Πανελλαδικές: Σήμερα οι βαθμοί — Ας μην κάνουμε για άλλη μια χρονιά τα παιδιά βιτρίνα επιτυχίας
Σήμερα, Πέμπτη 25 Ιουνίου 2026, μετά τη 1 το μεσημέρι, ανακοινώνονται οι βαθμολογίες των Πανελλαδικών Εξετάσεων για τους υποψηφίους των ΓΕΛ και των ΕΠΑΛ, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας. Οι βαθμοί θα αναρτηθούν στα σχολεία μόνο με τον κωδικό κάθε υποψηφίου, ενώ θα είναι διαθέσιμοι και ηλεκτρονικά μέσω της ειδικής πλατφόρμας του Υπουργείου. Όσοι είχαν δηλώσει κινητό τηλέφωνο θα ενημερωθούν και με SMS.
Είναι μια μέρα μεγάλης αγωνίας για χιλιάδες οικογένειες. Περίπου 100.000 υποψήφιοι μπήκαν φέτος στη διαδικασία των Πανελλαδικών, διεκδικώντας μία από τις 68.788 θέσεις στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Πίσω από αυτούς τους αριθμούς, όμως, δεν υπάρχουν απλώς στατιστικά. Υπάρχουν παιδιά. Υπάρχουν σπίτια που ξενύχτησαν. Υπάρχουν γονείς που κράτησαν την αγωνία τους όσο μπορούσαν. Υπάρχουν καθηγητές, φροντιστήρια, θυσίες, προσδοκίες, φόβοι.
Και από σήμερα θα αρχίσει πάλι το γνωστό τελετουργικό. Οι πρώτοι. Οι άριστοι. Οι φωτογραφίες. Τα αφιερώματα. Οι δηλώσεις των παιδιών που «έσκισαν». Οι οικογενειακές ιστορίες επιτυχίας. Τα μεγάλα χαμόγελα. Οι τίτλοι που ψάχνουν πρόσωπα για να προσωποποιήσουν τη νίκη.
Δεν είναι λάθος να χαρεί ένα παιδί που πέτυχε. Δεν είναι λάθος να καμαρώσει μια οικογένεια. Δεν είναι λάθος να αναγνωριστεί ο κόπος. Το λάθος αρχίζει όταν η κοινωνία μετατρέπει την επιτυχία ενός 18χρονου παιδιού σε δημόσια βιτρίνα. Όταν ο βαθμός παύει να είναι αποτέλεσμα μιας εξεταστικής διαδικασίας και γίνεται κοινωνικό θέαμα. Όταν το παιδί δεν παρουσιάζεται ως νέος άνθρωπος με όνειρα, αγωνίες και άγνωστο μέλλον, αλλά ως «πρωταθλητής» μιας στιγμής.
Αυτή είναι η λεπτή γραμμή που συχνά περνάμε χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Οι Πανελλαδικές είναι ένα κρίσιμο σύστημα επιλογής. Δεν είναι όμως σύστημα αποτίμησης ανθρώπινης αξίας. Ο βαθμός δείχνει πώς έγραψε ένας υποψήφιος σε συγκεκριμένα μαθήματα, συγκεκριμένες ώρες, κάτω από συγκεκριμένη πίεση. Δεν δείχνει ποιος είναι. Δεν δείχνει τι θα γίνει. Δεν δείχνει αν θα ευτυχήσει, αν θα δημιουργήσει, αν θα προσφέρει, αν θα σταθεί όρθιος στις δυσκολίες.
Και αυτό είναι ίσως το πιο τίμιο που οφείλουμε να πούμε σήμερα.
Γιατί κάθε χρόνο η δημόσια συζήτηση γέρνει μονόπαντα προς την κορυφή. Προς εκείνους που έγραψαν 18, 19, 20. Προς τους λίγους που θα σηκώσουν, άθελά τους πολλές φορές, το βάρος της συλλογικής ανάγκης για «καλές ειδήσεις». Όμως το πραγματικό κοινωνικό ρεπορτάζ δεν βρίσκεται μόνο εκεί. Βρίσκεται και στο παιδί που δεν έπιασε τη σχολή που ήθελε. Στο παιδί που προσπάθησε αλλά λύγισε. Στο παιδί που έγραψε λιγότερο και σήμερα νιώθει ότι απογοήτευσε τους πάντες. Στο παιδί που δεν θα του ζητήσει κανείς φωτογραφία, δήλωση, ιστορία επιτυχίας.
Εκεί είναι η ευθύνη μας.
Η διεθνής συζήτηση για την εκπαίδευση δεν αντιμετωπίζει πια την εξεταστική πίεση ως κάτι αθώο ή δευτερεύον. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει καταγράψει αύξηση της σχολικής πίεσης στους εφήβους στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, με ιδιαίτερη επιβάρυνση στα κορίτσια, ενώ σε νεότερη έκθεσή του σημειώνει ότι ένα στα επτά παιδιά και έφηβοι στην ευρωπαϊκή περιοχή ζει με κάποια κατάσταση ψυχικής υγείας.
Δεν χρειάζεται να κάνουμε δραματοποιήσεις. Χρειάζεται όμως να μην κάνουμε πως δεν βλέπουμε. Οι εξετάσεις δεν είναι απλώς ένα εκπαιδευτικό φίλτρο. Για πολλούς εφήβους είναι μια περίοδος έντονης ψυχολογικής πίεσης, συχνά φορτισμένη με οικογενειακές προσδοκίες, οικονομικές θυσίες και κοινωνική σύγκριση. Πρόσφατη διεθνής μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Child & Adolescent Health συνέδεσε την αυξημένη ακαδημαϊκή πίεση στην εφηβεία με υψηλότερο κίνδυνο προβλημάτων ψυχικής υγείας στα επόμενα χρόνια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταργήσουμε την προσπάθεια. Ούτε ότι πρέπει να εξισώσουμε την επιτυχία με την αποτυχία. Αυτά είναι εύκολες κουβέντες και δεν βοηθούν κανέναν. Η προσπάθεια έχει αξία. Η αριστεία έχει αξία. Η πειθαρχία, η μελέτη, η επιμονή, η αντοχή έχουν αξία.
Αλλά άλλο η αναγνώριση της προσπάθειας και άλλο η αποθέωση του βαθμού.
Σήμερα, η χώρα θα κοιτάξει πίνακες, μόρια και πιθανές βάσεις. Λογικό. Έτσι λειτουργεί το σύστημα. Όμως η κοινωνία οφείλει να κοιτάξει και κάτι βαθύτερο: πώς μιλά στα παιδιά της όταν αυτά βρίσκονται μπροστά στην πρώτη μεγάλη δημόσια αξιολόγηση της ζωής τους.
Τους λέμε ότι τα αγαπάμε μόνο όταν πετυχαίνουν;
Τους λέμε ότι αξίζουν μόνο όταν διακρίνονται;
Τους λέμε ότι η ζωή είναι ένας ατελείωτος διαγωνισμός προβολής;
Ή τους μαθαίνουμε ότι η επιτυχία είναι σημαντική, αλλά δεν είναι η μόνη γλώσσα με την οποία μιλά η ζωή;
Το πιο ουσιαστικό ρεπορτάζ, βέβαια, δεν θα γραφτεί σήμερα. Θα γραφτεί μετά από χρόνια. Όταν θα δούμε πού πήγαν όλα αυτά τα παιδιά. Οι αριστούχοι. Οι μέτριοι. Οι απογοητευμένοι. Οι αθόρυβοι. Εκείνοι που πέρασαν πρώτοι και άλλαξαν δρόμο. Εκείνοι που δεν πέρασαν εκεί που ήθελαν και τελικά βρήκαν αλλού τον εαυτό τους. Εκείνοι που άργησαν να ανθίσουν, αλλά άνθισαν γερά.
Αυτό είναι το ρεπορτάζ της ζωής. Όχι η φωτογραφία της στιγμής.
Διότι η ζωή δεν βαθμολογεί όπως οι Πανελλαδικές. Δεν δίνει πάντα θέματα εντός ύλης. Δεν έχει πάντα καθαρή εκφώνηση. Δεν έχει πάντα μία σωστή απάντηση. Θέλει γνώση, αλλά θέλει και χαρακτήρα. Θέλει πτυχία, αλλά θέλει και αντοχές. Θέλει φιλοδοξία, αλλά θέλει και μέτρο. Θέλει ταλέντο, αλλά θέλει και ψυχή.
Γι’ αυτό σήμερα χρειάζεται ψυχραιμία. Χρειάζεται σεβασμός. Χρειάζεται να χαρούμε με όσους πέτυχαν, χωρίς να κάνουμε τους υπόλοιπους να αισθανθούν αόρατοι. Να χειροκροτήσουμε τους αριστούχους, χωρίς να στήσουμε καλλιστεία βαθμών. Να πούμε μπράβο στα παιδιά που τα κατάφεραν, αλλά και ένα εξίσου καθαρό «προχώρα» σε εκείνα που δεν πήραν το αποτέλεσμα που περίμεναν.
Γιατί κανένα παιδί δεν τελειώνει σήμερα.
Κανένα μέλλον δεν κλείνει οριστικά σε έναν πίνακα βαθμολογίας.
Καμία ανθρώπινη αξία δεν χωρά σε τέσσερα μαθήματα και έναν κωδικό υποψηφίου.
Καλή επιτυχία, λοιπόν, σε κάθε παιδί.
Όχι μόνο στις Πανελλαδικές.
Κυρίως στη ζωή.
«Αυτό που κάνει ένα παιδί χαρισματικό και ταλαντούχο δεν είναι πάντα οι καλοί βαθμοί στο σχολείο, αλλά ένας διαφορετικός τρόπος να βλέπει τον κόσμο και να μαθαίνει.»
— Chuck Grassley
