Αφθώδης στη Λέσβο: Το Υπουργείο λέει ότι έγιναν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι – Ερωτήματα από τη Νέα Αριστερά
Το Υπουργείο απαντά ότι στη Λέσβο έγιναν οι προβλεπόμενοι έλεγχοι για τον αφθώδη πυρετό. Η Νέα Αριστερά ζητά απαντήσεις για την αποτελεσματικότητα του προγράμματος επιτήρησης.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απάντησε στη Βουλή για την εφαρμογή του προγράμματος επιτήρησης εξωτικών νοσημάτων στη Λέσβο, μετά από ερώτηση βουλευτών της Νέας Αριστεράς.
Η απάντηση αφορά το πρόγραμμα προστασίας του ζωικού κεφαλαίου από νοσήματα όπως ο αφθώδης πυρετός, η ευλογιά των αιγοπροβάτων, η οζώδης δερματίτιδα και η πανώλη των μικρών μηρυκαστικών.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, τα νοσήματα αυτά είναι διασυνοριακές ασθένειες υψηλής μεταδοτικότητας, με σοβαρές επιπτώσεις στο ζωικό κεφάλαιο, στην παραγωγή και στο εμπόριο. Στην ίδια απάντηση επισημαίνεται ότι ενδημούν σε τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία, και για τον λόγο αυτό η Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου χαρακτηρίζεται περιοχή υψηλού κινδύνου.
Το ΥΠΑΑΤ αναφέρει ότι το πρόγραμμα επιτήρησης εφαρμόζεται από το 2017 και στηρίζεται στην υπουργική απόφαση του 2025 για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου της χώρας από εξωτικά νοσήματα. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει ενεργητική και παθητική επιτήρηση.
Η ενεργητική επιτήρηση αφορά κλινικούς και εργαστηριακούς ελέγχους σε περιοχές υψηλού κινδύνου. Στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η Λέσβος, η Λήμνος, η Χίος, η Σάμος, η Ρόδος και η Κως. Η παθητική επιτήρηση αφορά την υποχρέωση των κτηνοτρόφων να ενημερώνουν τις τοπικές κτηνιατρικές αρχές όταν εμφανίζονται ύποπτα συμπτώματα σε εκτροφές.
Για τη Λέσβο, το Υπουργείο παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία ελέγχων.
Το 2025, σύμφωνα με την απάντηση, πραγματοποιήθηκαν 1.672 κλινικές εξετάσεις σε 106 εκτροφές βοοειδών. Στα αιγοπρόβατα έγιναν 3.600 κλινικές εξετάσεις σε 180 εκτροφές, ενώ ελήφθησαν 720 αιμοδείγματα από 180 εκτροφές.
Για το 2026, και ειδικότερα για τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, το ΥΠΑΑΤ αναφέρει ότι έγιναν 315 κλινικές εξετάσεις σε 7 εκτροφές βοοειδών. Στα αιγοπρόβατα έγιναν 600 κλινικές εξετάσεις σε 30 εκτροφές και ελήφθησαν 120 αιμοδείγματα από 30 εκτροφές.
Το Υπουργείο σημειώνει ότι κατά τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο διενεργήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες κλινικές και ορολογικές εξετάσεις στις εκμεταλλεύσεις της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου. Από τα αποτελέσματα, όπως αναφέρει, δεν ανιχνεύθηκε αφθώδης πυρετός ούτε εργαστηριακά ούτε κλινικά.
Στην ίδια απάντηση, ωστόσο, επισημαίνεται ότι στα αιγοπρόβατα η ασθένεια είναι υποκλινική. Η αναφορά αυτή έχει σημασία, καθώς η Λέσβος είναι νησί με ισχυρή αιγοπροβατοτροφία και με υψηλό κίνδυνο εισόδου εξωτικών νοσημάτων λόγω της γεωγραφικής της θέσης.
Το ΥΠΑΑΤ αναφέρει ακόμη ότι οι μέθοδοι κλινικής, ορολογικής και εργαστηριακής επιτήρησης βασίζονται σε επιδημιολογικά κριτήρια και στο ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Η Κεντρική Αρμόδια Αρχή του Υπουργείου έχει, σύμφωνα με την απάντηση, την ευθύνη για τον σχεδιασμό, τον συντονισμό, την εποπτεία και την παρακολούθηση της εφαρμογής του προγράμματος.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο θέμα της στελέχωσης των κτηνιατρικών υπηρεσιών. Το Υπουργείο επισημαίνει ότι δεν έχει αρμοδιότητα για διορισμούς μονίμων κτηνιάτρων σε υπηρεσίες που υπάγονται οργανικά στις Περιφέρειες. Αναφέρει επίσης ότι δεν υπάρχει δική του κτηνιατρική υπηρεσία στην Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου και γενικότερα στα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου.
Για τις υπηρεσίες που υπάγονται οργανικά στο ίδιο το ΥΠΑΑΤ, η απάντηση αναφέρει ότι στους προγραμματισμούς προσλήψεων των ετών 2021 έως 2026 εγκρίθηκε η πλήρωση 48 θέσεων μονίμων ΠΕ Κτηνιάτρων. Από αυτές, σύμφωνα με το Υπουργείο, 15 κτηνίατροι έχουν ήδη αναλάβει υπηρεσία μέσω προηγούμενων προκηρύξεων, ενώ άλλες διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη ή θα επαναπροκηρυχθούν λόγω έλλειψης υποψηφίων.
Το Υπουργείο αναφέρεται και σε προσλήψεις κτηνιάτρων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου για έκτακτες ανάγκες. Σε μία από τις σχετικές ανακοινώσεις περιλήφθηκαν 24 θέσεις κτηνιάτρων, από τις οποίες ανέλαβαν καθήκοντα 16. Σε δεύτερη ανακοίνωση για τρεις θέσεις, οι προσλαμβανόμενοι δεν αποδέχθηκαν την πρόσληψη και εξετάζεται η δυνατότητα αντικατάστασής τους.
Με αφορμή την απάντηση του Υπουργείου, ο υπεύθυνος αγροτικού της Νέας Αριστεράς στη Λέσβο, Στρατής Νικολάου, τονίζει ότι το πρόγραμμα επιτήρησης αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο προστασίας της κτηνοτροφίας του νησιού από εξωτικά νοσήματα.
Ο κ. Νικολάου σημειώνει ότι η Λέσβος, λόγω της γειτνίασης με την Τουρκία, χρειάζεται ένα αποτελεσματικό σύστημα έγκαιρης ανίχνευσης. Όπως αναφέρει, η πρόσφατη επιζωοτία του αφθώδη πυρετού έδειξε την ανάγκη να εντοπίζεται άμεσα η νόσος και να περιορίζεται στην πρώτη εστία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το Υπουργείο απάντησε ότι το πρόγραμμα εφαρμόστηκε σύμφωνα με τα προβλεπόμενα, αλλά δεν απάντησε σε βασικά ερωτήματα. Μεταξύ αυτών, γιατί το πρόγραμμα δεν οδήγησε σε έγκαιρο εντοπισμό του νοσήματος, αν οι μέθοδοι επιτήρησης και δειγματοληψίας επαρκούν και αν πρέπει να επανεξεταστεί το σύστημα επιτήρησης στις νησιωτικές περιοχές υψηλού κινδύνου.
Ο κ. Νικολάου θέτει επίσης θέμα επανεξέτασης των μεθόδων που χρησιμοποιούνται, ζητώντας να αξιολογηθεί αν η επιτήρηση που βασίζεται κυρίως σε ορολογικές εξετάσεις είναι επαρκής ή αν απαιτείται μεγαλύτερη αξιοποίηση μοριακών τεχνικών ανίχνευσης του ιού.
Στο πολιτικό του σχόλιο υποστηρίζει ότι, εφόσον το πρόγραμμα εφαρμόστηκε όπως σχεδιάστηκε, αλλά δεν εξασφάλισε έγκαιρη ανίχνευση, τότε πρέπει να εξεταστεί η αποτελεσματικότητα του ίδιου του σχεδιασμού του. Ζητά, για τον λόγο αυτό, επανασχεδιασμό του προγράμματος με βάση τα δεδομένα και τα συμπεράσματα της πρόσφατης κρίσης.
Η απάντηση του Υπουργείου καταγράφει ότι οι προβλεπόμενοι έλεγχοι έγιναν και ότι δεν υπήρξε ανίχνευση αφθώδη τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Η παρέμβαση Νικολάου, από την άλλη, μεταφέρει τη συζήτηση από το αν τηρήθηκαν οι διαδικασίες στο αν οι διαδικασίες αυτές επαρκούν για μια περιοχή όπως η Λέσβος.
Το ζήτημα παραμένει κρίσιμο για την κτηνοτροφία του νησιού, καθώς η αποτελεσματικότητα του συστήματος επιτήρησης συνδέεται άμεσα με την προστασία των εκτροφών, την αποφυγή νέων περιορισμών και τη στήριξη της τοπικής παραγωγής.
