί τέτοιο φορτίο χωρίς εξαιρετικά αυστηρές εγγυήσεις;
Η δυσκολία φαίνεται και από τις αντιδράσεις άλλων χωρών. Μετά την επιβεβαίωση αφθώδους στην Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε περιορισμούς σε εισαγωγές ζώντων μηρυκαστικών και άλλων ευπαθών κατηγοριών από την Ελλάδα, ακριβώς λόγω του κινδύνου μετάδοσης. Δεν πρόκειται για την Ιορδανία, αλλά αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν οι αγορές και οι υγειονομικές αρχές όταν εμφανίζεται αφθώδης πυρετός.
Το Υπουργείο μπορεί πράγματι να εξετάζει το σενάριο. Μπορεί να διερευνά εάν υπάρχει κάποια ειδική λύση, κάποιο διμερές πρωτόκολλο, κάποια δυνατότητα ελεγχόμενης εξαγωγής σε βάθος χρόνου. Όμως, με βάση τα σημερινά ευρωπαϊκά μέτρα, η εξαγωγή ζωντανών αμνοεριφίων από τη Λέσβο προς την Ιορδανία δεν φαίνεται να είναι άμεσα δυνατή.
Για να γίνει, θα έπρεπε να συντρέξουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις: να λήξουν ή να τροποποιηθούν οι περιορισμοί μετακίνησης, να υπάρξει καθαρό κτηνιατρικό πρωτόκολλο, να ελεγχθούν και να πιστοποιηθούν συγκεκριμένες εκτροφές, να δοθεί επίσημο εξαγωγικό πιστοποιητικό και να αποδεχθεί η Ιορδανία τα ζώα με τους όρους που θα θέσει η δική της αρμόδια αρχή.
Μέχρι τότε, η συζήτηση παραμένει περισσότερο πολιτικό «παράθυρο» παρά έτοιμος εμπορικός διάδρομος. Και για τους κτηνοτρόφους της Λέσβου, που δεν έχουν ανάγκη από αόριστες υποσχέσεις αλλά από εφαρμόσιμες λύσεις, αυτή η διάκριση έχει τεράστια σημασία.
Διότι άλλο είναι να ειπωθεί ότι «το εξετάζουμε» και άλλο να μπορεί, αύριο το πρωί, να φύγει νόμιμα και υγειονομικά πιστοποιημένο φορτίο ζώντων αμνοεριφίων από τη Λέσβο προς την Ιορδανία.
Σήμερα, με τα μέτρα που ισχύουν, αυτό δεν φαίνεται ρεαλιστικό. Και αν υπάρχει διαφορετική τεχνική διαδρομή, το Υπουργείο οφείλει να την παρουσιάσει καθαρά: με ποιο πρωτόκολλο, με ποια πιστοποίηση, με ποια αποδοχή από την Ιορδανία και με ποια συμβατότητα προς τις ευρωπαϊκές αποφάσεις για τον αφθώδη πυρετό.
Μέχρι να απαντηθούν αυτά, η υπόθεση των εξαγωγών προς Ιορδανία παραμένει μια ενδιαφέρουσα πολιτική δήλωση, αλλά όχι ακόμη πραγματική λύση για τη λεσβιακή κτηνοτροφία.
