Η ηλεκτρική διασύνδεση της Λέσβου μπαίνει σε κρίσιμη φάση – 70,6 εκατ. ευρώ για δύο νέους υποσταθμούς
Ένα από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής που έχουν σχεδιαστεί για τη Λέσβο περνά σταδιακά από τα σχέδια και τις μελέτες στις μεγάλες διαγωνιστικές διαδικασίες. Η ηλεκτρική διασύνδεση του νησιού με το ηπειρωτικό σύστημα δεν αφορά μόνο τα υποβρύχια καλώδια που θα φτάσουν στις ακτές. Προϋποθέτει νέους υποσταθμούς, γραμμές υψηλής τάσης μέσα στο νησί, περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις και απαλλοτριώσεις γης.
Τα νεότερα επίσημα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ δείχνουν πλέον και το μέγεθος των επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν πάνω στη Λέσβο.
Στον διεθνή διαγωνισμό που προκηρύχθηκε τον Μάρτιο του 2026 για έντεκα έργα υποσταθμών 150 kV και δύο συστήματα STATCOM περιλαμβάνονται δύο εγκαταστάσεις στο νησί: ο Υποσταθμός Δυτικής Λέσβου, προϋπολογισμού 45.888.200 ευρώ, και ο Υποσταθμός Μυτιλήνης, προϋπολογισμού 24.720.160 ευρώ. Συνολικά, μόνο αυτές οι δύο εγκαταστάσεις αντιστοιχούν σε 70.608.360 ευρώ, χωρίς σε αυτό το ποσό να περιλαμβάνεται το κόστος των υποβρύχιων καλωδίων και των υπόλοιπων έργων μεταφοράς. Με κάθε επιφύλαξη και εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές ο Υποσταθμός Δυτικής Λέσβου προβλέπεται στη Νυφίδα, ενώ ο δεύτερος, ο Υποσταθμός Μυτιλήνης, σχεδιάζεται στην ευρύτερη περιοχή Λάρσου – Κεραμείων – Λάμπου Μύλων, βορειοδυτικά του Κόλπου Γέρας. Για τον δεύτερο υποσταθμό αναμένεται ακόμη η πλήρης περιβαλλοντική και χωροταξική τεκμηρίωση της τελικής θέσης.
Ο ίδιος διαγωνισμός τοποθετεί την εκτιμώμενη ένταξη και των δύο υποσταθμών στο πρώτο εξάμηνο του 2030. Η συνολική εκτιμώμενη αξία της συμφωνίας-πλαίσιο για τους έντεκα υποσταθμούς και τα συστήματα αντιστάθμισης σε Βόρειο Αιγαίο, Δωδεκάνησα και Κυκλάδες φτάνει τα 305,69 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ.
Πρόκειται για ένα νεότερο και σαφώς μετατοπισμένο χρονοδιάγραμμα σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Το 2020 ο ΑΔΜΗΕ τοποθετούσε τη διασύνδεση Λήμνου–Λέσβου στην πρώτη φάση με στόχο το 2027 και τη διασύνδεση Λέσβου–Χίου στη δεύτερη φάση με στόχο το 2028. Τα σημερινά διαγωνιστικά τεύχη για τους απαραίτητους υποσταθμούς δείχνουν πλέον ορίζοντα 2030 για την ένταξή τους.
Η Λέσβος γίνεται κόμβος του δικτύου του Βορειοανατολικού Αιγαίου
Η θέση της Λέσβου στον σχεδιασμό είναι κεντρική. Το νησί δεν πρόκειται απλώς να συνδεθεί με μία γραμμή προς την ηπειρωτική Ελλάδα.
Το δίκτυο του Βορειοανατολικού Αιγαίου έχει σχεδιαστεί ώστε να συνδέσει Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο και Σκύρο με το Εθνικό Σύστημα Μεταφοράς. Η Λέσβος βρίσκεται ουσιαστικά στη μέση αυτού του πλέγματος: θα συνδεθεί προς βορρά με τη Λήμνο, προς νότο με τη Χίο και προς δυτικά με τη Σκύρο.
Στον αρχικό τεχνικό σχεδιασμό προβλέπονταν υποβρύχια καλώδια 150 kV περίπου 141 χιλιομέτρων μεταξύ Λήμνου και Λέσβου, 87 χιλιομέτρων μεταξύ Λέσβου και Χίου και περίπου 136 χιλιομέτρων μεταξύ Λέσβου και Σκύρου.
Η σύνδεση της Λήμνου με τη Θράκη θα αποτελέσει την πρώτη είσοδο του ηπειρωτικού ηλεκτρικού συστήματος στο σύμπλεγμα, ενώ οι επόμενες συνδέσεις δημιουργούν ένα δίκτυο με περισσότερες από μία οδούς τροφοδότησης. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια του συστήματος, αφού περιορίζει την εξάρτηση κάθε νησιού από μία μόνο γραμμή.
Η Fulgor πρώτη για Λέσβο–Λήμνο και Λέσβο–Χίο
Το σημαντικότερο πρόσφατο βήμα έγινε στις 2 Ιουνίου 2026, όταν ο ΑΔΜΗΕ ανακοίνωσε ότι ολοκληρώθηκε η αξιολόγηση των οικονομικών προσφορών στον μεγάλο διεθνή διαγωνισμό για τα υποβρύχια και υπόγεια καλώδια υψηλής τάσης.
Η Fulgor Α.Ε. κατέλαβε την πρώτη θέση στο τμήμα που περιλαμβάνει τις συνδέσεις Θράκη–Λήμνος, Λέσβος–Λήμνος και Λέσβος–Χίος, μαζί με τη διασύνδεση Κω–Ρόδου. Η Prysmian Powerlink αναδείχθηκε πρώτη στο δεύτερο τμήμα, στο οποίο περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων η σύνδεση Σκύρου–Λέσβου. Ο ΑΔΜΗΕ διευκρίνισε τότε ότι η διαδικασία θα ολοκληρωθεί με τις αντίστοιχες κατακυρώσεις. Η συμφωνία-πλαίσιο για το σύνολο των καλωδιακών έργων έχει ανώτατο προϋπολογισμό 2,07 δισ. ευρώ πλέον ΦΠΑ και εξαετή διάρκεια.
Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική επειδή το υποβρύχιο καλώδιο είναι το πιο εξειδικευμένο και χρονικά απαιτητικό τμήμα μιας νησιωτικής διασύνδεσης. Η ζήτηση για τέτοια καλώδια είναι σήμερα πολύ υψηλή διεθνώς και ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ έχει επισημάνει ότι επέλεξε τη συμφωνία-πλαίσιο ακριβώς για να εξασφαλίσει εγκαίρως παραγωγικές χρονοθυρίδες στα εργοστάσια των αναδόχων.
Δύο νέοι υποσταθμοί μέσα στη Λέσβο
Ο Υποσταθμός Δυτικής Λέσβου δεν θα είναι ένας συμβατικός υποσταθμός. Ο προϋπολογισμός των 45,88 εκατ. ευρώ περιλαμβάνει και σύστημα STATCOM ±100 MVAr.
Το STATCOM είναι εξοπλισμός που χρησιμοποιείται για τη γρήγορη ρύθμιση της τάσης και της άεργου ισχύος στο ηλεκτρικό σύστημα. Σε ένα δίκτυο με μεγάλου μήκους υποβρύχια καλώδια έχει κρίσιμο ρόλο στη σταθερότητα και στην ποιότητα λειτουργίας του συστήματος. Η παρουσία του στη Δυτική Λέσβο δείχνει τη σημασία που θα αποκτήσει ο συγκεκριμένος υποσταθμός ως σημείο συγκέντρωσης και διαχείρισης των διασυνδέσεων.
Ο δεύτερος μεγάλος κόμβος θα είναι ο νέος Υποσταθμός Μυτιλήνης, προϋπολογισμού 24,72 εκατ. ευρώ. Οι δύο εγκαταστάσεις προβλέπεται να είναι τεχνολογίας κλειστού τύπου GIS, με τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό υψηλής τάσης να βρίσκεται σε κλειστές εγκαταστάσεις και όχι σε εκτεταμένο υπαίθριο πεδίο.
Οι απαλλοτριώσεις έχουν ήδη μπει στη διαδικασία
Το έργο όμως δεν περιορίζεται στις δύο εγκαταστάσεις.
Στην Ετήσια Έκθεση του ΑΔΜΗΕ για το 2025, η οποία δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο του 2026, αναφέρεται ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το τμήμα ΚΥΤ Νέας Σάντας – Υποσταθμός Δυτικής Λέσβου είχε αναρτηθεί στο Ηλεκτρονικό Περιβαλλοντικό Μητρώο από τον Δεκέμβριο του 2024.
Για την γραμμή μεταφοράς μέσα στη Λέσβο, η οποία θα περιλαμβάνει και τον Υποσταθμό Μυτιλήνης, ο ΑΔΜΗΕ αναφέρει ότι η σχετική ΜΠΕ αναμένεται να υποβληθεί μέσα στο 2026.
Στο ίδιο επίσημο έγγραφο αναφέρεται επίσης ότι έχει ήδη αρχίσει η συλλογή κτηματολογικών στοιχείων για εκτάσεις που πρόκειται να απαλλοτριωθούν προκειμένου να κατασκευαστούν τα έργα. Αυτό είναι το σημείο στο οποίο το μεγάλο εθνικό έργο αρχίζει να αποκτά άμεση τοπική διάσταση για ιδιοκτησίες και περιοχές από τις οποίες θα περάσουν οι υποδομές.
Στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της πρώτης φάσης προβλέπονται, στη Λέσβο, υπόγειες γραμμές μεταφοράς 150 kV από τη θέση προσαιγιάλωσης προς τον Υποσταθμό Δυτικής Λέσβου, συνολικού μήκους περίπου 21 χιλιομέτρων.
Η ακριβής όδευση του επόμενου τμήματος προς τον Υποσταθμό Μυτιλήνης είναι ένα από τα ζητήματα που αποκτούν πλέον ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέεται με τη νέα ΜΠΕ, τις απαιτούμενες εκτάσεις και τη διαδικασία των απαλλοτριώσεων.
Γιατί η διασύνδεση αλλάζει το ηλεκτρικό σύστημα του νησιού
Η Λέσβος εξακολουθεί σήμερα να λειτουργεί ως Μη Διασυνδεδεμένο Νησί. Σύμφωνα με το πρόγραμμα ανάπτυξης του ΔΕΔΔΗΕ, το παραγωγικό σύστημα του νησιού βασίζεται στον Αυτόνομο Σταθμό Παραγωγής Λέσβου, με αποδιδόμενη θερινή ισχύ 86 MW, μαζί με πέντε αιολικούς σταθμούς ισχύος 13,725 MW και εκατοντάδες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι το νησί πρέπει κάθε στιγμή να παράγει το ηλεκτρικό ρεύμα που καταναλώνει, με σημαντικό μέρος της ηλεκτροπαραγωγής να προέρχεται από συμβατικές μονάδες.
Η διασύνδεση αλλάζει αυτή τη δομή. Η Λέσβος θα μπορεί να τροφοδοτείται από το ενιαίο εθνικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα θα δημιουργηθεί μεγαλύτερος ηλεκτρικός «χώρος» για την αξιοποίηση παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Ο ΑΔΜΗΕ υπολογίζει ότι συνολικά για τις διασυνδέσεις Βορείου Αιγαίου και Δωδεκανήσων το οικονομικό όφελος είναι περισσότερο από τριπλάσιο του κόστους των έργων. Ο υπολογισμός συνδέεται κυρίως με τη μείωση της ακριβής πετρελαϊκής ηλεκτροπαραγωγής στα μη διασυνδεδεμένα νησιά και των αντίστοιχων χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας που επιβαρύνουν τους καταναλωτές σε ολόκληρη τη χώρα.
Ο Διαχειριστής έχει επίσης συνδέσει τις νέες νησιωτικές διασυνδέσεις με τη σταδιακή παύση λειτουργίας παλαιών πετρελαϊκών μονάδων στα νησιά και με τη μείωση των εκπομπών που προκαλεί η τοπική ηλεκτροπαραγωγή.
Το 2030 είναι πλέον η κρίσιμη ημερομηνία
Για τη Λέσβο η ουσία βρίσκεται πλέον στο χρονοδιάγραμμα.
Το έργο έχει συζητηθεί για χρόνια και οι πρώτες επίσημες εκτιμήσεις τοποθετούσαν τις βασικές διασυνδέσεις νωρίτερα. Τα νέα διαγωνιστικά δεδομένα είναι πιο συγκεκριμένα: οι δύο υποσταθμοί της Λέσβου έχουν εκτιμώμενο χρόνο ένταξης το πρώτο εξάμηνο του 2030.
Ταυτόχρονα έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση των προσφορών για τα καλώδια, προχωρούν οι περιβαλλοντικές διαδικασίες και έχει ξεκινήσει η συλλογή στοιχείων για τις απαλλοτριώσεις.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το έργο είναι έτοιμο να ξεκινήσει αύριο. Σημαίνει όμως ότι πλέον έχουν ανοίξει ταυτόχρονα τα βασικά μέτωπα που προηγούνται της κατασκευής.
Και για ένα έργο που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ηλεκτροδοτείται η Λέσβος, οι επόμενοι μήνες θα έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον: τόσο για την εξέλιξη των διαγωνισμών όσο και για την όδευση των γραμμών, τις απαλλοτριώσεις και τους περιβαλλοντικούς όρους μέσα στο ίδιο το νησί.
