Ο Μιχάλης Λημναίος γράφει για τις πυρκαγιές του καλοκαιριού και θέτει έναν ουσιαστικό προβληματισμό: οι καθαρισμοί των ξερών χόρτων κατά μήκος των δρόμων μειώνουν πράγματι τον κίνδυνο ή αφήνουν πίσω τους εύφλεκτη ύλη, δημιουργώντας απλώς την εικόνα της πρόληψης;
Γράφει ο Μιχάλης Λημναίος
ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ, ή αλλιώς ΓΙΑΝΓΚΙΝΙΑ…
Στην καρδιά του καλοκαιριού τούτες τις μέρες. Καύσωνες, μικροί και μεγάλοι, που μάθαμε να ζούμε μ’ αυτούς. Ευτυχώς και η τεχνολογία, αλλά και ο σύγχρονος τρόπος ζωής, για πολλούς από εμάς, προσφέρει τις δυνατότητες εκείνες, για την αντιμετώπιση τέτοιων ακραίων καιρικών φαινομένων.
Όμως ένα άλλο φαινόμενο, συμβατό κι αυτό με την εποχή του καλοκαιριού, πάντα ήταν και συνεχίζει να είναι, οι πυρκαγιές.
Μόνο που σε άλλες, παλαιότερες εποχές το φαινόμενο αυτό είχε διαφορετικά χαρακτηριστικά. Πολλές από τις πυρκαγιές ήταν αποτέλεσμα εμπρησμών.
Πρώτα σε βοσκήσιμες εκτάσεις. Όπου, με ελαφριά συνείδηση, άνετα και χωρίς τύψεις, οι αιγοβοσκοί και κάτοχοι κοπαδιών προβάτων, έβαζαν εσκεμμένα φωτιές, για αποψίλωση των βοσκοτόπων από άχρηστη ποώδη βλάστηση (αστιβιές, κλπ). Με σκοπό να εξασφαλίσουν χλόη για τα ποίμνιά τους το φθινόπωρο με τις βροχές.
Ύστερα ήρθαν οι εμπρηστές (ακόμα πιο κακόβουλοι τούτοι), που, χωρίς την παραμικρή αιδώ, και εκτελώντας εντολές των αφεντικών τους, δημιουργούσαν εστίες φωτιάς σε δασώδεις εκτάσεις. Με σκοπό την πρόκληση πυρκαγιών, για την δημιουργία οικοπεδοποιήσιμων εκτάσεων. Τέτοιων πυρκαγιών, που η φύση και μορφή των εδαφών, σε συνδυασμό με ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, γινόταν πολύ δύσκολες στην αντιμετώπιση τους.
Όμως, με την πάροδο του χρόνου, η Πολιτεία, με νομοθετήματα και διάφορες σχετικές διατάξεις, κατάφερε να περιορίσει τα παραπάνω φαινόμενα στην εκδήλωση τους . Αλλά και με την ανάπτυξη των πυροσβεστικών εργαλείων (πυροσβεστικά αεροπλάνα, κλπ) να καταφέρνει να ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τις πυρκαγιές στην γιγάντωσή τους.
Ακούμε και καθημερινές εκκλήσεις και προτροπές στα ηλεκτρονικά μέσα ενημέρωσης, για την πρόληψη των πυρκαγιών. Όπως αποφυγή εκτέλεσης θερμών εργασιών στην ύπαιθρο, διατήρηση των χώρων καθαρών από καύσιμες ύλες, κλπ.
Αλλά και άλλες πρόσφορες ενέργειες, με σκοπό την πρόληψη. Μία από τέτοιες ενέργειες της Πολιτείας, είναι και η αφορμή για το γραφτό μου τούτο.
Βλέπουμε, όσοι κινούμαστε στο κεντρικό οδικό δίκτυο του νησιού, αλλά και σε άλλες , δευτερεύουσες οδικές αρτηρίες, κάμποσους εργάτες, με μηχανοκίνητα χορτοκοπτικά, να ξυρίζουν, δεξιά και αριστερά των δρόμων, τις ξεραμένες χορτονομές. Σε πλάτος, όσο το επιτρέπουν οι τοπικές συνθήκες, αλλά όχι μεγαλύτερο από ένα ή δύο μέτρα.
Όσον αφορά τους εργάτες, που βλέπουμε να εργάζονται κάτω από τον καυτό ήλιο του καλοκαιριού, στην προσπάθεια τους να εξασφαλίσουν ένα μεροκάματο για τις οικογένειες τους, μόνο θαυμασμό μπορούμε να νιώσουμε.
Για την αποτελεσματικότητα όμως, του έργου αυτού, δεν ξέρω, αλλά έχω τις αντιρρήσεις μου.
Ο σκοπός αυτού που γίνεται, όπως φαντάζεται ο καθένας μας, είναι να αποτρέψει την εκδήλωση φωτιάς από κάποιο αναμμένο τσιγάρο, που πέταξε στο οδόστρωμα από το αυτοκίνητο κάποιος ασυνείδητος. Και που αυτό,για κάποιο λόγο, μεταφέρθηκε εκτός του δρόμου, στην διπλανή ξερή βλάστηση.
Σωστό και λογικό θα ήταν αυτό, αν ο καθαρισμός των ξερών χόρτων ήταν ολοκληρωτικός. Και να βλέπαμε άκαυστη γη. Στην προκειμένη περίπτωση, μετά το κόψιμο και την απομάκρυνση των καλαμιών, παραμένει ένα στρώμα εύφλεκτης ύλης, με πάχος πέντε με δέκα εκατοστά. Και τούτο, επειδή αυτό το αποτέλεσμα δίνει η λειτουργία του χορτοκοπτικού. Άσε που, από την λειτουργία αυτή, το στρώμα της χορτονομής που μένει, εμπλουτίζεται με μικρά κομμάτια καλαμιών, με συνέπεια να αυξάνεται η πυκνότητα των χόρτων, και κατά συνέπεια της καύσιμης ύλης.
Έτσι, ένα αναμμένο τσιγάρο που θα βρεθεί στην μάζα αυτή των ξερών χόρτων, πολύ εύκολα μπορεί να γίνει μικρή εστία φωτιάς. Χωρίς βέβαια να λειτουργήσει αποτρεπτικά αυτό το κομμάτι της χορτονομής που κόπηκε και απομακρύνθηκε. Και σε ένα λεπτό μέσα, προτού να το πάρει χαμπάρι κανένας, να μεταδοθεί στο διπλανό χωράφι ή στο δάσος. Οπότε τότε, «τρεχάτε ποδαράκια μου…», όπως λέει και η σοφή παροιμία.
Βέβαια θα μπορούσα να αναφέρω και την άλλη, περισσότερο ακραία περίπτωση: με το κούρεμα των ξερών χόρτων, να εμφανιστεί ο πάτος από ένα σπασμένο μπουκάλι, και να λειτουργήσει σαν συγκεντρωτικός φακός στις ακτίνες του ήλιου, δημιουργώντας φωτιά από το πουθενά… Κι όσον αφορά την ύπαρξη παντοειδών σκουπιδιών στις άκρες των δρόμων, ε, δεν μπορούμε να είμαστε περήφανοι για την σχετική παιδεία μας…
Εδώ θα μου πείτε, τι πας και σκέφτεσαι βρε άνθρωπε…
Πάντως, πιστεύω, προβλημάτισα μερικούς για την αναποτελεσματικότητα της μεθόδου που εφαρμόζεται.
Κι αν με ρωτήσετε τι θα πρότεινα εγώ, θάλεγα το καθάρισμα της επίμαχης και επικίνδυνης ζώνης να γίνεται μέχρι το έδαφος. Τα άλλα είναι χαμένα λεφτά… «Κουριψιές», που λένε και στο χωριό μου…
Παρ’ όλα αυτά να ευχηθώ καλό υπόλοιπο καλοκαιριού. Με όσο το δυνατόν λιγότερες πυρκαγιές στον τόπο μας. Αλλά και παντού στον κόσμο. Και για τούτο ας κάνει ότι μπορεί ο καθένας μας …
Γεννήθηκε στην Αγία Παρασκευή Λέσβου. Αποφοίτησε από τη Σχολή Μηχανολόγων-Ηλεκτρολόγων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.
Εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα, σε βιομηχανίες, όπως και στην εκτέλεση έργων.Συνταξιοδοτήθηκε όταν εργαζόταν στον ΟΤΕ, που στα τελευταία χρόνια είχε τη θέση του Προϊσταμένου των Τεχνικών Υπηρεσιών του Οργανισμού στον Νομό Λέσβου.
Υπηρέτησε την τοπική Αυτοδιοίκηση για οκτώ χρόνια.Φανατικός θιασώτης της παράδοσης της πατρίδας του, συμμετείχε, θεσμικά ή εξωθεσμικά, σε πολιτιστικούς και λαογραφικούς συλλόγους.Είναι παντρεμένος με τη δασκάλα Γαρυφαλάνθη (Ανθή) Κομνηνάκα και έχουν δύο δίδυμους γιούς.
