Πάπας Λέων από την Τενερίφη: «Είμαστε όλοι μετανάστες» – Μήνυμα-καμπανάκι στην Ευρώπη

Ένα από τα πιο καθαρά και αιχμηρά μηνύματα της μέχρι τώρα παποσύνης του έστειλε ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ από την Τενερίφη, ολοκληρώνοντας την επίσκεψή του στην Ισπανία με επίκεντρο το μεταναστευτικό. Μιλώντας σε μετανάστες στο κέντρο υποδοχής Las Raíces, στα Κανάρια Νησιά, ο Ποντίφικας δήλωσε ότι «κατά μία έννοια, όλοι είμαστε μετανάστες», καλώντας την Ευρώπη και τη διεθνή κοινότητα να δουν πίσω από τους αριθμούς ανθρώπους με αξιοπρέπεια, φόβο, ελπίδα και πληγές.

Η παρέμβασή του δεν ήταν μια τυπική εκκλησιαστική ομιλία. Ήταν πολιτικό, ηθικό και ανθρωπιστικό σήμα κινδύνου. Ο Πάπας Λέων, κατά την τελευταία ημέρα της εβδομαδιαίας περιοδείας του στην Ισπανία, βρέθηκε στην Τενερίφη, στο μεγαλύτερο νησί των Καναρίων, σε μια περιοχή που τα τελευταία χρόνια έχει μετατραπεί σε μία από τις βασικές πύλες εισόδου μεταναστών προς την Ευρώπη.

Τα Κανάρια Νησιά βρίσκονται ανοικτά της δυτικής Αφρικής και αποτελούν σημείο άφιξης για χιλιάδες ανθρώπους που επιχειρούν το επικίνδυνο πέρασμα του Ατλαντικού με πρόχειρα και υπερφορτωμένα σκάφη. Σύμφωνα με το Reuters, οι αφίξεις στα Κανάρια κορυφώθηκαν το 2024, με 46.843 παράτυπους μετανάστες, ενώ περισσότεροι από 3.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους το 2025 προσπαθώντας να φτάσουν στα νησιά, με βάση στοιχεία της οργάνωσης Caminando Fronteras.

Μπροστά στους μετανάστες που τον άκουγαν, ο Πάπας μίλησε για την ανάγκη η διαδρομή αυτή να γίνει «πιο ανθρώπινη». Το Vatican News μετέδωσε ότι ο Πάπας διαβεβαίωσε τους ανθρώπους στο κέντρο υποδοχής πως τους κρατά «στην καρδιά και στις προσευχές» του, ενώ τόνισε ότι η μετανάστευση μπορεί να γίνει ευκαιρία συνάντησης και αμοιβαίου εμπλουτισμού των λαών.

Ιδιαίτερα σκληρός ήταν ο τόνος του απέναντι στα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων. Σύμφωνα με το Reuters και το Associated Press, ο Πάπας απευθύνθηκε ευθέως σε όσους εκμεταλλεύονται την απελπισία των μεταναστών, οργανώνουν «διαδρομές θανάτου», κρατούν έγγραφα, εκμεταλλεύονται εργάτες και απειλούν γυναίκες. «Σταματήστε. Μετανοήστε», είπε, προειδοποιώντας ότι για κάθε ζωή που χάνεται και κάθε άνθρωπο που υποδουλώνεται θα υπάρξει «θεία δικαιοσύνη».

Η επίσκεψη στα Κανάρια είχε και έντονο συμβολισμό. Μία ημέρα νωρίτερα, ο Πάπας είχε βρεθεί στο λιμάνι του Αργκινέγκιν στη Γκραν Κανάρια, γνωστό και ως «λιμάνι της ντροπής», επειδή το 2020 εκατοντάδες μετανάστες είχαν μείνει εκεί σε άθλιες συνθήκες. Από εκεί, κάλεσε τους ηγέτες να μη συνηθίσουν να μετρούν νεκρούς και να μην αφήσουν τη Μεσόγειο και τον Ατλαντικό να μετατραπούν σε νεκροταφεία χωρίς σταυρούς και ονόματα.

Το μήνυμα του Πάπα Λέοντα έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη σκληραίνει το πλαίσιο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Την ίδια ημέρα, σύμφωνα με διεθνή μέσα, τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση, το οποίο έχει δεχθεί έντονη κριτική από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ο Πάπας δεν περιορίστηκε στην κριτική. Ζήτησε νόμιμες και ασφαλείς οδούς μετανάστευσης, διεθνή συνεργασία κατά της εμπορίας ανθρώπων και ουσιαστική χρηματοδότηση για τη διάσωση όσων κινδυνεύουν στη θάλασσα. Όπως μετέδωσε το Reuters, υπογράμμισε ότι δεν αρκεί να διαχειρίζονται οι κυβερνήσεις αφίξεις, στατιστικές και σύνορα, όταν πίσω από αυτά υπάρχουν άνθρωποι που φεύγουν από πόλεμο, φτώχεια, διαφθορά και ανασφάλεια.

Με τη στάση του αυτή, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δείχνει ότι συνεχίζει, αλλά και οξύνει, τη γραμμή του προκατόχου του, Πάπα Φραγκίσκου, ο οποίος είχε καταγγείλει από τη Λαμπεντούζα την «παγκοσμιοποίηση της αδιαφορίας». Το Associated Press σημειώνει ότι η επίσκεψη στα Κανάρια επιβεβαιώνει πως το μεταναστευτικό βρίσκεται πλέον στον πυρήνα της δημόσιας παρέμβασης του νέου Πάπα.

Το κεντρικό μήνυμα, ωστόσο, ήταν απλό και γι’ αυτό δυνατό: η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν μπορεί να μετριέται με διαβατήρια, σύνορα και φακέλους. Σε μια Ευρώπη που συζητά όλο και περισσότερο με τη γλώσσα της αποτροπής, ο Πάπας Λέων επέλεξε να μιλήσει με τη γλώσσα της ευθύνης. Και από την Τενερίφη, στην άκρη του Ατλαντικού, θύμισε ότι κάθε βάρκα που φτάνει δεν φέρνει μόνο μετανάστες. Φέρνει και ένα ερώτημα: τι είδους κοινωνία θέλουμε να είμαστε.