Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου: Κατεπείγουσα συνεδρίαση για το αίτημα μη παροχής στοιχείων για αγρότες.... ΑΛΛΑ....

Η αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα, κα Αναστασία Αντωνέλλη, κατέθεσε εισήγηση για κατεπείγουσα συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου, με αντικείμενο την απόφαση για το αν θα παραχωρηθούν ή όχι στοιχεία πολιτών που συμμετείχαν στις πρόσφατες κινητοποιήσεις αγροτών και κτηνοτρόφων — ύστερα από σχετικό αίτημα της Τροχαίας Μυτιλήνης/Γενικής Περιφερειακής Αστυνομικής Διεύθυνσης Βορείου Αιγαίου.

Το σκεπτικό της Αντωνέλλη είναι σαφές: η Περιφέρεια δεν πρέπει να γίνει το «εργαλείο» για την ποινικοποίηση συμμετοχής σε κινητοποιήσεις, ιδιαίτερα όταν οι παραγωγοί βιώνουν οικονομική ασφυξία, απώλειες εισοδημάτων και άγχος για την ίδια τους την επιβίωση. Πρόκειται για μία θέση που δεν είναι απλώς πολιτική ή ηθική, αλλά γεννά ερωτήματα νομιμότητας και θεσμικής τάξης.

Τι ζητείται στην ουσία

Η αντιπεριφερειάρχης ζητά από το Περιφερειακό Συμβούλιο να αποφασίσει ότι δεν επιτρέπει στους υπαλλήλους των Περιφερειακών Διευθύνσεων Πρωτογενούς Τομέα να παρέχουν στοιχεία πολιτών στους αστυνομικούς/εισαγγελικούς μηχανισμούς, προκειμένου να μην τεθούν σε κίνδυνο ποινικές κυρώσεις για τους συμμετέχοντες.

Το επιχείρημα είναι αυθόρμητο και επικοινωνιακά ισχυρό — αλλά νομικά η κατάσταση είναι διαφορετική.

Μπορεί μια απόφαση περιφερειακού συμβουλίου να υπερισχύει της εντολής εισαγγελέα;

Στην Ελλάδα ούτε μία απόφαση Περιφερειακού Συμβουλίου ούτε καμία πολιτική απόφαση μπορεί να υπερισχύσει της εισαγγελικής εντολής όταν αυτή εκδίδεται στα πλαίσια άσκησης των καθηκόντων της δικαιοσύνης και της ποινικής διαδικασίας. Ο εισαγγελικός λειτουργός είναι ανεξάρτητος δικαστικός λειτουργός, αρμόδιος για την ποινική διερεύνηση αδικημάτων και μπορεί να ζητά στοιχεία όταν υφίστανται ενδείξεις τέλεσης πράξεων που διώκονται αυτόφωρα ή αυτεπάγγελτα. 

Αντίθετα, οι αποφάσεις ενός Περιφερειακού Συμβουλίου έχουν έννομες συνέπειες μόνο εντός του πλαισίου των διοικητικών αρμοδιοτήτων που τους παρέχει ο νόμος — δηλαδή δεσμεύουν τις υπηρεσίες και τα όργανα της Περιφέρειας όπου υπάρχει αρμοδιότητα εκ του νόμου να αποφασίσουν για ένα θέμα. Δεν δεσμεύουν όμως ανεξάρτητες δικαστικές ή αστυνομικές αρχές.

Με άλλα λόγια:

🔹 Η εισαγγελική εντολή στέκεται πάνω από οποιαδήποτε πολιτική θέση ή απόφαση αιρετού οργάνου, όταν το θέμα εντάσσεται στο πεδίο ποινικής διαδικασίας.
🔹 Μια απόφαση Περιφερειακού Συμβουλίου μπορεί να εκφράσει πολιτική θέση ή να κατευθύνει τις υπηρεσίες της Περιφέρειας αλλά δεν νόμιζε ούτε μπορεί να ακυρώσει ή να αντικρούσει εισαγγελική εντολή.
🔹 Αν οι υπηρεσίες της Περιφέρειας παραλάβουν εντολή από εισαγγελέα να δώσουν στοιχεία, έχουν υποχρέωση να συμμορφωθούν εκτός αν υπάρχει ρητή νομική απαγόρευση ή αντίθετη δικαστική απόφαση.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι:

• Η απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου μπορεί να λειτουργήσει προληπτικά ως πολιτική δήλωση, να δώσει επικοινωνιακή στήριξη και ακόμα να παράσχει νομική υποστήριξη σε υπαλλήλους που αρνούνται να δώσουν στοιχεία.
• Δεν μπορεί όμως να εμποδίσει νομικά την εκτέλεση μιας εισαγγελικής εντολής ή να παράσχει πλήρη νομική ασπίδα απέναντι σε υποχρεώσεις που απορρέουν από τη δικαστική διαδικασία.

Αυτό το όριο είναι καθοριστικό: η δημοκρατική αρχή του κράτους δικαίου θέτει σαφή διαχωρισμό μεταξύ πολιτικών αποφάσεων και δικαστικής εξουσίας — και η τελευταία έχει προτεραιότητα όταν τίθενται ζητήματα ποινικής διερεύνησης.

Οι κρίσιμες παράμετροι που μένουν να απαντηθούν

Για να έχουμε πλήρη εικόνα της υπόθεσης, πρέπει να διερευνηθούν επιπλέον:

1. Έχουν υπάρξει προηγούμενες περιπτώσεις όπου υπηρεσίες της Περιφέρειας, όπως η Διεύθυνση Μεταφορών, έχουν παραχωρήσει στοιχεία σε σχετικά αιτήματα; Αν ναι, πώς αντιμετωπίστηκαν νομικά;
2. Ποια είναι η νομική βάση και το νομικό πλαίσιο επί του συγκεκριμένου αιτήματος από την Τροχαία — δηλαδή αν πρόκειται για ποινική έρευνα με αυτεπάγγελτη δίωξη ή απλή διοικητική διερεύνηση.
3. Τι νομικές εγγυήσεις και συμβουλές έχουν λάβει οι υπάλληλοι μέσω των νομικών υπηρεσιών της Περιφέρειας για να αρνηθούν ή να συμμορφωθούν.

Μόνο με αυτά τα στοιχεία μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα εάν μια απόφαση Περιφερειακού Συμβουλίου θα έχει πρακτικό και νομικό αντίκτυπο ή θα μείνει σε επίπεδο πολιτικής διακήρυξης.

Η πρωτοβουλία της Αντιπεριφερειάρχη είναι ισχυρή σε πολιτικό και επικοινωνιακό επίπεδο, ειδικά σε μια περίοδο που οι αγρότες βιώνουν βαθιά κρίση και απογοήτευση. Ωστόσο, στην Ελλάδα μία απόφαση Περιφερειακού Συμβουλίου δεν μπορεί να υπερισχύσει μιας εισαγγελικής εντολής, όταν αυτή εκκινεί από την άσκηση των καθηκόντων της δικαστικής εξουσίας.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η συνεδρίαση δεν έχει νόημα — μπορεί να λειτουργήσει σαν πολιτικό δίχτυ ασφάλειας για τους παραγωγούς και τους υπαλλήλους — αλλά δεν αμφισβητεί νομικά την αρμοδιότητα του εισαγγελέα να ζητήσει και να λάβει στοιχεία όταν η ελληνική νομοθεσία το επιτρέπει.

Εν κατακλείδι τα στοιχεία θα δοθούν υποχρεωτικά καθώς αυτή είναι η εντολή του εισαγγελέα ...