Πανεπιστήμιο Αιγαίου: Ανακλήθηκαν οι «Σπουδές Φύλου» στη Μυτιλήνη – Τυπικό λάθος ή πολιτική νίκη;
Πανεπιστήμιο Αιγαίου: Ανακλήθηκαν οι «Σπουδές Φύλου» στη Μυτιλήνη – Τυπικό λάθος ή πολιτική νίκη;
Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αιγαίου ανακάλεσε την απόφαση ίδρυσης του νέου Προγράμματος Προπτυχιακών Σπουδών με τίτλο «Σπουδές Φύλου», που επρόκειτο να λειτουργήσει στη Μυτιλήνη, στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας. Η ανάκληση δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 3808/29.06.2026 και αφορά τόσο την απόφαση ίδρυσης του προγράμματος όσο και τον κανονισμό λειτουργίας του.
Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι το εξής: από τα επίσημα έγγραφα δεν προκύπτει ότι το πρόγραμμα απορρίφθηκε για το επιστημονικό του περιεχόμενο. Το ΦΕΚ μιλά για «εκ παραδρομής» έκδοση των αποφάσεων, επειδή είχε ληφθεί υπόψη σχέδιο έκθεσης πιστοποίησης της ΕΘΑΑΕ, σύμφωνα με το οποίο το πρόγραμμα είχε κριθεί «πλήρως συμμορφούμενο», χωρίς όμως να έχει εκδοθεί ακόμη η τελική απαιτούμενη απόφαση της Αρχής. Με απλά λόγια: το Πανεπιστήμιο πάτησε γκάζι πριν ανάψει επίσημα το πράσινο φως.
Το πρόγραμμα είχε αρχικά ιδρυθεί με απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 2860/22.05.2026 και προβλεπόταν να λειτουργήσει από το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027 ως νέο πρόγραμμα σπουδών πρώτου κύκλου, απονέμοντας πτυχίο στις «Σπουδές Φύλου». Στην ίδια απόφαση περιγραφόταν ως διεπιστημονικό πρόγραμμα, με αντικείμενο τη μελέτη του φύλου, των έμφυλων σχέσεων και των κοινωνικών ανισοτήτων.
Ο Πρύτανης: «Ήταν δικό μας τυπικό λάθος»
Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου, Καθηγητής Δημήτρης Παπαγεωργίου μιλώντας στο protothema.gr , διευκρίνισε ότι η ανάκληση δεν συνιστά απόρριψη του προγράμματος ούτε από την πολιτεία ούτε από την ΕΘΑΑΕ. Όπως ανέφερε, πρόκειται για διοικητικό λάθος του Ιδρύματος, καθώς οι υπηρεσίες προχώρησαν πρόωρα στη δημοσίευση πριν εκδοθεί η τελική απόφαση της Εθνικής Αρχής Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εφόσον η τελική γνωμοδότηση της ΕΘΑΑΕ είναι θετική, το πρόγραμμα θα αποσταλεί εκ νέου για δημοσίευση σε ΦΕΚ. Ωστόσο, ακόμη και στην καλύτερη περίπτωση, η λειτουργία του μετατίθεται πιθανότατα για τον Σεπτέμβριο του 2027. Αν η ΕΘΑΑΕ δεν εγκρίνει τελικά το πρόγραμμα, τότε αυτό δεν θα υλοποιηθεί.
Η ΝΙΚΗ επιχειρεί να το εμφανίσει ως δική της νίκη
Στο πολιτικό πεδίο, η ΝΙΚΗ έσπευσε να παρουσιάσει την ανάκληση ως αποτέλεσμα της δικής της παρέμβασης. Σε ανακοίνωσή της υποστηρίζει ότι «έκοψε τον δρόμο» στο πρόγραμμα και ότι μετά την καταγγελία της ανετράπη η απόφαση ίδρυσής του. Παράλληλα, κάνει λόγο για «ιδεολογικές εντολές Βρυξελλών» και για «woke ατζέντα», ζητώντας διαφάνεια ως προς τη χρηματοδότηση του προγράμματος.
Εδώ, όμως, χρειάζεται καθαρή ανάγνωση των δεδομένων. Η πολιτική ανακοίνωση της ΝΙΚΗΣ επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει επικοινωνιακά την υπόθεση. Το ΦΕΚ, από την άλλη, δεν αναφέρει πολιτικές πιέσεις, δεν μιλά για αλλαγή στρατηγικής και δεν συνδέει την ανάκληση με ιδεολογικό ή επιστημονικό ζήτημα. Η επίσημη αιτιολογία είναι διοικητική: δεν είχε ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία πιστοποίησης με την τελική απόφαση της ΕΘΑΑΕ.
Δεν είναι νέο το αντικείμενο, νέο θα ήταν το προπτυχιακό
Οι Σπουδές Φύλου δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά στην ελληνική ανώτατη εκπαίδευση. Στο ίδιο το Πανεπιστήμιο Αιγαίου λειτουργεί ήδη από το 2013 μεταπτυχιακό πρόγραμμα με τίτλο «Φύλο, Πολιτισμός και Κοινωνία», ενώ αντίστοιχο μεταπτυχιακό πρόγραμμα διαθέτει και το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Αυτό που θα έκανε διαφορετική την περίπτωση της Μυτιλήνης είναι ότι επρόκειτο για αυτοτελές τετραετές προπτυχιακό πρόγραμμα. Δηλαδή όχι απλώς για μάθημα επιλογής ή μεταπτυχιακή εξειδίκευση, αλλά για πλήρες πτυχίο πρώτου κύκλου στις Σπουδές Φύλου. Γι’ αυτό και η υπόθεση πήρε μεγαλύτερη δημοσιότητα, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις, αλλά και υποστηρικτικά σχόλια από όσους θεωρούν το αντικείμενο διεθνώς κατοχυρωμένο και ακαδημαϊκά υπαρκτό.
Το πραγματικό ζήτημα
Το πολιτικό θέατρο έχει τη χρησιμότητά του για τα κόμματα. Η ουσία, όμως, για το Πανεπιστήμιο Αιγαίου είναι θεσμική: ένα νέο πρόγραμμα σπουδών δεν αρκεί να έχει επιστημονικό φάκελο, θετική αξιολόγηση ή ακαδημαϊκή στήριξη. Χρειάζεται να έχουν ολοκληρωθεί όλα τα προβλεπόμενα στάδια πριν δημοσιευθεί στο ΦΕΚ.
Η υπόθεση των «Σπουδών Φύλου» στη Μυτιλήνη δεν έχει κλείσει οριστικά. Έχει παγώσει θεσμικά. Αν η ΕΘΑΑΕ δώσει την τελική έγκριση, το πρόγραμμα μπορεί να επανέλθει. Αν όχι, θα μείνει στα χαρτιά.
Προς το παρόν, λοιπόν, έχουμε δύο αφηγήματα: από τη μία, το Πανεπιστήμιο μιλά για τυπικό σφάλμα· από την άλλη, η ΝΙΚΗ το παρουσιάζει ως πολιτική ήττα της «woke ατζέντας». Ανάμεσα στα δύο, το μόνο απολύτως ασφαλές συμπέρασμα είναι αυτό που γράφει το ίδιο το ΦΕΚ: η ανάκληση έγινε επειδή δεν είχε εκδοθεί η τελική απόφαση της ΕΘΑΑΕ. Τα υπόλοιπα είναι πολιτική διαχείριση, επικοινωνιακό προϊόν και μάχη εντυπώσεων.
