«Βόμβα» για την υγεία: 1 στις 6 αξονικές τομογραφίες στην Ελλάδα γίνεται χωρίς λόγο – Προειδοποιούν οι ειδικοί για κινδύνους από την αλόγιστη χρήση
Όταν η «πρόληψη» γίνεται κίνδυνος: Η αλόγιστη χρήση της αξονικής τομογραφίας
Η αξονική τομογραφία, ένα από τα πιο ισχυρά διαγνωστικά εργαλεία της σύγχρονης ιατρικής, φαίνεται ότι χρησιμοποιείται συχνά χωρίς την απαραίτητη ιατρική τεκμηρίωση.
Μια νέα ευρωπαϊκή μελέτη που δημοσιεύτηκε στο European Radiology αποκαλύπτει ότι έως και 40% των αξονικών στην Ευρώπη μπορεί να είναι ακατάλληλες, ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην πιο ανησυχητική θέση, με 15,6% των εξετάσεων να μην έχουν επαρκή αιτιολόγηση.
Η έρευνα βασίστηκε σε 6.734 παραπομπές για αξονικές τομογραφίες από 125 κέντρα σε 7 χώρες. Τα αποτελέσματα προκάλεσαν ανησυχία στις ευρωπαϊκές αρχές, οδηγώντας τη HERCA (Heads of the European Radiological Protection Competent Authorities) να ξεκινήσει εκστρατεία με το μήνυμα:
«Επιλέγω την κατάλληλη απεικονιστική εξέταση για τον ασθενή μου!»
Η καμπάνια, που υποστηρίζεται από 21 ευρωπαϊκές χώρες, στοχεύει να ευαισθητοποιήσει γιατρούς και πολίτες σχετικά με τη συνετή και ορθολογική χρήση των απεικονιστικών εξετάσεων.
«Δεν είναι κάθε αξονική απαραίτητη» – Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας εξηγεί
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας (ΕΑΕ), Αθανάσιος Χαλαζωνίτης, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τους λόγους πίσω από το φαινόμενο της υπερσυνταγογράφησης.
«Οι εξετάσεις αυξάνονται γιατί ο πληθυσμός γερνάει και τα προβλήματα υγείας πολλαπλασιάζονται. Όμως, δεν είναι πάντα εύκολο για τον κάθε γιατρό να επιλέξει τη σωστή. Η τεχνολογία εξελίσσεται πιο γρήγορα από την ενημέρωση», σημειώνει.
Πολλοί γιατροί, όπως εξηγεί, συνταγογραφούν «προληπτικά» ή ύστερα από πίεση των ασθενών. Άλλοι πάλι, από φόβο μήπως «χαθεί κάτι».
«Ο καλός γιατρός δεν είναι αυτός που γράφει πολλές εξετάσεις, αλλά αυτός που ζητά τη σωστή εξέταση», τονίζει χαρακτηριστικά.
Οι κίνδυνοι για τον ασθενή: λάθος διάγνωση και αθροιστική ακτινοβολία
Η υπερβολική χρήση αξονικών δεν είναι αθώα. Ο κ. Χαλαζωνίτης προειδοποιεί ότι:
«Η ακτινοβολία είναι αθροιστική στη διάρκεια της ζωής. Κάθε αξονική προσθέτει δόση, και αυτό δεν είναι αμελητέο, ειδικά όταν οι εξετάσεις δεν είναι απαραίτητες».
Για τους ασυμπτωματικούς ασθενείς, ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η λανθασμένη ή καθυστερημένη διάγνωση, καθώς μπορεί να εντοπιστούν άσχετα ευρήματα που μπερδεύουν την κλινική εικόνα.
Ωστόσο, σε περιπτώσεις καρκινοπαθών ή χρόνιων ασθενών, οι αξονικές είναι απολύτως αναγκαίες και γίνονται με γνώμονα το ιατρικό όφελος έναντι του κινδύνου.
Το κόστος για το ΕΣΥ και τα διαγνωστικά κέντρα
Η αλόγιστη χρήση αξονικών επιβαρύνει σημαντικά το δημόσιο σύστημα υγείας, αλλά και τα ιδιωτικά εργαστήρια που συμμετέχουν στον μηχανισμό του clawback.
Η ΕΑΕ έχει ήδη εκπονήσει διαγνωστικά πρωτόκολλα, τα οποία αναμένεται να υιοθετηθούν από το Υπουργείο Υγείας για να μπει τέλος στην άναρχη συνταγογράφηση.
«Η σωστή διάγνωση ξεκινά από τη σωστή εξέταση», καταλήγει ο πρόεδρος της ΕΑΕ.
Η αξονική τομογραφία σώζει ζωές, όταν χρησιμοποιείται σωστά.
Όμως η υπερβολή, η συνήθεια και ο φόβος μπορεί να τη μετατρέψουν από εργαλείο διάγνωσης σε πηγή κινδύνου.
Η νέα ευρωπαϊκή εκστρατεία δεν στοχεύει να περιορίσει την ιατρική πρακτική, αλλά να τη βελτιώσει — να επαναφέρει την επιστημονική κρίση πάνω από την ευκολία.
