Η Ισπανία «χτίζει» τον ελαιώνα του μέλλοντος: σταθερή επέκταση και καθαρή στρατηγική το 2025
Την ώρα που η Ισπανία χαράσσει στρατηγική, μετρά εκτάσεις, επενδύει σε αρδευόμενα συστήματα και θωρακίζει τον ελαιώνα της ως πυλώνα του αγροτικού της μοντέλου, η Ελλάδα παραμένει σε έναν επικίνδυνο λήθαργο. Χωρίς εθνικό σχέδιο για την ελαιοκαλλιέργεια, χωρίς αξιόπιστα δεδομένα και χωρίς όραμα, παρακολουθούμε τον ανταγωνισμό να παγιώνει την υπεροχή του. Ο ύπνος αυτός δεν είναι αθώος· κοστίζει εισόδημα, ισχύ και μέλλον στον πιο εμβληματικό μας αγροτικό τομέα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές πολυετείς καλλιέργειες στην Ευρώπη επαναπροσδιορίζουν τη θέση τους, ο ελαιώνας στην Ισπανία εξακολουθεί να διατηρεί τον ρόλο του ως βασικός πυλώνας του αγροτικού τοπίου. Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία του ισπανικού Υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων - Έρευνα Επιφανειών και Αποδόσεων Καλλιεργειών (ESYRCE) - αποτυπώνουν μια εικόνα συνέχειας και σταθερότητας, με μικρές αλλά μετρήσιμες μεταβολές στις καλλιεργούμενες εκτάσεις, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική βαρύτητα της ελαιοκαλλιέργειας στο ισπανικό παραγωγικό μοντέλο.
Η συνολική εικόνα του ελαιώνα το 2025
Το καλοκαίρι του 2025, κατά την τελευταία διαθέσιμη θερινή αποτύπωση, η συνολική έκταση του ελαιώνα στην Ισπανία ανέρχεται σε 2.873.396 εκτάρια, καταγράφοντας ετήσια αύξηση 1,6% σε σύγκριση με το 2024. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε μια μακροχρόνια τάση ήπιας διεύρυνσης, με τον ελαιώνα να ενισχύει σταδιακά τη θέση του εντός των μόνιμων καλλιεργειών της χώρας. Σε βάθος δεκαετίας, η συνολική επιφάνεια εμφανίζει σωρευτική αύξηση, αποτυπώνοντας μια εικόνα διαρθρωτικής συνέχειας και σταθερότητας στον χρόνο.
Ξηρικός και αρδευόμενος ελαιώνας: δύο παράλληλες δυναμικές
Η κατανομή των εκτάσεων αναδεικνύει τη συνύπαρξη δύο διαφορετικών καλλιεργητικών προσεγγίσεων. Ο ξηρικός ελαιώνας καλύπτει 1.931.053 εκτάρια, αντιπροσωπεύοντας περίπου τα δύο τρίτα της συνολικής έκτασης, και διατηρεί την πρωτοκαθεδρία στο καλλιεργητικό πρότυπο της χώρας. Παράλληλα, ο αρδευόμενος ελαιώνας φτάνει τα 942.344 εκτάρια, αντιστοιχώντας σε περίπου ένα τρίτο του συνόλου, επιβεβαιώνοντας τη σταδιακή ενίσχυση των πιο εντατικών συστημάτων παραγωγής. Η αύξηση καταγράφεται και στις δύο κατηγορίες, στοιχείο που δείχνει ότι η επέκταση του ελαιώνα δεν περιορίζεται σε ένα μόνο μοντέλο καλλιέργειας.
Η κυριαρχία της ελαιοποίησης στις καλλιεργούμενες εκτάσεις
Ο ελαιώνας που προορίζεται αποκλειστικά για παραγωγή ελαιολάδου καταλαμβάνει 2.534.097 εκτάρια, αντιστοιχώντας σε περίπου 88% της συνολικής έκτασης του ισπανικού ελαιώνα. Από αυτά, 1.709.122 εκτάρια αφορούν ξηρικές καλλιέργειες και 824.975 εκτάρια αρδευόμενες. Ο ελαιώνας διπλής κατεύθυνσης, που εξυπηρετεί τόσο την ελαιοποίηση όσο και την επιτραπέζια χρήση, καλύπτει 249.601 εκτάρια, ενώ εκείνος που προορίζεται αποκλειστικά για επιτραπέζια ελιά περιορίζεται σε 89.699 εκτάρια. Η κατανομή αυτή προσδίδει σαφή ελαιοκομικό προσανατολισμό στη δομή του ισπανικού ελαιώνα.
Η θέση του ελαιώνα στο σύνολο των μόνιμων καλλιεργειών
Στο σύνολο των 5.432.479 εκταρίων μόνιμων καλλιεργειών που καταγράφονται το 2025 στην Ισπανία, ο ελαιώνας αποτελεί τη μεγαλύτερη επιμέρους κατηγορία, καταλαμβάνοντας πάνω από το ήμισυ της συνολικής έκτασης των ξυλωδών καλλιεργειών. Η επιφάνειά του υπερβαίνει κατά πολύ εκείνη του αμπελώνα, ο οποίος περιορίζεται στα 905.099 εκτάρια, ενώ τα μη εσπεριδοειδή οπωροφόρα φτάνουν τα 1.286.037 εκτάρια. Η αναλογία αυτή αποτυπώνει με σαφήνεια τη βαρύτητα του ελαιώνα στο αγροτικό μωσαϊκό της χώρας.
Χωρική συγκέντρωση και περιφερειακή κατανομή
Η γεωγραφική κατανομή του ελαιώνα παραμένει έντονα συγκεντρωμένη. Πέντε αυτόνομες κοινότητες συγκεντρώνουν συνολικά πάνω από το 85% της εθνικής έκτασης, με την Ανδαλουσία να διατηρεί ηγετικό ρόλο, καλύπτοντας περίπου το 57% του συνόλου. Ακολουθούν η Καστίλη–Λα Μάντσα και η Εξτρεμαδούρα, διαμορφώνοντας έναν παραγωγικό χάρτη που παρουσιάζει αξιοσημείωτη σταθερότητα σε σχέση με προηγούμενα έτη.
Μια καλλιέργεια με συνέχεια
Τα στοιχεία του 2025 σκιαγραφούν έναν ελαιώνα που εξελίσσεται χωρίς απότομες μεταβολές, διατηρώντας την έκτασή του σε υψηλά επίπεδα και ενισχύοντας σταδιακά τον ρόλο του στο ισπανικό αγροτικό σύστημα. Η ήπια αύξηση των εκτάσεων, σε συνδυασμό με τη σταθερή κατανομή μεταξύ ξηρικών και αρδευόμενων συστημάτων, συνθέτουν την εικόνα μιας καλλιέργειας με μακροχρόνια συνέχεια και σταθερή παρουσία στον αγροτικό χώρο της χώρας. Παράλληλα, το γεγονός ότι η συντριπτική πλειονότητα του ελαιώνα προορίζεται για ελαιοποίηση προσδίδει στις εξελίξεις αυτές βαρύτητα που υπερβαίνει τα εθνικά όρια, επηρεάζοντας το ευρωπαϊκό αγροτικό τοπίο και τον ευρύτερο τομέα της ελαιοκαλλιέργειας και του ελαιολάδου.
Πηγή: Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων της Ισπανίας (MAPA) – Έρευνα Επιφανειών και Αποδόσεων Καλλιεργειών (ESYRCE)
