Ένας «έξυπνος» σύμμαχος στους ελαιώνες – Η τεχνολογία προειδοποιεί πριν έρθει η καταστροφή
«Τις επόμενες τέσσερις μέρες στον ελαιώνα σας θα επικρατήσουν συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και ξηρασίας». Ή: «Μεγάλος κίνδυνος για κυκλοκόνιο στον αγρό σας». Πρόκειται για μηνύματα που καταφτάνουν απευθείας στο κινητό τηλέφωνο του ελαιοπαραγωγού, παρέχοντάς του κρίσιμες πληροφορίες για το μικροκλίμα του χωραφιού του, λίγα μόλις 24ωρα πριν τις επικείμενες απειλές.
Η εικόνα αυτή δεν ανήκει σε ένα μακρινό μέλλον. Είναι ήδη πραγματικότητα, χάρη στο πιλοτικό πρόγραμμα Olive Alarm, που εφαρμόστηκε την προηγούμενη διετία στους ελαιώνες των συνεταιρισμών στα Παλαιά Ρούματα Χανίων και στους Μολάους Λακωνίας. Πίσω από την πρωτοβουλία βρίσκονται η Ακαδημία Αθηνών, ο ΕΛΓΟ Δήμητρα και η εταιρεία πληροφορικής OpenIT.
Έγκαιρη προειδοποίηση στα δάχτυλα του παραγωγού
«Αναπτύξαμε ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τους ελαιοπαραγωγούς, που είναι πια πιο απαραίτητο από ποτέ λόγω της κλιματικής αλλαγής», εξηγεί στην Καθημερινή ο γεωπόνος Δημήτρης Βολουδάκης, συνεργάτης της Ακαδημίας Αθηνών. Το σύστημα εντοπίζει τέσσερις βασικούς κινδύνους για την ελιά: δύο βιοτικούς (ο δάκος και το κυκλοκόνιο) και δύο αβιοτικούς (ξηρασία και ακραίες θερμοκρασίες).
Η εφαρμογή βασίζεται σε τέσσερις μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ οι αγρότες που επιθυμούν συμμετοχή συνδέουν το αγροτεμάχιό τους με την ειδικά διαμορφωμένη πλατφόρμα. «Περίπου 30-40 παραγωγοί σε κάθε περιοχή ανταποκρίθηκαν», αναφέρει ο κ. Βολουδάκης. Με τη βοήθεια ειδικών αλγορίθμων, η ομάδα κατάφερε να παρέχει τετραήμερες προγνώσεις για κάθε συγκεκριμένο χωράφι, αποστέλλοντας απλά SMS, ακόμη και σε παλαιού τύπου κινητά.
«Δεν χρειάζεται καν smartphone. Το λάβαμε υπόψη, καθώς πολλοί παραγωγοί είναι μεγαλύτερης ηλικίας και όχι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία. Η πληροφορία πρέπει να είναι εύκολη, έγκυρη και άμεσα αξιοποιήσιμη», τονίζει.
Η κλιματική κρίση αλλάζει την ελαιοκαλλιέργεια
Σύμφωνα με τη δρ Ιωάννα Μανωλικάκη, συνεργάτιδα του εργαστηρίου ελαιοκομίας του ΙΕΛΥΑ (ΕΛΓΟ Δήμητρα), οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι πλέον ορατές: δυνατοί νότιοι άνεμοι την άνοιξη προκαλούν ανθόπτωση και σχινοκαρπία, ενώ οι μακρές περίοδοι ξηρασίας περιορίζουν σημαντικά την παραγωγή. Παράλληλα, η έξαρση του δάκου, που πλέον κορυφώνεται αργά το καλοκαίρι και φτάνει έως τις αρχές Οκτωβρίου, απειλεί την ποιότητα και την ποσότητα της εσοδείας.
«Το διαθέσιμο νερό για άρδευση μειώνεται συνεχώς, είτε λόγω προτεραιότητας στην αστική χρήση, είτε λόγω στροφής σε άλλες καλλιέργειες. Το υψηλό κόστος παραγωγής και οι ζημιές από τις κλιματικές συνθήκες ωθούν ολοένα και περισσότερους στην εγκατάλειψη της ελαιοκομίας», επισημαίνει.
Πρακτικές προσαρμογής και βιωσιμότητας
Πέρα από την προειδοποίηση, το πρόγραμμα Olive Alarm υιοθέτησε και μια σειρά πρακτικών προσαρμογής στην κλιματική κρίση: αναλύσεις εδάφους και φύλλων, χρήση οργανικών υλικών, θερινό κλάδεμα, διατήρηση αναβαθμίδων, εφαρμογή βιοδιεγερτών και καλλιέργεια φυτών-ξενιστών. Αυτές οι παρεμβάσεις συνέβαλαν στην αύξηση της οργανικής ουσίας του εδάφους, στη μείωση της διάβρωσης και στη βελτίωση της συγκράτησης νερού.
Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά: βελτίωση στο βάρος και τη διάμετρο του ελαιοκάρπου, καθώς και αύξηση του ποσοστού ελαιοπεριεκτικότητας, κυρίως στους Μολάους.
Από το χωράφι στην Ευρώπη
Το Olive Alarm έχει ήδη αναγνωριστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως καλή πρακτική και φιλοδοξία των εμπλεκόμενων φορέων είναι να επεκταθεί σε εθνικό επίπεδο. «Όσο διευρύνεται η εφαρμογή, τόσο θα μειώνεται το κόστος. Επιπλέον, θα συλλέγονται ποιοτικά δεδομένα από ευρύτερες περιοχές, κάτι κρίσιμο για την επιστήμη και τη χάραξη αγροτικής πολιτικής», σημειώνει ο κ. Βολουδάκης.
Το πρόγραμμα δίνει και μια σημαντική κατεύθυνση: ότι η τεχνολογία, όταν είναι προσαρμοσμένη στις πραγματικές ανάγκες του αγρότη, μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό σύμμαχο στη βιωσιμότητα της ελληνικής γεωργίας. Η «έξυπνη» καλλιέργεια δεν είναι πια σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Είναι εδώ — και λειτουργεί.
Γιάννης Ελαφρός/ https://www.kathimerini.gr/
