Η Κτηνιατρική Θεσσαλονίκης βάζει στο κάδρο τη διαχείριση του αφθώδους – «Κράτος αυστηρό στις απαγορεύσεις, αδύναμο στις λύσεις»
Σκληρή παρέμβαση από το Εργαστήριο Ζ3Π (Ζωική Παραγωγή και Προστασία Περιβάλλοντος) του ΑΠΘ για τη διαχείριση των κρίσεων στην κτηνοτροφία. Στο επίκεντρο η Λέσβος, ο αφθώδης πυρετός και οι κτηνοτρόφοι που, όπως τονίζεται, βιώνουν περισσότερο ανακοινώσεις και απαγορεύσεις παρά πραγματικές λύσεις.
Λέσβος: Το ΑΠΘ βάζει στο κάδρο τη διαχείριση του αφθώδους – «Κράτος αυστηρό στις απαγορεύσεις, αδύναμο στις λύσεις»
Σκληρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία διαχειρίζεται τις κρίσεις που πλήττουν την ελληνική κτηνοτροφία ασκεί το Εργαστήριο Ζ3Π του Τμήματος Κτηνιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ, μέσα από ανάρτησή του με τίτλο «Domus Aurea: η φιλοσοφία της εξουσίας».
Η παρέμβαση έχει έντονο πολιτικό και κοινωνικό φορτίο, καθώς συνδέει τις πρόσφατες θεομηνίες, τις επιζωοτίες και ειδικά την υπόθεση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο με ένα ευρύτερο μοντέλο κρατικής λειτουργίας. Ένα μοντέλο που, σύμφωνα με την ανάρτηση, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην εικόνα της διαχείρισης παρά στην ουσιαστική επίλυση των προβλημάτων.
Το Εργαστήριο χρησιμοποιεί τον συμβολισμό της Domus Aurea, του χρυσού ανακτόρου του Νέρωνα, όχι ως ιστορική αναφορά πολυτέλειας, αλλά ως μεταφορά για μια εξουσία που απομακρύνεται από την κοινωνία και κυβερνά μέσα από την εικόνα, τα πρωτόκολλα, τις ανακοινώσεις και τη διοικητική γλώσσα.
Η Λέσβος ως καθρέφτης της κρίσης
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Λέσβο, όπου η υπόθεση του αφθώδους πυρετού έφερε τους κτηνοτρόφους αντιμέτωπους όχι μόνο με τον φόβο της νόσου, αλλά και με τις συνέπειες μιας κρατικής διαχείρισης που χαρακτηρίζεται, σύμφωνα με το κείμενο, αργή, αποσπασματική και ανεπαρκής.
Η ανάρτηση επισημαίνει ότι οι κτηνοτρόφοι του νησιού άκουσαν πολλές ανακοινώσεις, είδαν συσκέψεις και δέχθηκαν αυστηρές συστάσεις, αλλά δεν είδαν στον ίδιο βαθμό ένα καθαρό, εφαρμόσιμο και άμεσα χρηματοδοτημένο σχέδιο για την επόμενη ημέρα.
Το κρίσιμο σημείο της παρέμβασης είναι πως η κρίση δεν περιγράφεται μόνο ως υγειονομικό πρόβλημα. Περιγράφεται ως κρίση εμπιστοσύνης. Και αυτή, στην ύπαιθρο, δεν αποκαθίσταται με δελτία τύπου. Θέλει παρουσία, αποζημιώσεις, σχέδιο, καθαρές ευθύνες και χρονοδιάγραμμα. Με απλά λόγια: όχι άλλη διοικητική ομίχλη πάνω από τα μαντριά.
Μετακινούμενη κτηνοτροφία: ένας παραδοσιακός κλάδος σε ασφυξία
Το κείμενο δεν περιορίζεται στη Λέσβο. Ανοίγει το κάδρο στην υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια και ειδικά στη μετακινούμενη κτηνοτροφία, έναν κλάδο που συνδέεται άμεσα με την οικονομία της υπαίθρου, την παράδοση και την πολιτιστική ταυτότητα των ορεινών κοινωνιών.
Το Εργαστήριο Ζ3Π υποστηρίζει ότι οι οριζόντιες απαγορεύσεις μετακινήσεων προς θερινούς βοσκότοπους μπορεί να παρουσιάζονται ως μέτρα προστασίας, όμως για πολλούς κτηνοτρόφους μεταφράζονται σε οικονομικό αδιέξοδο και παραγωγική ασφυξία.
Σύμφωνα με την ανάρτηση, πίσω από όρους όπως «αξιολόγηση κινδύνου», «αδυναμία καραντίνας» και «δυσκολία ελέγχων», υπάρχει μια σκληρή πραγματικότητα: κτηνοτρόφοι που κινδυνεύουν να μείνουν χωρίς επαρκείς ζωοτροφές, χωρίς κατάλληλες εγκαταστάσεις και χωρίς ουσιαστικό πλέγμα στήριξης.
«Αυστηρό στις απαγορεύσεις, αδύναμο στις λύσεις»
Η πιο αιχμηρή διατύπωση της παρέμβασης αφορά τον ρόλο του κράτους. Το Εργαστήριο σημειώνει ότι το κράτος εμφανίζεται αυστηρό στις απαγορεύσεις, αλλά αδύναμο στις λύσεις.
Αυτή η φράση συμπυκνώνει και το βασικό μήνυμα της ανάρτησης: οι κρίσεις στην κτηνοτροφία δεν αντιμετωπίζονται μόνο με περιοριστικά μέτρα, εγκυκλίους και διαβεβαιώσεις ότι «η κατάσταση παρακολουθείται». Χρειάζονται αποφάσεις που λαμβάνουν υπόψη την πραγματική ζωή των κτηνοτρόφων, τις ανάγκες των ζώων, τη γεωγραφία κάθε περιοχής και τις οικονομικές συνέπειες των μέτρων.
Στη Λέσβο, όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό κομμάτι της παραγωγικής ταυτότητας του νησιού, αυτή η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Αφορά οικογένειες, κοπάδια, τυροκομεία, ζωοτροφές, δάνεια, χαμένες παραγωγές και την αγωνία για το αν θα υπάρχει επόμενη ημέρα.
Από τη διαχείριση της νόσου στη διαχείριση της εμπιστοσύνης
Η ουσία της παρέμβασης του ΑΠΘ βρίσκεται σε ένα βαθύτερο ερώτημα: μπορεί ένα κράτος να ζητά πειθαρχία από τους κτηνοτρόφους όταν οι ίδιοι δεν βλέπουν εγκαίρως σχέδιο, αποζημίωση και πρακτική υποστήριξη;
Η απάντηση που διαπερνά την ανάρτηση είναι αρνητική. Διότι οι επιζωοτίες και οι θεομηνίες δεν καταστρέφουν μόνο ζώα, παραγωγές και εισοδήματα. Διαλύουν και την εμπιστοσύνη, όταν οι άνθρωποι της παραγωγής νιώθουν ότι σε κάθε κρίση μένουν μόνοι απέναντι στο βάρος.
Η Λέσβος, μέσα από την υπόθεση του αφθώδους πυρετού, γίνεται έτσι παράδειγμα μιας ευρύτερης παθογένειας: μιας διοίκησης που ξέρει να ανακοινώνει, να απαγορεύει και να επικαλείται κανονισμούς, αλλά δυσκολεύεται να σταθεί δίπλα στους ανθρώπους που σηκώνουν στην πλάτη τους την ελληνική κτηνοτροφία.
--
Ακολουθεί ολόκληρη η ανάρτηση του Εργαστηρίου Ζ3Π, Τμήμα Κτηνιατρικής, Σχολή Επιστημών Υγείας ΑΠΘ:
Η Domus Aurea δεν έμεινε στην ιστορία μόνο από τη φωτιά της Ρώμης. Έμεινε και ως σύμβολο μιας εξουσίας που αποκόπηκε από την κοινωνία και έμαθε να κυβερνά μέσα από την εικόνα. Αυτό ακριβώς επανέρχεται σήμερα. Η σύγχρονη Domus Aurea χτίζεται με επιτελικά αφηγήματα, πρωτόκολλα και διοικητικά μέτρα. Κάθε κρίση δείχνει ότι οι κυβερνώντες ενδιαφέρονται περισσότερο για την εικόνα της «διαχείρισης» παρά για το πώς θα λυθούν πραγματικά τα προβλήματα.
Οι πρόσφατες θεομηνίες και επιζωοτίες που έπληξαν και συνεχίζουν να πλήττουν την κτηνοτροφία έγιναν καθρέφτης μιας εξουσίας που δίνει μεγαλύτερο βάρος στην επικοινωνιακή εικόνα ενός «επιτελικού κράτους» που είναι «παρών» με συνεχείς ανακοινώσεις και παρεμβάσεις. Στην πράξη, όμως, μεγάλο μέρος των κτηνοτρόφων βιώνει περισσότερο την επικοινωνία της διαχείρισης παρά την ουσιαστική διαχείριση της κρίσης. Στη Λέσβο, με την υπόθεση του αφθώδους πυρετού, οι κτηνοτρόφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι όχι μόνο με τον φόβο της νόσου, αλλά και με το κόστος μιας κρατικής διαχείρισης που αποδείχτηκε αργή, αποσπασματική και ανεπαρκής. Αντί για άμεση δράση, ουσιαστική οικονομική στήριξη και ξεκάθαρο σχέδιο με χρονοδιάγραμμα και στόχους, η κοινωνία του νησιού ακούει ανακοινώσεις, δέχεται αυστηρές συστάσεις, βλέπει συσκέψεις και εισπράττει τη διαβεβαίωση ότι «η κατάσταση παρακολουθείται».
Στην υπόλοιπη ελληνική περιφέρεια, η κρίση δεν περιορίζεται στον φόβο των επιζωοτιών. Επεκτείνεται και στην ίδια τη δυνατότητα επιβίωσης ενός παραδοσιακού κλάδου που αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής και παραγωγικής κληρονομιάς της χώρας: της μετακινούμενης κτηνοτροφίας. Αυτή η δραστηριότητα συνδέεται όχι μόνο με την οικονομία της υπαίθρου αλλά και με την ιστορική ταυτότητα των ορεινών κοινωνιών. Σήμερα, απειλείται από οριζόντιες απαγορεύσεις, διοικητική ακαμψία και μια εξουσία που ερμηνεύει δογματικά τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα σημαντικά περιθώρια εφαρμογής που αφήνουν στα κράτη-μέλη.
Οι αποφάσεις για την απαγόρευση μετακινήσεων προς θερινούς βοσκότοπους παρουσιάζονται ως αναγκαίο μέτρο προστασίας, αλλά για εκατοντάδες κτηνοτρόφους μεταφράζονται σε οικονομικό αδιέξοδο και παραγωγική ασφυξία. Τα επίσημα έγγραφα μιλούν για «αξιολόγηση κινδύνου», αδυναμία εφαρμογής καραντίνας, δυσκολία ελέγχων και φόβο εξάπλωσης μέσω των μετακινήσεων. Όμως πίσω από τη διοικητική γλώσσα υπάρχει μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: κτηνοτρόφοι που κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν χωρίς ζωοτροφές, χωρίς κατάλληλες εγκαταστάσεις και χωρίς ουσιαστικό σχέδιο στήριξης. Πρόβατα και γίδια, που έχουν συνηθίσει τον αέρα του βουνού, θα υποφέρουν παραμένοντας στα πεδινά, εγκλωβισμένα σε σταβλικές εγκαταστάσεις σχεδιασμένες για το χειμώνα.
Εδώ αποκαλύπτεται η φιλοσοφία της σύγχρονης εξουσίας: το κράτος εμφανίζεται αυστηρό στις απαγορεύσεις, αλλά αδύναμο στις λύσεις. Επικαλείται τον κίνδυνο χωρίς να μπορεί να εξηγήσει πώς θα επιβιώσουν οι μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι. Οι κτηνοτρόφοι βλέπουν ένα κράτος που λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων στα χαρτιά παρά ως πραγματική ασπίδα της κτηνοτροφικής παραγωγής της χώρας. Βλέπουν αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς ουσιαστική εκτίμηση των συνθηκών της καθημερινής κτηνοτροφικής πραγματικότητας.
Η ιστορία δείχνει πως οι θεομηνίες και οι επιζωοτίες δεν καταστρέφουν μόνο παραγωγές και κοπάδια. Διαλύουν και την εμπιστοσύνη όταν οι κτηνοτρόφοι αισθάνονται ότι στις κρίσεις μένουν μόνοι. Όταν η εξουσία μετατρέπει τη διαχείριση σε επικοινωνιακή εικόνα και την κτηνοτροφία σε δογματική ερμηνεία κανονισμών, χάνει την επαφή με τους ανθρώπους που κρατούν ζωντανή την ελληνική κτηνοτροφική παραγωγή και παράδοση. Αυτή είναι η σύγχρονη Domus Aurea: μια εξουσία που δείχνει οργανωμένη στα δελτία τύπου και στις συστάσεις, αλλά ολοένα πιο απόμακρη από την πραγματικότητα και τη ζωή των κτηνοτρόφων και των ζώων που αγωνίζονται καθημερινά να επιβιώσουν.
