Δεν έπεσαν τα αεροπλάνα – έπεσαν οι επικοινωνίες: Τι έκλεισε σήμερα τα αεροδρόμια της Ελλάδας
Δεν ήταν απλώς καθυστερήσεις και ακυρώσεις. Σήμερα, σε ολόκληρη την Ελλάδα, ο ουρανός “σίγησε” όταν οι κρίσιμες επικοινωνίες μεταξύ ελεγκτών και αεροσκαφών παρουσίασαν σοβαρό πρόβλημα. Δεν έπεσαν τα αεροπλάνα· έπεσε το σύστημα που τα κρατά ασφαλή — και γι’ αυτό τα αεροδρόμια έκλεισαν.
Σήμερα (Κυριακή 4 Ιανουαρίου 2026) δεν «έπεσε ένα σύστημα κρατήσεων». Έπαθε black-out/παρεμβολή το βασικό “νευρικό σύστημα” της εναέριας κυκλοφορίας: οι ασύρματες επικοινωνίες των ελεγκτών με τα αεροσκάφη μέσα στο FIR Αθηνών. Και όταν οι ελεγκτές δεν μπορούν να μιλήσουν καθαρά με τα αεροπλάνα, ο κανόνας είναι ένας: κόβεις την κίνηση στο έδαφος για να μη ρισκάρεις στον αέρα.
Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε και να λύσουμε όλες τις απορίες σχετικά με το σημερινό περιστατικό που προκάλεσε το χάος σε όλα τη αεροδρόμια της χώρας.
Στις 08:59 τοπική ώρα, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας ανέφερε ότι αντιμετώπισε μαζική παρεμβολή σε «σχεδόν όλες τις συχνότητες» που εξυπηρετούν το FIR Αθηνών. Ο “θόρυβος” περιγράφεται ως συνεχής, ακούσια εκπομπή (σαν κάποιος/κάτι να “πατούσε” μόνιμα το κουμπί του ασυρμάτου). Ταυτόχρονα υπήρξε πτώση και σε γραμμές επικοινωνίας (HELLAS COM και επιχειρησιακά τηλέφωνα), ενώ κινητοποιήθηκαν τεχνικοί της ΥΠΑ μαζί με τεχνικούς του ΟΤΕ για εντοπισμό/αποκατάσταση.
Αποτέλεσμα: αναστολές, ακυρώσεις, καθυστερήσεις, εκτροπές. Οι εταιρείες ενημέρωσαν για πλήρη αναστολή πτήσεων για συγκεκριμένο παράθυρο ωρών (ενδεικτικά η AEGEAN ανέφερε 09:35–12:20).
Αργότερα, σταδιακά, η λειτουργία άρχισε να επανέρχεται με περιορισμούς και χρήση εναλλακτικών/εφεδρικών λύσεων, ανεβάζοντας τον ρυθμό αναχωρήσεων (αναφέρθηκε ότι έφτασαν περίπου 45 πτήσεις/ώρα σε φάση αποκατάστασης).
Το FIR με απλά λόγια...
Ας σκεφτουμε το FIR σαν μια τεράστια ζώνη ευθύνης στον ουρανό. Εκεί μέσα, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας κάνουν τρία πράγματα:
- Βλέπουν την κυκλοφορία (ραντάρ/επιτήρηση).
- Σχεδιάζουν & αποσυμφορούν ροές (ποιος πάει πού, σε ποιο ύψος, με τι διαχωρισμό).
- Μιλάνε με τους πιλότους μέσω ραδιοσυχνοτήτων VHF (και βοηθητικά με τηλεφωνικά/δικτυακά κανάλια) δίνοντας οδηγίες: πορεία, ύψος, ταχύτητα, αναμονές, προσγειώσεις/απογειώσεις.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια: μπορεί να “βλέπεις” ένα αεροπλάνο, αλλά αν δεν μπορείς να του μιλήσεις αξιόπιστα, δεν έχεις ασφαλές operational control στο επίπεδο που απαιτεί η πολιτική αεροπορία.
- Ερώτηση: Γιατί σταμάτησαν οι απογειώσεις/προσγειώσεις; (και γιατί αυτό είναι σωστό)
Η ασφάλεια στις πτήσεις λειτουργεί σαν πολλαπλές στρώσεις (layers). Όταν χάνεις μια στρώση τόσο βασική όσο ο ασύρματος, δεν “το παίζεις ήρωας”. Μειώνεις δραστικά το ρίσκο:
- Κρατάς τα αεροπλάνα στο έδαφος (εκεί είναι ασφαλέστερα).
- Διαχειρίζεσαι όσα είναι ήδη στον αέρα με ειδικές διαδικασίες: εναλλακτικές συχνότητες, καθοδηγήσεις με περιορισμούς, εκτροπές, μεγαλύτερα περιθώρια διαχωρισμού, προτεραιότητα σε καύσιμα/ιατρικά/έκτακτα.
Αυτό ακριβώς περιγράφουν και τα διεθνή πρωτόκολλα : περιορισμοί για λόγους ασφαλείας, με σταδιακή αποκατάσταση μέσω εναλλακτικών/backup επικοινωνιών.
- Ερώτηση: Ήταν επικίνδυνο;
Δυνητικά, ναι — γι’ αυτό “πάγωσαν” τα πάντα.
Όχι με την έννοια “κινδύνευσαν να πέσουν αεροπλάνα μαζικά”, αλλά με την έννοια ότι αν συνέχιζε η κανονική ροή απογειώσεων/προσεγγίσεων χωρίς αξιόπιστη επικοινωνία, το ρίσκο θα ανέβαινε σε απαράδεκτα επίπεδα.
Το σύστημα όμως έχει designed behavior για τέτοια incident: όταν “σπάει” κρίσιμο κομμάτι, περνάς σε degraded mode (λειτουργία υποβάθμισης) και μειώνεις χωρητικότητα/κίνηση μέχρι να επανέλθουν οι ασφαλείς προϋποθέσεις. Αυτό έγινε σήμερα.
Με απλά λόγια: το ότι έγινε χάος στα αεροδρόμια και στους επιβάτες είναι το τίμημα για να μη γίνει χάος στον ουρανό. (Και όλοι καταλαβαίνουμε τι σημαίνει χάος στον ουρανό)
- Ερώτηση : Η λέξη-κλειδί: «παρεμβολή». Σημαίνει ηλεκτρονικός πόλεμος;
Εδώ θέλει ψυχραιμία η απάντηση...
Η ΥΠΑ σε ανακοίνωσή της χρησιμοποίησε περιγραφή που “κουμπώνει” σε παρεμβολή/jamming: συνεχής “θόρυβος” σαν μόνιμη εκπομπή που πνίγει τις επικοινωνίες. Αλλά αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι έχουμε εχθρική ενέργεια / ηλεκτρονικό πόλεμο.
Τρία σενάρια
1) Τεχνική αστοχία / “single point of failure”
Κάτι κεντρικό (π.χ. εξοπλισμός ραδιοζεύξεων, διανομής συχνοτήτων, τροφοδοσία, interface) έπεσε ή “κλείδωσε” σε λάθος κατάσταση. Το ότι το πρόβλημα φαίνεται να αφορούσε κεντρικά συστήματα σε Αθήνα/Μακεδονία έχει αναφερθεί δημοσίως, μαζί και κριτική για παλαιότητα εξοπλισμού.
2) Ακούσια εξωτερική παρεμβολή
Π.χ. κάποιος πομπός (νόμιμος ή παράνομος) εξέπεμπε λάθος/συνεχώς, ή βλάβη σε εγκατάσταση που “έπνιξε” φάσμα . Αυτά συμβαίνουν περισσότερο απ’ όσο νομίζει ο κόσμος.
3) Σκόπιμη παρεμβολή (ηλεκτρονικός πόλεμος/εχθρική ενέργεια)
Ναι, τεχνικά γίνεται: jamming σε VHF, στοχευμένες παρεμβολές, ακόμα και συνδυασμός με άλλες ενέργειες. Όμως για να το πεις υπεύθυνα θες στοιχεία και έρευνα forensics: από πού εξέπεμψε, με τι ισχύ, σε τι εύρος, ποια γεωμετρία, τι μοτίβο, αν ήταν ταυτόχρονο πανελλαδικά ή “αλυσίδα” βλαβών κ.ο.κ. Αυτό αν έχει συμβεί θα το μάθουμε μετά από έρευνα και όχι από σενάρια...
Η παράξενη λεπτομέρεια...
Το ότι αναφέρθηκε ταυτόχρονη πτώση και σε άλλες γραμμές επικοινωνίας (HELLAS COM/τηλέφωνα) κάνει την εικόνα πιο σύνθετη. Αυτό μπορεί να σημαίνει:
- κοινή αιτία (π.χ. υποδομή/τροφοδοσία/δικτύωση), ή
- πολλαπλές βλάβες μαζί, ή
- κάτι πιο κακόβουλο.
Αλλά: χωρίς επίσημο πόρισμα, όποιος “κλειδώνει” στο 3ο σενάριο κάνει απλώς θόρυβο πάνω στον θόρυβο. (Και σήμερα είχαμε ήδη αρκετό “θόρυβο” για όλους.)
- Ερώτηση : Τελικά τι μάθαμε σήμερα;
Αν το δούμε σαν ένα σοβαρό περιστατικό λειτουργίας, αυτό που έγινε σήμερα είναι κλασικό παράδειγμα δοκιμής αντοχής ενός κρίσιμου συστήματος. Το θέμα δεν είναι μόνο πότε ξανάνοιξε ο εναέριος χώρος, αλλά κυρίως:
- Να μάθουμε καθαρά τι έφταιξε.
Όχι γενικότητες. Συγκεκριμένα: ποιο σύστημα, ποιο εξάρτημα, ποια αστοχία. - Να εξηγηθεί γιατί ένα πρόβλημα παρέλυσε σχεδόν όλες τις συχνότητες.
Υπήρχε ένα «κεντρικό κουμπί» που αν χαλάσει, πέφτουν όλα; Αν ναι, αυτό είναι σοβαρό κενό ασφάλειας. - Να φανεί αν και πώς λειτούργησαν τα εφεδρικά συστήματα.
Ποια κράτησαν όρθιο τον έλεγχο πτήσεων, ποια δεν δούλεψαν και για ποιο λόγο. - ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ: Να γίνουν αναβαθμίσεις, όχι μπαλώματα όπως συμβαίνει εδώ και πολλά χρόνια .
Σύγχρονος εξοπλισμός, συνεχής έλεγχος, συστήματα που εντοπίζουν αμέσως παρεμβολές και επιτρέπουν τη λειτουργία με ασφάλεια, έστω και περιορισμένη, χωρίς να παγώνει όλη η χώρα. Η σημερινή μέρα απέδειξε αυτό που φωνάζουν όσοι ξέρουν.... Δεν μπορεί να λειτουργεί το σύστημα με απαρχαιωμένο εξοπλισμό! - Να δημοσιοποιηθούν τα συμπεράσματα.
Όχι «θα διερευνηθεί» και σιωπή. Να ξέρει ο πολίτης τι πήγε στραβά και τι αλλάζει.
Γιατί στην αεροπλοΐα δεν υπάρχει το “έλα μωρέ, συμβαίνουν αυτά”. Υπάρχει μόνο το λειτουργεί σωστά ή δεν επιτρέπεται να λειτουργεί. Και σήμερα φάνηκε πόσο λεπτή είναι αυτή η γραμμή.
Σήμερα δεν έπεσαν τα αεροπλάνα — έπεσαν οι επικοινωνίες. Και όταν ο πύργος/κέντρο ελέγχου δεν μπορεί να μιλήσει καθαρά με τον ουρανό, ο ουρανός κλείνει για να μείνει ασφαλής. Το αν ήταν βλάβη, ατύχημα ή εχθρική παρεμβολή είναι θέμα έρευνας, όχι εικασίας. Μέχρι τότε, το μόνο σίγουρο είναι ότι το incident (σημερινό σοβαρό περιστατικό) αποκάλυψε πόσο κρίσιμη είναι η ανθεκτικότητα των υποδομών μας.
