Διήμερο Επιστημονικό Συνέδριο: «Ιστορία, Λαϊκή Παράδοση και Τουριστική Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Η Πειρατεία στο Αιγαίο»

Στην τελική ευθεία για το Διήμερο Επιστημονικό Συνέδριο

«Ιστορία, Λαϊκή Παράδοση και Τουριστική Αξιοποίηση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς – Η Πειρατεία στο Αιγαίο»

Όλα είναι πλέον έτοιμα για το Διήμερο Επιστημονικό Συνέδριο, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στις 18 και 19 Ιουλίου 2026 στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης 9.00-15.00 και στην Ευρειακή του Κόλπου Γέρας 20.00 αποτελώντας ένα σημαντικό επιστημονικό και πολιτιστικό γεγονός αφιερωμένο στη σύνδεση της ιστορίας, της λαϊκής παράδοσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς με τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη.

Το συνέδριο διοργανώνεται από το Πολιτιστικό Σωματείο CULTURE4ALL – Πολιτισμός για Όλους, το οποίο ιδρύθηκε από την αείμνηστη Αγλαΐα Αρχοντίδου και συνεχίζει τη δράση του υπό την προεδρία της Δρ. Μαρίας Μανώλα, Καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής.

Η διοργάνωση πραγματοποιείται με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο δράσεων που αποσκοπούν στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς μικρών νησιωτικών και αγροτικών κοινοτήτων, όπως ο Παλαιόκηπος και τα χωριά της Γέρας, μέσα από την αξιοποίηση του πολιτιστικού τους πλούτου, τη σύνδεσή του με τον πολιτιστικό τουρισμό και τη δημιουργία νέων αναπτυξιακών προοπτικών για την περιοχή.

Κεντρικός άξονας της διοργάνωσης είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο η πειρατεία, οι τοπικοί θρύλοι και η προφορική ιστορία μπορούν να αξιοποιηθούν ως στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, δημιουργώντας νέες προοπτικές για τον πολιτιστικό τουρισμό και την εκπαίδευση. Μέσα από τη συμμετοχή διακεκριμένων πανεπιστημιακών και ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, το συνέδριο φιλοδοξεί να αναδείξει τη Γέρα ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τόπου όπου η ιστορική μνήμη, η επιστημονική γνώση και ο πολιτισμός μπορούν να αποτελέσουν μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης, ενισχύοντας την τοπική οικονομία, την εξωστρέφεια και την προβολή της περιοχής.

Στο επιστημονικό πρόγραμμα του συνεδρίου συμμετέχουν πανεπιστημιακοί και ερευνητές από σημαντικά ακαδημαϊκά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, επιβεβαιώνοντας τον πολυεπιστημονικό χαρακτήρα της διοργάνωσης. Συμμετέχουν το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, καθώς και το Yıldız Technical University της Κωνσταντινούπολης.

Η παρουσία εκπροσώπων από διαφορετικά επιστημονικά πεδία, όπως η ιστορία, η αρχαιολογία, η εκπαίδευση, η πολιτιστική διαχείριση και ο τουρισμός, αναδεικνύει τον σύνθετο χαρακτήρα του συνεδρίου και δημιουργεί έναν γόνιμο διάλογο για τον τρόπο με τον οποίο η πολιτιστική κληρονομιά, η προφορική ιστορία και οι τοπικές αφηγήσεις μπορούν να μετατραπούν σε εργαλεία γνώσης, εξωστρέφειας και βιώσιμης ανάπτυξης.

Ένα επιστημονικό πρόγραμμα υψηλού επιπέδου

Οι εργασίες του συνεδρίου θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 18 Ιουλίου, από τις 09:00 έως τις 15:00, στο Δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών, ιστορικών, αρχαιολόγων και ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Το πρόγραμμα ανοίγει με την προβολή του ντοκιμαντέρ «Μια φορά κι έναν καιρό στον Παλαιόκηπο…», το οποίο βασίζεται σε προφορικές μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής και αναδεικνύει τη σημασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης.

Στη συνέχεια ακολουθούν εισηγήσεις που εξετάζουν την πειρατεία στο Αιγαίο από ιστορική, αρχαιολογική, κοινωνική, εκπαιδευτική και τουριστική σκοπιά.

Ο ιστορικός Δρ. Στρατής Αναγνώστου, Πρόεδρος της Εταιρείας Λεσβιακών Μελετών, παρουσιάζει τη Λέσβο από τα μέσα του 15ου έως τα μέσα του 16ου αιώνα, αναλύοντας τις επιπτώσεις των πειρατικών επιδρομών στη διαμόρφωση του οικιστικού δικτύου, της οικονομίας και της συλλογικής μνήμης του νησιού.

Η Δρ. Sevim Yılmaz Önder, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Yıldız Technical University της Κωνσταντινούπολης, παρουσιάζει την προσωπικότητα του Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα μέσα από οθωμανικές και διεθνείς ιστορικές πηγές, συμβάλλοντας στον επιστημονικό διάλογο γύρω από μία από τις σημαντικότερες μορφές της ναυτικής ιστορίας της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Δρ. Άρτεμις Κωνσταντιδέλλη, ερευνήτρια του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσιάζει έρευνα βασισμένη στο χειρόγραφο MSS 70.3 της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο περιηγητές και λόγιοι της εποχής κατέγραψαν την προσωπικότητα του Μπαρμπαρόσα και τη σχέση της ιστορικής αφήγησης με την προφορική παράδοση.

Η Δρ. Μαρία Μαυροπούλου παρουσιάζει την περίπτωση της Ίμβρου, αναδεικνύοντας πώς οι μύθοι της πειρατείας και η άυλη πολιτιστική κληρονομιά μπορούν να αποτελέσουν βάση για τη δημιουργία θεματικών πολιτιστικών διαδρομών και νέων μορφών πολιτιστικού τουρισμού.

Ο Καθηγητής Κώστας Μάγος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προσεγγίζει την πειρατεία μέσα από το πρίσμα της εκπαίδευσης, παρουσιάζοντας σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις για τη διδασκαλία της ιστορίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εισήγηση «Πειρατικά φεστιβάλ και τοπική ανάπτυξη: Η περίπτωση της Πάρου», από τη Δρ. Μαρία Μανώλα, τη Φωτεινή Μανιού και τη Δρ. Ρόιδω Μήτουλα, η οποία παρουσιάζει πώς ένα ιστορικό γεγονός μετασχηματίστηκε σε έναν επιτυχημένο πολιτιστικό θεσμό που ενισχύει την τοπική οικονομία, την κοινωνική συνοχή και τον τουρισμό, προσφέροντας ένα πρότυπο που μπορεί να αξιοποιηθεί και στη Γέρα.

Το επιστημονικό πρόγραμμα ολοκληρώνεται με την αρχαιολόγο Μαρία Γιαννίκου, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου, η οποία παρουσιάζει τη μακραίωνη ιστορία του Κόλπου της Γέρας μέσα από τα αρχαιολογικά δεδομένα και τα μνημεία της περιοχής.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του συνεδρίου θα λειτουργεί έκθεση ζωγραφικής με θέμα «Τοπία της Γέρας», με έργα εμπνευσμένα από το φυσικό τοπίο, τα χωριά και την πολιτιστική φυσιογνωμία του Κόλπου της Γέρας.

Η κορύφωση των εκδηλώσεων

Το διήμερο θα ολοκληρωθεί την Κυριακή 19 Ιουλίου, στις 20:00, στην Ευρειακή του Κόλπου Γέρας, με την πρώτη «Πειρατική Ρεγκάτα – Στα Ίχνη του Μπαρμπαρόσα».

Η εκδήλωση θα περιλαμβάνει μια εντυπωσιακή θαλάσσια αναπαράσταση με παραδοσιακά σκάφη μεταμορφωμένα σε πειρατικά, θεατρικό δρώμενο εμπνευσμένο από την τοπική προφορική παράδοση του Παλαιοκήπου, μουσική, χορό, πειρατικές μεταμφιέσεις και συμμετοχή χορευτικών συγκροτημάτων των πολιτιστικών συλλόγων και της τοπικής κοινωνίας. Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα θα έχει το παραδοσιακό λαϊκό συγκρότημα του Κώστα Καλδελλή, που θα συνοδεύσει μουσικά τη βραδιά, ενώ η εκδήλωση θα κορυφωθεί με ένα εντυπωσιακό θέαμα πυροτεχνημάτων πάνω από τον Κόλπο της Γέρας.

Η διοργάνωση φιλοδοξεί να καθιερωθεί ως ένας νέος πολιτιστικός θεσμός για τη Λέσβο, συνδέοντας την επιστημονική έρευνα με την πολιτιστική δημιουργία, τη λαϊκή παράδοση και την τοπική ανάπτυξη. Παράλληλα, επιδιώκει να αναδείξει τη Γέρα ως έναν τόπο μοναδικής ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, όπου η μνήμη του παρελθόντος μετατρέπεται σε δημιουργική δύναμη για το μέλλον.

Η είσοδος στις εκδηλώσεις είναι ελεύθερη για το κοινό.