Η Μυτιλήνη στο επίκεντρο της διεθνούς ιστορικής έρευνας – Μεγάλο συνέδριο για Οθωμανική Αυτοκρατορία και Μεσόγειο
Η Μυτιλήνη στο επίκεντρο της διεθνούς ιστορικής έρευνας – Μεγάλο συνέδριο για Οθωμανική Αυτοκρατορία και Μεσόγειο
Για δύο ημέρες η Μυτιλήνη μπαίνει στον διεθνή χάρτη της ιστορικής έρευνας, φιλοξενώντας επιστήμονες που μελετούν μία από τις πιο ταραχώδεις και καθοριστικές περιόδους της ιστορίας της Μεσογείου.
Στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου 2026, το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου φιλοξενεί στη Μυτιλήνη το 4ο Συνέδριο Early Modern Ottoman Studies (EMOS Conference IV), μία διεθνή επιστημονική διοργάνωση με αντικείμενο τις αλληλένδετες ιστορίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της ευρύτερης Μεσογείου από τον 14ο έως τον 18ο αιώνα.
Ο τίτλος του φετινού συνεδρίου είναι «Entangled Histories in/of the Mediterranean: Ottoman and Wider Perspectives, 14th–18th Centuries», δηλαδή «Αλληλένδετες Ιστορίες στη και της Μεσογείου: Οθωμανικές και ευρύτερες προσεγγίσεις, 14ος–18ος αιώνας».
Και μόνο η επιλογή της Μυτιλήνης ως τόπου διεξαγωγής έχει ιδιαίτερο συμβολισμό.
Η Λέσβος βρίσκεται για αιώνες πάνω σε έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς διαύλους επικοινωνίας ανάμεσα στη Μικρά Ασία, το Αιγαίο και την υπόλοιπη Μεσόγειο. Τώρα, αυτή ακριβώς η γεωγραφική και ιστορική θέση γίνεται το σκηνικό μιας διεθνούς συζήτησης για πολέμους, εμπορικά δίκτυα, ανθρώπινες μετακινήσεις, πολιτική εξουσία και τις σχέσεις μεταξύ διαφορετικών κόσμων.
Η Μεσόγειος όχι ως σύνορο, αλλά ως πεδίο σύγκρουσης και επικοινωνίας
Οι διοργανωτές επιχειρούν να δουν τη Μεσόγειο όχι απλώς ως ένα γεωγραφικό όριο ανάμεσα σε αυτοκρατορίες και πολιτισμούς, αλλά ως έναν χώρο όπου άνθρωποι, οικονομίες, ιδέες και εξουσίες συναντήθηκαν, συνεργάστηκαν αλλά και συγκρούστηκαν.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η θέση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέσα σε αυτό το πυκνό δίκτυο σχέσεων, από τον 14ο μέχρι τον 18ο αιώνα.
Η επιστημονική θεματολογία περιλαμβάνει ζητήματα πολιτικής, πολέμου, διαμεσολαβητών και δικτύων ανταλλαγών, ενώ οι ερευνητές καλούνται να συνδυάσουν οθωμανικές πηγές με τεκμήρια και προσεγγίσεις από άλλους χώρους της Μεσογείου, όπως τη Βενετία, την Ισπανία, τη Γαλλία και τη Βόρεια Αφρική.
Με άλλα λόγια, το συνέδριο επιχειρεί να φύγει από την παλιά λογική της ιστορίας που εξετάζει κάθε αυτοκρατορία ή κράτος μέσα σε ένα «κλειστό κουτί» και να δει τι πραγματικά συνέβαινε όταν όλοι αυτοί οι κόσμοι συναντιούνταν.
Από το 2023 μέχρι τη Μυτιλήνη
Η σειρά συνεδρίων Early Modern Ottoman Studies ξεκίνησε το 2023 με στόχο να δημιουργήσει μία ευρεία διεθνή κοινότητα επιστημόνων γύρω από τη μελέτη της πρώιμης νεότερης οθωμανικής ιστορίας.
Μετά τα γενικά συνέδρια του 2023 και του 2025 και μία θεματική διοργάνωση για την οικονομική ιστορία το 2024, η τέταρτη συνάντηση του θεσμού φιλοξενείται φέτος στη Μυτιλήνη και επικεντρώνεται στις Οθωμανικές και Μεσογειακές Σπουδές.
Η διοργάνωση έχει ήδη καταγραφεί σε διεθνή ακαδημαϊκά δίκτυα και πανεπιστημιακές πλατφόρμες ως διεθνές επιστημονικό συνέδριο στη Μυτιλήνη, γεγονός που ενισχύει την εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου Αιγαίου και της ίδιας της πόλης.
Για τη Λέσβο, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στο γεγονός ότι ακόμη ένα πανεπιστημιακό συνέδριο πραγματοποιείται στο νησί.
Η θεματολογία αγγίζει άμεσα το ιστορικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν επί αιώνες η Λέσβος και το βορειοανατολικό Αιγαίο.
Οι σχέσεις των νησιών με τη Μικρά Ασία, οι εμπορικοί δρόμοι, οι μετακινήσεις πληθυσμών, οι οικονομικές δραστηριότητες και οι πολιτικές ανακατατάξεις στη Μεσόγειο αποτελούν κομμάτια μιας ιστορίας που άφησε βαθύ αποτύπωμα και στη Λέσβο.
Και ίσως γι' αυτό η επιλογή της Μυτιλήνης για μία διοργάνωση με θέμα τις «αλληλένδετες ιστορίες» της Μεσογείου δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο ταιριαστή.
Στις 11 και 12 Σεπτεμβρίου, λοιπόν, το βλέμμα ιστορικών και ερευνητών στρέφεται στη Μυτιλήνη.
Για δύο ημέρες, η πόλη που βρίσκεται εδώ και αιώνες απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές γίνεται τόπος όπου η Μεσόγειος θα ξαναδιαβαστεί μέσα από τα αρχεία, τις συγκρούσεις, τις ανταλλαγές και τις ιστορίες που ένωσαν – και χώρισαν – λαούς και αυτοκρατορίες.
