Απρόσμενο εύρημα σε ελαιώνα της Λέσβου: Παγίδα για τον δάκο «έπιασε» νυχτερίδα – Πρώτη καταγραφή στην Ελλάδα
Ένα εντελώς απρόσμενο περιστατικό σε ελαιώνα της Λέσβου καταγράφηκε πλέον και στην επιστημονική βιβλιογραφία: νυχτερίδα βρέθηκε νεκρή πάνω σε κίτρινη κολλητική παγίδα, του τύπου που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση εντόμων και του δάκου της ελιάς.
Και δεν πρόκειται απλώς για μια ασυνήθιστη παρατήρηση.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αποτελεί την πρώτη τεκμηριωμένη καταγραφή στην Ελλάδα παγίδευσης νυχτερίδας σε κολλητική παγίδα παρακολούθησης εντόμων.
Η επιστημονική εργασία δημοσιεύθηκε στις 14 Αυγούστου 2026 στο διεθνές περιοδικό Diversity από τους Γιώργος Σταυριανάκης, Κατερίνα Κουλαγίνη, Θανάσης Κίζος και Γιάννης Γ. Ζευγώλης, με συμμετοχή ερευνητών του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη Μυτιλήνη.
Η νυχτερίδα βρέθηκε πάνω στην παγίδα στις 15 Μαΐου
Το περιστατικό καταγράφηκε στις 15 Μαΐου 2026, σε παραδοσιακά διαχειριζόμενο ελαιώνα στην κεντρική Λέσβο.
Κατά τη συλλογή των κίτρινων κολλητικών επιφανειών που είχαν τοποθετηθεί για την παρακολούθηση ιπτάμενων εντόμων, οι ερευνητές αντίκρισαν πάνω σε μία από αυτές μια νεκρή νυχτερίδα. Το ζώο είχε κολλήσει σε μεγάλη επιφάνεια της παγίδας, με τα φτερά ανοιχτά και τις πτέρυγες σε άμεση επαφή με την κολλητική ουσία. Δύο ειδικοί επιστήμονες στις νυχτερίδες προχώρησαν ανεξάρτητα στην αναγνώρισή της.
Ήταν ένα ενήλικο άτομο του είδους Pipistrellus pipistrellus, της κοινής πιπιστρέλλας, μιας μικρής εντομοφάγου νυχτερίδας που συναντάται και στην Ελλάδα. Το άνοιγμα των φτερών της μετρήθηκε στα 23,1 εκατοστά και το βάρος της στα 5,9 γραμμάρια.
Τι ακριβώς ήταν οι παγίδες
Οι κίτρινες κολλητικές παγίδες χρησιμοποιούνται ευρέως στη γεωργία για την παρακολούθηση πληθυσμών εντόμων. Στην ελαιοκαλλιέργεια μπορούν να χρησιμοποιηθούν και στο πλαίσιο της παρακολούθησης του Bactrocera oleae, δηλαδή του γνωστού σε όλους τους ελαιοπαραγωγούς δάκου της ελιάς. Στη συγκεκριμένη ερευνητική εγκατάσταση οι παγίδες είχαν διαστάσεις 10 × 23 εκατοστά, δεν έφεραν χημικό ελκυστικό και είχαν τοποθετηθεί σε πυκνότητα τριών παγίδων ανά εκτάριο. Κρέμονταν από κλαδιά ελιάς σε ύψος περίπου 1,9 έως 2 μέτρων. Έμεναν στον ελαιώνα επί επτά συνεχόμενες ημέρες κάθε μήνα και στη συνέχεια συλλέγονταν για έλεγχο.
Γιατί μπορεί να πλησίασε την παγίδα
Το ενδιαφέρον σημείο της έρευνας είναι ότι οι επιστήμονες προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί μια νυχτερίδα θα μπορούσε να πέσει πάνω σε μια τέτοια επιφάνεια. Πάνω στην παγίδα είχαν ήδη κολλήσει διάφορα μικρά δίπτερα έντομα.
Ορισμένες από τις ομάδες αυτών των εντόμων αποτελούν τροφή της Pipistrellus pipistrellus. Έτσι οι επιστήμονες εξετάζουν ως πιθανό σενάριο η νυχτερίδα να πλησίασε την παγίδα αναζητώντας τροφή. Δεν αποκλείεται επίσης να μην μπόρεσε να αντιληφθεί εγκαίρως την επίπεδη επιφάνεια μέσω του συστήματος ηχοεντοπισμού που χρησιμοποιούν οι νυχτερίδες. Οι ίδιοι οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν, πάντως, ότι από ένα και μόνο περιστατικό δεν μπορεί να προσδιοριστεί πόσο συχνός ή μεγάλος είναι ο κίνδυνος.
Το παράδοξο: ένας φυσικός σύμμαχος του ελαιώνα
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον σημείο της μελέτης.
Οι νυχτερίδες είναι εντομοφάγες και αποτελούν μέρος της φυσικής πανίδας που μπορεί να συμβάλει στον έλεγχο πληθυσμών εντόμων μέσα στα αγροτικά οικοσυστήματα.
Οι ερευνητές μιλούν ουσιαστικά για ένα αγροοικολογικό παράδοξο: ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση ενός σημαντικού εχθρού της ελιάς μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να δημιουργήσει κίνδυνο για ένα προστατευόμενο εντομοφάγο ζώο του ίδιου οικοσυστήματος.
Μάλιστα, στην εργασία επισημαίνεται ότι όλες οι ευρωπαϊκές νυχτερίδες βρίσκονται υπό αυστηρή προστασία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους οικοτόπους.
Τι προτείνουν οι επιστήμονες
Οι ερευνητές δεν ζητούν κατάργηση των παγίδων ούτε υποστηρίζουν ότι υπάρχει σήμερα αποδεδειγμένο εκτεταμένο πρόβλημα. Ζητούν όμως να αρχίσει να καταγράφεται συστηματικά εάν στις κολλητικές παγίδες εμφανίζονται και οργανισμοί που δεν αποτελούν στόχο, όπως οι νυχτερίδες. Παράλληλα θεωρούν ότι πρέπει να διερευνηθούν οι μηχανισμοί που οδηγούν σε τέτοιες παγιδεύσεις και να εξεταστούν απλά μέτρα περιορισμού του κινδύνου, χωρίς να χάνεται η χρησιμότητα των παγίδων για την παρακολούθηση των εντόμων.
Η περίπτωση της Λέσβου μπορεί επομένως να φαίνεται μικρή — μία νυχτερίδα σε έναν ελαιώνα. Επιστημονικά, όμως, έχει άλλη βαρύτητα.
Είναι η πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση αυτού του είδους στην Ελλάδα και ανοίγει μια νέα συζήτηση για μια παράπλευρη επίπτωση μιας πολύ συνηθισμένης γεωργικής πρακτικής, η οποία μέχρι σήμερα περνούσε ουσιαστικά απαρατήρητη.
