Λέσβος: Θεσμική «ασπίδα» για κτηνοτρόφους, γάλα και τυροκομεία μετά τον αφθώδη πυρετό
Η υπόθεση του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο περνά πλέον από το επίπεδο των διαβεβαιώσεων στο επίπεδο της νομοθετικής πρόβλεψης. Και αυτό, σε μια κρίση όπου οι παραγωγοί δεν ζητούσαν λόγια παρηγοριάς, αλλά καθαρές αποφάσεις, χρήματα, προστασία από κατασχέσεις και μια στοιχειώδη βεβαιότητα ότι δεν θα μείνουν μόνοι απέναντι στη ζημιά.
Με έγγραφο της ΑΑΔΕ, ημερομηνίας 27 Μαΐου 2026, κοινοποιούνται οι διατάξεις των άρθρων 99 και 101 παρ. 1 του νόμου 5302/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α’ 78/20.05.2026. Οι διατάξεις αφορούν ειδικά μέτρα στήριξης για τους κτηνοτρόφους της νήσου Λέσβου, αλλά και για κρίσιμους κρίκους της τοπικής παραγωγικής αλυσίδας, όπως οι σταθμοί συλλογής γάλακτος και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τυριών.
Στην πράξη, η ρύθμιση ανοίγει τον δρόμο για αποζημιώσεις που αφορούν το γάλα που δεν διατέθηκε προς πώληση και την απώλεια εισοδήματος λόγω των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν για την αντιμετώπιση της επιζωοτίας. Πρόκειται για ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα που είχαν τεθεί από τον κτηνοτροφικό κόσμο της Λέσβου, καθώς η ζημιά δεν περιορίστηκε μόνο στα ζώα ή στις εκτροφές. Χτύπησε την καθημερινή ταμειακή ροή, το γάλα, τα τυροκομεία, τις υποχρεώσεις, την ίδια την αντοχή του πρωτογενούς τομέα.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της κοινοποίησης, δύναται να χορηγείται αποζημίωση υπέρ των παραγωγών που διατηρούν κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στη Λέσβο, καθώς και υπέρ των σταθμών συλλογής γάλακτος, για το γάλα που δεν μπόρεσε να πουληθεί και για την απώλεια εισοδήματος εξαιτίας των μέτρων που εφαρμόστηκαν από τις 15 Μαρτίου 2026.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ο υπολογισμός των αποζημιώσεων θα γίνεται με βάση νόμιμα παραστατικά της αντίστοιχης χρονικής περιόδου του προηγούμενου έτους. Αυτό σημαίνει ότι το ύψος της ενίσχυσης δεν θα προκύψει στον αέρα, αλλά θα στηριχθεί σε πραγματικά στοιχεία παραγωγής και διακίνησης. Εδώ, βέβαια, αρχίζει και το δύσκολο κομμάτι: η εφαρμογή, οι έλεγχοι, η ταχύτητα των υπηρεσιών και η τελική κοινή υπουργική απόφαση που θα καθορίσει τις λεπτομέρειες.
Η ρύθμιση προβλέπει επίσης ότι οι αποζημιώσεις θα είναι αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες. Δεν θα υπόκεινται σε τέλη, εισφορές ή άλλες κρατήσεις υπέρ του Δημοσίου. Δεν θα δεσμεύονται και δεν θα συμψηφίζονται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση, το Δημόσιο, τους δήμους, τις περιφέρειες, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα.
Αυτό είναι κρίσιμο. Διότι μια αποζημίωση που φτάνει στον παραγωγό και αμέσως εξαφανίζεται σε παλιές οφειλές, δεν είναι στήριξη. Είναι λογιστική εγγραφή. Εδώ, τουλάχιστον στο χαρτί, προβλέπεται ότι τα χρήματα πρέπει να πάνε εκεί όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη: στον παραγωγό, στην εκμετάλλευση, στην επιβίωση της μονάδας.
Τα ποσά που θα καταβληθούν δεν θα προσμετρώνται ούτε στα εισοδηματικά όρια για τη χορήγηση κοινωνικών ή προνοιακών παροχών. Πρόκειται για ακόμη μία σημαντική δικλείδα προστασίας, ώστε η αποζημίωση να μην λειτουργήσει τιμωρητικά για όσους λαμβάνουν ή διεκδικούν άλλες παροχές.
Η ισχύς των μέτρων, σύμφωνα με το κοινοποιημένο κείμενο, αρχίζει από την επιβολή των μέτρων της 15ης Μαρτίου 2026 και εκτείνεται για όσο χρονικό διάστημα αυτά διαρκούν. Παράλληλα, η σχετική δαπάνη θα καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό, μέσω ενίσχυσης των πιστώσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η έκδοση της κοινής υπουργικής απόφασης, με την οποία θα καθοριστούν οι δικαιούχοι, ο τρόπος υπολογισμού, το ύψος της αποζημίωσης, η διαδικασία πληρωμής, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και οι έλεγχοι. Με απλά λόγια: ο νόμος βάζει το πλαίσιο, αλλά η απόφαση θα δείξει πόσο γρήγορα και πόσο δίκαια θα φτάσει η στήριξη στους ανθρώπους της παραγωγής.
Στο ίδιο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπεται και αναστολή και ρύθμιση ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων για φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τυριών ή στην παραγωγή οπληφόρων ζώων για σφαγή στη Λέσβο και έχουν υποστεί οικονομική ζημία λόγω των κρουσμάτων αφθώδους πυρετού και των κτηνιατρικών μέτρων που ελήφθησαν. Η πρόβλεψη αυτή ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η παρέμβαση αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος για τη Λέσβο, διότι η κρίση του αφθώδους δεν είναι απλώς ένα κτηνιατρικό συμβάν. Είναι κρίση εισοδήματος. Είναι κρίση εμπιστοσύνης. Είναι κρίση ρευστότητας. Είναι ένα χτύπημα σε έναν κλάδο που κουβαλά στην πλάτη του χωριά, οικογένειες, τυροκομεία, εμπόριο, μεταφορές και ένα μεγάλο μέρος της αγροτικής ταυτότητας του νησιού.
Ο Παλλεσβιακός Φορέας Πρωτογενούς Τομέα, με ανακοίνωσή του, τονίζει ότι από την πρώτη ημέρα της ίδρυσής του συμμετείχε ενεργά σε συσκέψεις και τηλεδιασκέψεις με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου, τη Γενική Διευθύντρια Κτηνιατρικής, υπηρεσιακούς παράγοντες και κυβερνητικά στελέχη, ασκώντας πίεση για την άμεση στήριξη παραγωγών και επιχειρήσεων της Λέσβου.
Ο Φορέας υπογραμμίζει ότι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν αποτελούν αποτέλεσμα τεκμηριωμένης διεκδίκησης και συνεχούς παρουσίας στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Και πράγματι, σε τέτοιες υποθέσεις η εκπροσώπηση μετρά. Όχι η φασαρία για τη φασαρία, αλλά η πίεση με στοιχεία, η διαρκής παρακολούθηση, η γνώση του φακέλου και η επιμονή μέχρι να μετατραπεί το αίτημα σε διάταξη.
Ωστόσο, η πραγματική αξιολόγηση θα γίνει στο ταμείο. Όχι στο δελτίο Τύπου. Οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου έχουν ακούσει πολλά τους τελευταίους μήνες. Αυτό που χρειάζονται τώρα είναι σαφές χρονοδιάγραμμα, απλή διαδικασία, δίκαιος υπολογισμός και πληρωμή χωρίς να χαθούν εβδομάδες μέσα σε φακέλους, πλατφόρμες και γραφειοκρατικά ψιλά γράμματα.
Η Λέσβος δεν έχει την πολυτέλεια άλλης καθυστέρησης. Ο πρωτογενής τομέας του νησιού βρίσκεται σε πίεση διαρκείας. Το γάλα που χάθηκε δεν επιστρέφει. Το εισόδημα που κόπηκε δεν αναπληρώνεται με ευχές. Οι μονάδες χρειάζονται οξυγόνο τώρα, όχι όταν η ζημιά θα έχει γίνει μόνιμη πληγή.
Το θετικό είναι ότι υπάρχει πλέον θεσμική βάση. Το αυτονόητο, όμως, παραμένει ζητούμενο: να εφαρμοστεί γρήγορα, καθαρά και χωρίς εξαιρέσεις που θα αφήσουν ανθρώπους εκτός. Γιατί εδώ δεν μιλάμε για μια ακόμη αγροτική ανακοίνωση. Μιλάμε για την επιβίωση ενός ολόκληρου παραγωγικού οικοσυστήματος.
Η μπάλα περνά τώρα στην Πολιτεία. Ο νόμος υπάρχει. Η ΑΑΔΕ τον κοινοποίησε. Ο Φορέας δηλώνει ότι συνεχίζει. Οι παραγωγοί περιμένουν. Και η Λέσβος, κουρασμένη αλλά όρθια, ζητά επιτέλους πράξεις με ημερομηνία πληρωμής.
