Σάλος με τους «therians»: Πηγαίνουν σε κτηνιάτρους επειδή νιώθουν ζώα

Πορτογαλία: Οι κτηνίατροι βάζουν φρένο στους «therians» – «Όποιος ταυτίζεται με ζώο παραμένει άνθρωπος»

Το φαινόμενο των therians, των ανθρώπων που δηλώνουν ότι ταυτίζονται πνευματικά ή ψυχολογικά με ζώα, πέρασε από τα βίντεο του TikTok στις επίσημες οδηγίες των κτηνιάτρων στην Πορτογαλία. Το Τάγμα Κτηνιατρικών Ιατρών της χώρας έκρινε αναγκαίο να ξεκαθαρίσει τα όρια: οι κτηνίατροι δεν μπορούν να εξετάζουν, να διαγιγνώσκουν ή να θεραπεύουν ανθρώπους, ακόμη κι αν οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονται ως ζώα.

Η υπόθεση πήρε διαστάσεις μετά από ρεπορτάζ στην Πορτογαλία για την αυξανόμενη προβολή των λεγόμενων therians στα κοινωνικά δίκτυα. Πρόκειται κυρίως για νέους που εμφανίζονται με μάσκες, ουρές ή άλλα αξεσουάρ, μιμούνται συμπεριφορές ζώων και δηλώνουν ότι νιώθουν βαθιά σύνδεση με κάποιο ζώο, όπως σκύλο, γάτα, αλεπού ή αρκούδα. Το TikTok, όπως συμβαίνει συχνά, λειτούργησε σαν πολλαπλασιαστής: πήρε ένα περιθωριακό φαινόμενο και το έφερε μπροστά στα μάτια εκατομμυρίων χρηστών.

Στην Πορτογαλία, πάντως, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη καταγραφή ότι κτηνίατροι έχουν δεχθεί αιτήματα περίθαλψης από ανθρώπους που αυτοπροσδιορίζονται ως ζώα. Παρ’ όλα αυτά, η πορτογαλική Ordem dos Médicos Veterinários αποφάσισε να κινηθεί προληπτικά και να δώσει εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές στα μέλη της.

Το βασικό μήνυμα είναι απλό και απολύτως καθαρό: η κτηνιατρική αφορά ζώα, όχι ανθρώπους. Σύμφωνα με τις οδηγίες, ένας κτηνίατρος δεν επιτρέπεται να κάνει διάγνωση, να συνταγογραφήσει θεραπεία ή να προβεί σε οποιαδήποτε κλινική πράξη σε άνθρωπο. Σε περίπτωση που κάποιος ζητήσει τέτοιου είδους αντιμετώπιση, ο επαγγελματίας οφείλει να εξηγήσει με σεβασμό τα νομικά όρια της ειδικότητάς του και να παραπέμψει το άτομο σε κατάλληλο γιατρό ή επαγγελματία υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η νομική διάσταση. Η πορτογαλική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι η ανθρώπινη ταυτότητα προστατεύεται από το δίκαιο, αλλά δεν υπάρχει νομική αναγνώριση «ζωικής ταυτότητας». Με απλά λόγια, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, ένα άτομο που ταυτίζεται με ζώο εξακολουθεί, απέναντι στον νόμο, να είναι άνθρωπος.

Το ζήτημα, βέβαια, δεν είναι μόνο νομικό. Είναι και κοινωνικό. Οι ειδικοί σε θέματα ψυχικής υγείας παρακολουθούν το φαινόμενο, ιδιαίτερα επειδή φαίνεται να αφορά κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μια συμβολική ή φαντασιακή ταύτιση με ζώο δεν σημαίνει από μόνη της ψυχική διαταραχή. Το θέμα γίνεται κλινικά σοβαρό όταν συνοδεύεται από έντονη δυσφορία, απομόνωση ή αδυναμία λειτουργίας στην καθημερινή ζωή.

Στην Πορτογαλία είχε προγραμματιστεί τον Φεβρουάριο συνάντηση therians στη Βίλα Ρεάλ, όμως η εκδήλωση τελικά δεν πραγματοποιήθηκε, μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η δημοσιοποίησή της. Το περιστατικό έδειξε πόσο γρήγορα ένα φαινόμενο του διαδικτύου μπορεί να μετατραπεί σε δημόσια αντιπαράθεση, με εύφλεκτο μείγμα την περιέργεια, τον φόβο, την ειρωνεία και την άγνοια.

Το βέβαιο είναι ότι οι πορτογαλικές οδηγίες επιχειρούν να κρατήσουν μια λεπτή ισορροπία: από τη μία, σεβασμός προς το άτομο που εμφανίζεται με μια τέτοια ταυτότητα· από την άλλη, σαφής γραμμή στα όρια της επιστήμης, της ιατρικής ευθύνης και του νόμου. Γιατί άλλο πράγμα η έκφραση στο διαδίκτυο και άλλο η απαίτηση από έναν κτηνίατρο να αντιμετωπίσει έναν άνθρωπο ως ασθενές ζώο.

Και εκεί, η απάντηση των Πορτογάλων κτηνιάτρων είναι κοφτή: μπορεί κάποιος να νιώθει ό,τι νιώθει, να εκφράζεται όπως επιλέγει, να ανήκει σε μια διαδικτυακή κοινότητα. Όμως η κλινική πράξη δεν είναι σκηνικό TikTok. Έχει νόμους, ευθύνη και όρια.