Ολοκληρωμένο σχέδιο στήριξης «στα λόγια» – Χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα οι αποζημιώσεις, έντονη δυσαρέσκεια κτηνοτρόφων
Ευρεία σύσκεψη πραγματοποιήθηκε σήμερα στη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής υπό τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρο Πρωτοψάλτη, στο πλαίσιο της ομάδας διαχείρισης κρίσης για την αντιμετώπιση του αφθώδη πυρετού στη Λέσβο, στην οποία συμμετείχαν ο Περιφερειάρχης Βορείου Αιγαίου, Κωνσταντίνος Μουτζούρης, ο Δήμαρχος Μυτιλήνης, Παναγιώτης Χριστόφας, η αρμόδια Αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας, εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων, καθώς και στελέχη της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και της τοπικής κτηνιατρικής υπηρεσίας / Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής — ΔΑΟΚ.
Το κεντρικό μήνυμα της κυβέρνησης ήταν σαφές: καμία ανοχή σε χαλάρωση των μέτρων βιοασφάλειας και πλήρης κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων. Όπως τονίστηκε, «δεν υπάρχει κανένα περιθώριο για λάθος», καθώς οποιαδήποτε διασπορά εκτός Λέσβου θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνολική κρίση της ελληνικής κτηνοτροφίας.
Την ίδια στιγμή, παρουσιάστηκε το ολοκληρωμένο οικονομικό πλαίσιο στήριξης, το οποίο βασίζεται σε τέσσερις άξονες. Πρώτος είναι οι αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, οι οποίες –σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα– θα ξεκινήσουν εντός ημερών και θα καλύψουν απώλειες από τον Δεκέμβριο του 2025 έως σήμερα, τόσο για τον αφθώδη πυρετό όσο και για άλλες επιζωοτίες.
Ο δεύτερος άξονας αφορά την αναπλήρωση χαμένου εισοδήματος, η οποία όμως θα δοθεί σε ετήσια βάση, όπως έγινε και στην περίπτωση της ευλογιάς. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί δεν θα δουν άμεσα αυτά τα χρήματα, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο μέσα στο έτος.
Τρίτος πυλώνας είναι η ενίσχυση για τις ζωοτροφές, η οποία θα καθοριστεί ανάλογα με τη διάρκεια των περιορισμών και τις ζώνες επιτήρησης, που βρίσκονται ήδη υπό αναπροσαρμογή λόγω της εξέλιξης της επιδημίας.
Το τέταρτο και πιο κρίσιμο μέτρο αφορά την αποζημίωση για το γάλα. Πρόκειται για νέο εργαλείο, που αφορά γάλα που καταστράφηκε ή δεν διατέθηκε, καθώς και πιθανή μείωση παραγωγής. Ωστόσο, το πλαίσιο παραμένει ανοιχτό, καθώς απαιτείται συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Υπουργείο Οικονομικών, τόσο για τη νομική μορφή της ενίσχυσης όσο και για τον τρόπο τεκμηρίωσης των απωλειών.
Παράλληλα, έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία για ειδική αποζημίωση γάλακτος που αφορά τις πρώτες τρεις εβδομάδες μετά το πρώτο κρούσμα, με την Περιφέρεια να συλλέγει στοιχεία για την προώθησή τους στο ΥΠΑΑΤ προς πληρωμή.
Στο μέτωπο της αγοράς, καθοριστικής σημασίας είναι η εξέλιξη για τα ώριμα τυριά. Αναρτήθηκε ήδη οδηγός για τη σταδιακή άρση των περιορισμών, ο οποίος προβλέπει αυστηρές προϋποθέσεις. Οι τυροκομικές μονάδες θα πρέπει να εφαρμόζουν πλήρη μέτρα βιοασφάλειας, ενώ η διαδικασία θα εποπτεύεται από την Περιφερειακή Διεύθυνση του ΕΦΕΤ, σε συνεργασία με τις κτηνιατρικές υπηρεσίες. Μόνο μετά από επιβεβαίωση της συμμόρφωσης θα επιτρέπεται η διακίνηση προϊόντων εκτός νησιού.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, ενισχύονται οι δυνάμεις στο νησί, με την άφιξη επιπλέον στρατιωτικών κτηνιάτρων, οι οποίοι προστίθενται στους ήδη 10 κτηνιάτρους του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ και σε άλλα κλιμάκια που μετακινούνται συνεχώς. Παρά ταύτα, η ιχνηλάτηση παραμένει χρονοβόρα διαδικασία, καθώς η νόσος επεκτείνεται γεωγραφικά, με νέα κρούσματα να δημιουργούν συνεχώς νέες ζώνες επιτήρησης.
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι έχουν εξεταστεί πάνω από 27.000 δείγματα, ενώ έχουν επιβεβαιωθεί 57 κρούσματα σε δεκάδες εκτροφές, με σχεδόν 500 μονάδες να βρίσκονται υπό έλεγχο, σε ένα σύνολο περίπου 3.000 κτηνοτροφικών μονάδων στο νησί.
Η κυβερνητική γραμμή επιμένει στη στρατηγική της αναγκαστικής θανάτωσης (stamping out) ως βασικό μέτρο εκρίζωσης, με παράλληλη αυστηρή εφαρμογή της βιοασφάλειας. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική αποτελεί σημείο έντασης με τους κτηνοτρόφους.
Οι κτηνοτρόφοι κάνουν λόγο για έλλειψη νέων μέτρων, επισημαίνοντας ότι οι εξαγγελίες επαναλαμβάνονται χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα πληρωμών. Το μόνο σημείο που φαίνεται να έχει συγκεκριμένο ορίζοντα είναι οι αποζημιώσεις για τα θανατωθέντα ζώα, που τοποθετούνται χρονικά κοντά στο τέλος του μήνα.
Για όλα τα υπόλοιπα –εισόδημα, ζωοτροφές και γάλα– γίνεται λόγος για καθυστερήσεις μηνών. Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί περιγράφουν μια κατάσταση πλήρους οικονομικής ασφυξίας, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα διάθεσης προϊόντων. Δεν πωλείται γάλα, δεν πωλείται κρέας, δεν φεύγουν τυριά από το νησί, ενώ τα λειτουργικά κόστη συνεχίζουν να τρέχουν.
Η εκτίμηση που καταθέτουν ανεβάζει τη συνολική οικονομική ζημιά για τη Λέσβο στα περίπου 20 εκατομμύρια ευρώ, με τους ίδιους να θέτουν ευθέως ζήτημα άμεσης ενίσχυσης. Ζητούν επιτάχυνση της ιχνηλάτησης, καλύτερη ενημέρωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες και ανοίγουν συζήτηση ακόμη και για την ανάγκη εξέτασης του εμβολιασμού, προκειμένου να περιοριστούν –όπως λένε– οι μαζικές θανατώσεις.
Παράλληλα, τίθεται και αίτημα για επανεξέταση πρακτικών όπως οι σφαγές, μέχρι να υπάρξει πλήρης εικόνα της διασποράς της νόσου.
Το κλίμα αποτυπώθηκε και στη χαμηλή συμμετοχή στην κινητοποίηση έξω από τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου, η οποία όμως δεν ερμηνεύεται ως αδιαφορία, αλλά ως ένδειξη απογοήτευσης και εξάντλησης.
Από τη μία πλευρά ένα σχέδιο που παρουσιάζεται ως πλήρες και επαρκώς χρηματοδοτημένο, και από την άλλη μια παραγωγική τάξη που βρίσκεται χωρίς ρευστότητα, περιμένοντας απαντήσεις σε πραγματικό χρόνο.Γιατί στην παρούσα φάση, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει σχέδιο. Είναι αν θα προλάβει να εφαρμοστεί πριν εξαντληθούν οι αντοχές της κτηνοτροφίας της Λέσβου.
Δείτε το βίντεο από την ΕΡΤ με τις δηλώσεις:
