Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Η κομπίνα των ελαιοκτημάτων – Πώς «φύτεψαν» ελιές σε στρατόπεδα, πλαγιές και αεροδρόμια

Στον ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μόνο η το σκάνδαλο με τα βοσκοτόπια και τα ζώα.... σε μικρότερη έκταση είναι το τμήμα του σκανδάλου που αφορά τα ελαιοκτήματα και άλλες καλλιέργειες...

Ένα γιγαντιαίο δίκτυο εικονικών καλλιεργειών αποκαλύπτεται γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων, με χιλιάδες στρέμματα να δηλώνονται ως ελαιοκαλλιέργειες — χωρίς ούτε ένα πραγματικό ελαιόδεντρο. Ο μηχανισμός που στήθηκε αφορά τη συστηματική αλλοίωση της επιλεξιμότητας εδαφών μέσω του συστήματος δηλώσεων (ΟΣΔΕ), και την κατάχρηση κοινοτικών επιδοτήσεων που προορίζονταν για γνήσιους παραγωγούς.

Πώς στήθηκε η κομπίνα

Το κόλπο βασιζόταν σε έναν συνδυασμό διοικητικής ανοχής, τεχνολογικής «αξιοποίησης» και τοπικών δικτύων. Το modus operandi είχε ως εξής:

1. Δήλωση ανύπαρκτων ελαιοκτημάτων σε μη καλλιεργήσιμες περιοχές:
   Στρατιωτικές ζώνες, πλαγιές βουνών, περιοχές Natura ή δημόσιες εκτάσεις δηλώνονταν ως εκμεταλλεύσεις ελαιοκαλλιέργειας. Για παράδειγμα, στην Ελευσίνα δηλώθηκαν 2.630 ελαιόδεντρα μέσα στο στρατιωτικό αεροδρόμιο, με ετήσια επιδότηση που ξεπερνούσε τις 120.000 ευρώ.
2. Αλλαγή της επιλεξιμότητας των εκτάσεων:
   Μέσω συνεργασίας με ιδιώτες γεωπόνους ή ΚΥΔ (Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων), οι επίδοξοι επιδοτούμενοι κατάφερναν να αλλάζουν τον χαρακτηρισμό του αγροτεμαχίου στο ΟΣΔΕ από «μη επιλέξιμο» σε «ελαιοκομική ενότητα». Αυτή η αλλαγή συνήθως περνούσε απαρατήρητη, ειδικά όταν δεν γινόταν on-the-ground έλεγχος.
3. Εικονικές μισθώσεις και παραχώρηση δήθεν ελαιοκτημάτων:
   Εκτάσεις που ανήκαν στο Δημόσιο, ή ήταν χαρακτηρισμένες ως βοσκότοποι, «μισθώνονταν» με πλαστά ιδιωτικά συμφωνητικά, στα οποία εμφανίζονταν άτομα άσχετα με την καλλιέργεια — συχνά με δεκάδες ΑΦΜ στη διάθεσή τους.
4. Καθυστερημένοι ή επιφανειακοί έλεγχοι:
   Οι διασταυρωτικοί έλεγχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ για την επιλεξιμότητα των εκτάσεων και την ύπαρξη των ελαιοδέντρων καθυστερούσαν μήνες ή δεν γίνονταν ποτέ. Έτσι, οι επιδοτήσεις περνούσαν «κανονικά» σε τραπεζικούς λογαριασμούς.

 Εντοπισμένες περιοχές της απάτης (με όσα έχουν γίνει γνωστά έως τώρα)

• Ελευσίνα: Δηλώθηκαν χιλιάδες ελαιόδεντρα μέσα στο στρατιωτικό αεροδρόμιο.
• Νάξος: Μέσα σε λίγες ημέρες δηλώθηκαν 1.500 στρέμματα ελαιοκαλλιέργειας από άτομα άσχετα με την περιοχή.
• Κρήτη: Καταγγελίες για ελαιώνες που «συμπτωματικά» γειτνιάζουν με φυτείες κάνναβης.
• Βοιωτία, Βόρεια Ελλάδα: Δηλώσεις σε περιοχές με πετρώδη εδάφη, χωρίς καμία φυσική παρουσία ελαιώνων.

 Το κόλπο της «αναδιάρθρωσης»

Για να γίνει ακόμη πιο δύσκολος ο έλεγχος, πολλές από τις εικονικές δηλώσεις εντάσσονταν σε προγράμματα αναδιάρθρωσης ελαιοκαλλιέργειας, όπου το δέντρο δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει από την αρχή — αλλά απλώς να υπάρχει σχέδιο φύτευσης. Αυτό επέτρεπε την αποδοχή ακόμη και εδαφών χωρίς ελιές, αρκεί να υποβαλλόταν ένα προσχηματικό business plan (πχ σε κάποιο επενδυτικό σχέδιο)

Ποιοι εμπλέκονται

Από τις έως τώρα έρευνες και μαρτυρίες, στο σκάνδαλο φέρονται να εμπλέκονται:

• Σύζυγοι και συγγενείς στελεχών του ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίοι λάμβαναν μαζικά επιδοτήσεις.
• Ιδιωτικά ΚΥΔ, που καταχωρούσαν τις δηλώσεις χωρίς επαρκή τεκμηρίωση.
• Στελέχη ΟΠΕΚΕΠΕ ή και πολιτικά πρόσωπα  σε θέσεις-κλειδιά που ενέκριναν αλλαγές στην επιλεξιμότητα γης.
• Αγρότες "φαντάσματα", που νοίκιαζαν τα ΑΦΜ τους σε κυκλώματα.

 Οι συνέπειες

Η ζημιά για το ελληνικό δημόσιο και την Ε.Ε. είναι άνω του 1 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις. Οι «μαϊμού» δηλώσεις στρεμμάτων στερούν χρηματοδότηση από πραγματικούς αγρότες, ενώ η Ε.Ε. έχει κινήσει διαδικασία επιστροφής κονδυλίων.

Παράλληλα, η Δικαιοσύνη έχει ήδη ξεκινήσει τις πρώτες ποινικές διώξεις, ενώ εντός του 2025 αναμένεται η πρώτη μεγάλη δίκη που θα περιλαμβάνει κατηγορίες για:

• Απάτη σε βάρος του Δημοσίου
• Ψευδείς δηλώσεις σε δημόσια υπηρεσία
• Υπεξαίρεση κοινοτικών κονδυλίων

Τι αλλάζει από εδώ και πέρα

Η κυβέρνηση εξήγγειλε αλλαγές στο σύστημα ΟΣΔΕ και ενίσχυση των ελέγχων με:

• Δορυφορική επαλήθευση των καλλιεργειών σε real time.
• Ενοποίηση του συστήματος δηλώσεων με κτηματολογικά δεδομένα.
• Αυτόματο αποκλεισμό μη επιλέξιμων εκτάσεων από το σύστημα, χωρίς δυνατότητα χειροκίνητης αλλαγής.
• Ποινικές και πειθαρχικές κυρώσεις για ΚΥΔ και γεωπόνους που προχωρούν σε πλασματικές δηλώσεις.